Στις σύγχρονες συνθήκες των πολύπλοκων κοινωνικών ανισορροπιών, της παγκοσμιοποίησης και των μεγάλων αλλαγών στον σχεδιασμό και στην διαχείριση της δυναμικής της εξέλιξης, που επέφερε η ψηφιακή τεχνολογία και ιδιαιτέρως η τεχνητή νοημοσύνη στους διάφορους τομείς δραστηριοποίησης των κοινωνιών, έχουν διαμορφωθεί μη λειτουργικές πολιτικά ισορροπίες, οι οποίες δεν επιτρέπουν την πραγμάτωση της δημοκρατικής λειτουργίας.
Η προσέγγιση και ανάλυση της πραγματικότητας δείχνει, ότι δεν διασφαλίζονται οι αρχές της δημοκρατίας και η εφαρμογή τους με σημείο αναφοράς την λαϊκή κυριαρχία, τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ελευθερία, την συμμετοχή των πολιτών, την προστασία των μειοψηφιών, τον πολυκομματισμό και την ύπαρξη διαφάνειας, διαλόγου και λογοδοσίας των πολιτειακών θεσμών, οι οποίοι πρέπει να υπηρετούν τον πολίτη ως ατομικό και συλλογικό υποκείμενο.
Επίσης στο επίπεδο της διακυβέρνησης πρέπει να εκφράζεται η κοινωνική πλειοψηφία και όχι η εκλογική, η οποία στηρίζεται στην τεχνητή διαμόρφωση του εκλογικού αποτελέσματος με εργαλείο το εκλογικό σύστημα στο όνομα της κυβερνησιμότητας (στις τελευταίες εκλογές μόνο το 40% περίπου του εκλογικού σώματος ψήφισε). Είναι ζωτικής σημασίας ανάγκη να πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις για την πραγμάτωση της δημοκρατικής λειτουργίας.
Συγκεκριμένα οι συνθήκες μαζοποίησης στα σύγχρονα μεγάλα αστικά κέντρα και η κυρίαρχη οπτική της κοινωνίας του θεάματος και της εικονικής πραγματικότητας (νόημα στην ζωή προσδίδει το θέαμα και η εντύπωση, που προκαλεί) σε συνδυασμό με τον μονοδιάστατο καταναλωτισμό και τον υλικό ευδαιμονισμό δεν αφήνουν τα απαραίτητα περιθώρια για την λειτουργία των πολιτών ως ατομικών και συλλογικών υποκειμένων, τα οποία στηρίζουν τις επιλογές τους στην ορθολογική προσέγγιση και ανάλυση της σύγχρονης πολύπλοκης πραγματικότητας και των πολιτικών προτάσεων για την διαχείριση της.
Παράλληλα οι πολίτες δεν συμμετέχουν σε διαδικασίες διαλόγου στις τοπικές κοινωνίες, ούτε ενεργοποιούνται στο πλαίσιο κοινωνικής δραστηριοποίησης με στόχο την ανάδειξη και προώθηση του κοινωνικού και του ανθρώπινου συμφέροντος με παράλληλη οικοδόμηση κοινωνικής συνείδησης και ενσυναίσθησης. Ιδιαιτέρως στην Ελλάδα η πλειοψηφία των πολιτών δεν ενεργοποιείται στις δομές της κοινωνίας πολιτών στους διάφορους τομείς (όπως το περιβάλλον, ο πολιτισμός, η προώθηση κοινωνικών θεμάτων κ.λ.π.).
Αρνητική παράμετρος σε σχέση με την δημοκρατική λειτουργία είναι και οι μεγάλες ανισορροπίες, που δημιουργούνται από την μη ελεγχόμενη αξιοποίηση της ψηφιακής τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης με προσανατολισμό την διαφύλαξη των ποιοτικών χαρακτηριστικών της ανθρώπινης οντότητας, όπως είναι η ορθολογική ανάλυση και διαχείριση της βιωνόμενης πραγματικότητας και η λήψη βιώσιμων αποφάσεων για την πορεία προς το μέλλον και όχι η ενεργοποίηση με σημείο αναφοράς την εικονική παρουσίαση της από τα ψηφιακά μέσα.
Μεγάλη ανισορροπία για τους πολίτες στην Ελλάδα και γενικότερα στις χώρες μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελεί επίσης η μη διαμόρφωση ευρωπαϊκής συνείδησης και η μη ανάδειξη της ανάγκης υπέρβασης ως ένα βαθμό των εθνικών ορίων στον αυτοπροσδιορισμό των πολιτών στην σύγχρονη εποχή της παγκοσμιοποίησης και των υπερεθνικών μορφωμάτων, όπως είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Αυτό βέβαια προϋποθέτει την οικοδόμηση ανάλογου συστήματος αξιών στο κοινωνικό πεδίο, οι οποίες διασφαλίζουν την λειτουργική διαπολιτισμική προσέγγιση και όσμωση των κοινωνιών, χωρίς να απεμπολούν την ταυτότητα τους, ώστε η πορεία προς το μέλλον να είναι ειρηνική και χωρίς ανισότητες, ενώ παράλληλα η δημοκρατική λειτουργία θα αποκτά «ευρωπαϊκές διαστάσεις» και θα συμβάλλει στην άρση των ανισορροπιών μεταξύ των κοινωνιών με την προώθηση της πολιτικής ενοποίησης.
