Η εμπειρική προσέγγιση και ανάλυση της πραγματικότητας τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο δείχνουν, ότι ο σχεδιασμός της κοινωνικής δυναμικής και η διαχείριση του από το πολιτικό σύστημα δεν προπορεύεται αλλά έπεται των εξελίξεων στα διάφορα πεδία κοινωνικής δραστηριοποίησης με πολύ αρνητικές παρενέργειες κυρίως σε βάθος χρόνου.

Στην σύγχρονη εποχή της ταχύτατης ροής του χρόνου και της αλληλεπίδρασης και αλληλεξάρτησης των κοινωνιών στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης οι επιπτώσεις γίνονται αισθητές και σε πραγματικό χρόνο. Το αποτέλεσμα βέβαια είναι η διαμόρφωση συνθηκών υψηλής ρευστότητας και μη ελέγχου των εξελίξεων και της δυναμικής, που δρομολογείται τόσο στο εσωτερικό των κοινωνιών όσο και στις μεταξύ τους σχέσεις. Και αυτά οδηγούν σε μη βιώσιμη προοπτική.

Η πραγματικότητα είναι αποκαλυπτική. Για παράδειγμα σε σχέση με την ευημερία των πολιτών σε έκθεση της Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης OXFAM η περιουσία των δισεκατομμυριούχων αυξάνεται ραγδαία. Η διεύρυνση όμως των ανισοτήτων έχει πολύ αρνητικές επιπτώσεις όχι μόνο στην κοινωνία αλλά και στην δημοκρατία.

Σε παγκόσμιο επίπεδο περίπου 3.000 δισεκατομμυριούχοι κατέχουν 15,75 τρισεκατομμύρια ευρώ, ενώ η μισή ανθρωπότητα (50%) ζει σε συνθήκες φτώχειας. Ακόμη και σε ανεπτυγμένες χώρες, όπως η Γερμανία, το 1/5 του πληθυσμού (18 εκατομμύρια άνθρωποι) ζουν σε συνθήκες φτώχειας. Σύμφωνα δε με έρευνα του Ινστιτούτου Ifo (Institute for Economic Research) η υπέρβαση αυτών των συνθηκών είναι όλο και πιο σπάνια.

Πολύ ενδιαφέρον έχουν επίσης στοιχεία για την φτώχεια σε παγκόσμιο επίπεδο. Ενδεικτικά το ποσοστό φτώχειας στην Ελλάδα είναι 26,9%, στην Γερμανία 21,2%, ενώ ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι 21%. Σε παγκόσμιο επίπεδο 1,1 δισεκατομμύρια άνθρωποι ζουν σε συνθήκες φτώχειας. Στην Αφρική καταγράφονται 460 εκατομμύρια άνθρωποι κάτω από το όριο της ακραίας φτώχειας. Στην Λατινική Αμερική το 2024 το ποσοστό είναι 26,8%, ενώ το 55% των κατοίκων της Νότιας Ασίας ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας.

Αυτές οι ανισότητες έχουν όχι μόνο κοινωνικές επιπτώσεις (ως προς την συνοχή) αλλά και πολιτικές. Οι φτωχοί πολίτες δεν εμπιστεύονται την πολιτική και την πολιτεία και ψηφίζουν λαϊκιστικά κόμματα (Hans-Böckler Stiftung, Ερευνητικό Ίδρυμα της Γερμανικής Ομοσπονδίας Εργαζομένων, DGB). Οι δε δισεκατομμυριούχοι, όπως ο Elon Musk, επηρεάζουν εκλογικές διαδικασίες σε παγκόσμιο επίπεδο (με στήριξη σε ακροδεξιά κόμματα, όπως AfD στην Γερμανία) και κυβερνήσεις.

Παράλληλα οι ανισότητες και η φτώχεια οδηγούν και σε φαινόμενα, όπως είναι η μαζική μετακίνηση πληθυσμών από τις φτωχές προς τις «πλούσιες» χώρες και η πρόκληση αναταράξεων στις κοινωνίες υποδοχής σε συνδυασμό με την άνοδο του ρατσισμού και της ξενοφοβίας.

