Η χαμένη εικοσαετία του ελληνικού πανεπιστημίου

Αλέξανδρος Ονουφριάδης 02 Μαρ 2026

Το ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο, από τη Μεταπολίτευση έως και σήμερα, βρίσκεται σε μία αέναη προσπάθεια μεταρρύθμισης, εμφανίζοντας όμως ισχυρά αντισώματα απέναντι σε κάθε απόπειρα αλλαγής. Από την αποχουντοποίηση του πανεπιστημίου των πρώτων χρόνων μετά την πτώση της διδακτορίας, περάσαμε στη συνδιοίκηση της δεκαετίας του 1980, η οποία με τη σειρά της έδωσε τη σκυτάλη στην εποχή της αγριότητας της δεκαετίας του 1990, με κορωνίδα την πυρπόληση της πρυτανείας του ΕΜΠ.

Μπαίνοντας στον 21ο αιώνα, υπήρξε η προσδοκία ότι το ελληνικό πανεπιστήμιο θα εξελισσόταν, έστω και καθυστερημένα, ώστε να συμβαδίσει με την εποχή του. Η πρώτη προσπάθεια έγινε με τον νόμο Γιαννάκου (3549/2007) ο οποίος ανάμεσα σε άλλες διατάξεις, εισήγαγε χρονικό όριο στις σπουδές και περιόρισε τη συμμετοχή των φοιτητών στη λήψη αποφάσεων, ενώ πολεμήθηκε λυσσαλέα από τον πανεπιστημιακό συνδικαλισμό και συνοδεύτηκε από τις πατροπαράδοτες φοιτητικές καταλήψεις. Η ευκαιρία της συνταγματικής αναθεώρησης του 2008 με την αλλαγή του άρθρου 16 για την ίδρυση και λειτουργία μη κρατικών πανεπιστημίων, χάθηκε, με κύρια ευθύνη του ΠΑΣΟΚ το οποίο, αν και είχε εκφραστεί θετικά, αποχώρησε τελικά από τη διαδικασία της αναθεώρησης.

Ως αποτέλεσμα, η χώρα διατήρησε μέχρι και πέρυσι το κρατικό μονοπώλιο στην ανώτατη εκπαίδευση. Ίσως τα ιδιωτικά πανεπιστήμια να διαμόρφωναν συν τω χρόνω ένα πλαίσιο υγιούς ανταγωνισμού με τα δημόσια ΑΕΙ και να επιταχύναν την ανάπτυξή τους αντί να βαλτώσουν, ιδίως κατά τη δεκαετία της οικονομικής κρίσης. Αντ’ αυτού, τα δημόσια ΑΕΙ παλινδρομούσαν μεταξύ καταλήψεων και βανδαλισμών υπό τον μανδύα του πανεπιστημιακού ασύλου, ενώ παράλληλα γειτονικές χώρες όπως η Κύπρος έκαναν τα πρώτα τους ανοίγματα στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Σήμερα, η σύγκριση με τα πανεπιστήμια της Κύπρου σε επίπεδο υποδομών και εύρυθμης λειτουργίας είναι συντριπτική εις βάρος μας.

Διαβάστε τη συνέχεια