Προϋποθέσεις όμως πρέπει να πληρούνται και στο χώρο του πολιτικού συστήματος για να είναι εφικτή η δημοκρατική λειτουργία. Συγκεκριμένα τα κόμματα επιβάλλεται να διαθέτουν τα αναγκαία μεθοδολογικά εργαλεία για την ανάλυση της σύγχρονης πολύπλοκης πραγματικότητας (από το εθνικό έως το ευρωπαϊκό και το παγκόσμιο επίπεδο) και τον σχεδιασμό της δυναμικής της εξέλιξης με βιώσιμη προοπτική.
Σε αυτό το πλαίσιο είναι πολύ σημαντική παράμετρος η λειτουργική (ως προς την δημοκρατική ενεργοποίηση) αξιοποίηση της ψηφιακής τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να αποφεύγεται η διαμόρφωση απόψεων στους πολίτες με την χρησιμοποίηση της αποσπασματικής εικονικής πραγματικότητας, που παράγει στο επικοινωνιακό πεδίο.
Οι πολίτες πρέπει να αντιμετωπίζονται από το πολιτικό σύστημα ως ατομικά και συλλογικά υποκείμενα και όχι ως καταναλωτές διαφημιστικού τύπου πολιτικών μηνυμάτων. Αντιθέτως είναι πολύ χρήσιμη και αναγκαία η συνεχής επικοινωνία με τους πολίτες στις τοπικές κοινωνίες στο πλαίσιο θεσμοθετημένων διαδικασιών διαλόγου, ώστε να εκφράζεται και να καταγράφεται το κοινωνικό συμφέρον.
Επίσης αποτελεί πυλώνα της δημοκρατικής λειτουργίας ο διάλογος με τις δομές της κοινωνίας πολιτών, χωρίς όμως οπτική ελέγχου και κομματικής διείσδυσης σε αυτές με στόχο την άσκηση επιρροής στην λειτουργία τους. Οι Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις (ΜΚΟ) δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως μαζικοί χώροι αλλά ως συλλογικότητες, που εκφράζουν το συμφέρον της κοινωνίας.
Τέλος το πολιτικό προσωπικό επιβάλλεται να πληροί τις προϋποθέσεις για την σε βάθος ανάλυση και κατανόηση της πραγματικότητας τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό και πλανητικό επίπεδο, ώστε να διασφαλίζεται η βιωσιμότητα της δυναμικής της εξέλιξης στο πλαίσιο του σχεδιασμού και της διαχείρισης της πορείας προς το μέλλον. Και αυτό είναι εφικτό με επαρκώς μακροπρόθεσμη ολιστική πολιτική οπτική και την συνεργασία με την επιστημονική κοινότητα, ώστε να αξιοποιούνται οι παραγόμενες γνώσεις.
Βέβαια ακόμη και αν το πολιτικό σύστημα στην Ελλάδα πληροί όλες αυτές τις προϋποθέσεις, η δημοκρατική λειτουργία δεν διασφαλίζεται, εάν δεν απαλλαγεί από την λογική της κυβερνησιμότητας και της χρησιμοποίησης ανάλογου εκλογικού συστήματος με το «δώρο των εδρών» στο πρώτο κόμμα, στο πλαίσιο του οποίου δεν εκφράζεται η κοινωνική πλειοψηφία στο επίπεδο διακυβέρνησης.
Τα κόμματα και το πολιτικό προσωπικό ακόμη δεν έχουν μάθει να διαλέγονται και να κάνουν συγκλίσεις και συμβιβασμούς, ώστε να είναι εφικτή η έκφραση της κοινωνικής πλειοψηφίας στο επίπεδο της διακυβέρνησης της χώρας, χωρίς να χρησιμοποιείται η τεχνητή διαμόρφωση πλειοψηφίας εδρών.
Η εμπειρική αποτύπωση της πραγματικότητας δείχνει, ότι η δημοκρατική λειτουργία δεν είναι ουσιαστικό ποιοτικό χαρακτηριστικό στις σύγχρονες κοινωνίες και ιδιαιτέρως στην Ελλάδα. Τόσο η μέχρι τώρα ιστορική διαδρομή των κοινωνιών όσο και η σύγχρονη κατεύθυνση της κοινωνικής δυναμικής στους διάφορους τομείς δραστηριοποίησης σταδιακά αποδυναμώνουν την δημοκρατική λειτουργία με τις παραγόμενες συνθήκες στο πλαίσιο του συστήματος οργάνωσης και λειτουργίας των κοινωνιών.
Επίσης με την μεγάλη ταχύτητα της δυναμικής της εξέλιξης ακόμη και ο διαθέσιμος χρόνος για την πολιτική ενεργοποίηση των πολιτών, είναι ανεπαρκής. Η διεκπεραίωση των κοινωνικών ρόλων (π.χ. συζύγου, γονέα, εργαζόμενου κ.λ.π.) σε συνδυασμό με τα διοχετευόμενα πρότυπα, που διαπερνούν την συμβίωση των ανθρώπων στις τοπικές κοινωνίες, δεν οδηγούν στην ανάπτυξη δημοκρατικής δυναμικής.
Για αυτό είναι πολύ δύσκολη η πραγμάτωση της δημοκρατικής λειτουργίας, εάν δεν αλλάξουν σε λειτουργικό χρόνο οι συνθήκες των πολύπλοκων ανισορροπιών, που διαπερνούν την βιωνόμενη από τους πολίτες πραγματικότητα.