Αντί η πολιτική να προλαμβάνει αυτά τα αποσταθεροποιητικά φαινόμενα και να προσδίδει βιώσιμη προοπτική στην κοινωνική πορεία και στην δυναμική της εξέλιξης, οικοδομεί τις προϋποθέσεις για την παραγωγή επικίνδυνων ανισορροπιών, διότι τόσο στον σχεδιασμό όσο και στην διαχείριση του έπεται των εξελίξεων και συμβάλλει στην διαμόρφωση των γενεσιουργών αιτίων για τις μη λειτουργικές κοινωνικές συνθήκες.

Ιδιαιτέρως στον ευρωπαϊκό χώρο η μη λειτουργική σχέση της πολιτικής με την δυναμική της εξέλιξης καταγράφεται και στο γεωπολιτικό πεδίο με αφετηρία την νέα γεωπολιτική στρατηγική των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής.

Σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times το αμερικανικό Πεντάγωνο με έγγραφο 34 σελίδων ζητά «ριζική αλλαγή στην προσέγγιση και μετατόπιση βάρους ασφάλειας σε συμμάχους». Οι ΗΠΑ θα παραμείνουν βασικός σύμμαχος του ΝΑΤΟ και εταίρος της Ευρώπης, αλλά θα δώσουν προτεραιότητα στην ασφάλεια της χώρας και στην αποτροπή της Κίνας σύμφωνα με την νέα στρατηγική για την άμυνα.

Στην Ευρώπη «οι σύμμαχοι θα αναλάβουν ηγετικό ρόλο έναντι απειλών, που είναι λιγότερο σοβαρές για εμάς αλλά περισσότερο για αυτούς, με κρίσιμη αλλά πιο περιορισμένη υποστήριξη από τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής».

Ταυτοχρόνως διαπιστώνεται, ότι οι ΗΠΑ άρχισαν να συνεργάζονται με την Ρωσία στο γεωπολιτικό πεδίο με σημείο αναφοράς την προώθηση των σχεδίων τους ως προς την διαμόρφωση των παγκόσμιων γεωπολιτικών συνθηκών με εργαλείο την πολεμική ισχύ.

Αυτές οι εξελίξεις βρήκαν την Ευρωπαϊκή Ένωση εντελώς απροετοίμαστη και ευάλωτη γεωπολιτικά, αν και θα μπορούσε να αναλάβει έναν πολύ σημαντικό ρόλο στην διαμόρφωση γεωπολιτικών ισορροπιών, οι οποίες προωθούν την ειρήνη χωρίς ανισότητες μεταξύ των κοινωνιών και οικοδομούν τις προϋποθέσεις για ανάλογη ευημερία στο πλαίσιο της παγκοσμιοποιημένης πραγματικότητας, ενώ ταυτοχρόνως συμβάλλουν στην αναζήτηση ενός συστήματος παγκόσμιας διακυβέρνησης με σημείο αναφοράς την δημοκρατική οπτική χωρίς ανισότητες μεταξύ των κοινωνιών της παγκόσμιας κοινότητας. Εάν αυτό δεν γίνει η παγκοσμιοποίηση θα καταρρεύσει.

Δυστυχώς η πολιτική έπεται των εξελίξεων σε όλους τους τομείς δραστηριοποίησης των κοινωνιών. Πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η κλιματική αλλαγή, η οποία είναι προϊόν της ανθρώπινης δραστηριότητας. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα πληθαίνουν. Στην Ελλάδα τον Ιανουάριο (2026) η κακοκαιρία προκάλεσε πλημμύρες σε πολλές περιοχές της Αθήνας, όπως είναι η Άνω Γλυφάδα, οι οποίες οφείλονται σε μπαζώματα πολλών ρεμάτων στην περιοχή, χωρίς να σχεδιασθεί και οικοδομηθεί λειτουργικός τρόπος διαχείρισης των υδάτων, που δεν συγκρατούνται στον Υμηττό, ο οποίος θα έπρεπε να έχει ήδη αναδασωθεί.

Ευτυχώς που ακόμη δεν είναι υπερβολικά επικίνδυνες οι ξηρασίες σε σχέση με το πόσιμο νερό. Βέβαια σε πολλές περιοχές το νερό δεν επαρκεί για την άρδευση. Για παράδειγμα μετά τις πρόσφατες βροχοπτώσεις (τέλος Ιανουαρίου 2026) η στάθμη της λίμνης του Μόρνου ανέβηκε κατά 25% σε σύγκριση με τον περασμένο Νοέμβριο (2025). Αυτό τον μήνα υπήρχαν 362 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού στο Μόρνο, ενώ τον Ιανουάριο 2026 η ποσότητα αυξήθηκε στα 481 εκατομμύρια κυβικά μέτρα.

Τι θα γίνει όμως, όταν η κλιματική αλλαγή θα αποκτήσει πολύ πιο επικίνδυνο φορτίο, επειδή δεν αντιμετωπίζονται τα γενεσιουργά αίτια αυτού του φαινομένου, τα οποία έχουν σχέση με το σύστημα κοινωνικής οργάνωσης και λειτουργίας, που οικοδομήθηκε κατά την διάρκεια της ιστορικής διαδρομής του ανθρώπου;

Τέλος προκαλεί θλίψη και μεγάλη ανησυχία η ακολουθούμενη πολιτική από τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής μετά την εκλογή του Donald Trump στην προεδρία αυτής της χώρας και την απόφαση του για έξοδο αυτής της χώρας από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ΠΟΥ (World Health Organization, WHO).

Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Marco Rubio και ο υπουργός Υγείας Robert Kennedy Jr. χρεώνουν στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας λάθη στην αντιμετώπιση του Covid-19 και μη σεβασμό στα συμφέροντα των ΗΠΑ. Ο Γενικός Διευθυντής του ΠΟΥ Tedros Abhanom Ghebreyesus επεσήμανε, ότι «δυστυχώς οι αιτίες εξόδου των ΗΠΑ από τον ΠΟΥ δεν ανταποκρίνονται στην αλήθεια. Τόσο οι ΗΠΑ όσο και ο κόσμος θα είναι λιγότερο σίγουροι».

Αισιόδοξο είναι, ότι ο κυβερνήτης της Καλιφόρνιας Gavin Newsom (Δημοκρατικό Κόμμα) ανακοίνωσε την συμμετοχή του κρατιδίου σε ένα δίκτυο Ιδρυμάτων για την γρήγορη ανίχνευση και αντιμετώπιση κινδύνων για την υγεία, το οποίο ονομάζεται Global Outbreak Alert and Response Network (GOARN), που υπάγεται στον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.

Όλα αυτά τα εμπειρικά δεδομένα και πολύ περισσότερα, που καταγράφονται σε όλους τους τομείς δραστηριοποίησης των κοινωνιών της παγκόσμιας κοινότητας, δείχνουν εμφατικά, ότι η πολιτική έπεται των εξελίξεων με αποτέλεσμα την πρόκληση ανισορροπιών, οι οποίες απειλούν την συνοχή της ανθρωπότητας και την βιωσιμότητα.

Και αυτό πρέπει να αλλάξει σε λειτουργικό χρόνο, διότι η ταχύτητα της εξέλιξης συνεχώς αυξάνεται και η βιωνόμενη πραγματικότητα γίνεται όλο και πιο πολύπλοκη και δύσκολα διαχειρίσιμη πολιτικά, διότι προϋποθέτει σε επαρκή βαθμό εμπροσθοβαρή σχεδιασμό με ολιστική οπτική και ανάλογη διαχείριση της πραγματικότητας τόσο στο πολιτικό όσο και στο κοινωνικό πεδίο. Ουσιαστικά απαιτείται ανάλογη ενεργοποίηση των πολιτών.