Η μαρξιστική αριστερή θεωρία είναι θεωρία του 19ου αιώνα. Σήμερα είμαστε 2 αιώνες μετά, άρα είναι ντε φάκτο παλιωμένη και πιθανά ξεπερασμένη. Η ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ) θα δημιουργήσει πολύ διαφορετικές συνθήκες και τα οικονομικοκοινωνικά προβλήματα θα τίθενται με ριζικά διαφορετικό τρόπο. Σήμερα και μεθαύριο θα μας απασχολούν τα προβλήματα της συνεργασίας ανθρώπου και Τεχνητής Νοημοσύνης, ανθρωπίνου εγκεφάλου, υπολογιστών, της συνέργειας διαδικτύου και ΤΝ(*). Τα ζητήματα σε μερικό καιρό θα είναι άλλα από αυτά που προέβλεψε ο μαρξισμός... Άλλωστε, επιστήμονες και ερευνητές της τεχνητής νοημοσύνης, προειδοποιούν για τον κίνδυνο να ξεφύγει από τον ανθρώπινο έλεγχο η τεχνητή νοημοσύνη. Εκτός από τους κινδύνους της τεχνητής νοημοσύνης, υπάρχουν και οι αρνητικές χρήσεις της. Π.χ. η Διεθνής Αμνηστία κατηγόρησε τις ΗΠΑ το 2025 για παραβίαση ανθρωπίνων δικαιωμάτων μέσω της χρήσης τεχνολογιών τεχνητής νοημοσύνης για την παρακολούθηση προοδευτικών πολιτών.
Ας περάσουμε στα ζητήματα σχετικά με το ότι οι βίαιες επαναστάσεις συνήθως εγκαθιδρύουν, κατόπιν, συγκεντρωτικά κι απολυταρχικά καθεστώτα και όχι κοινοβουλευτικές δημοκρατίες για το συμφέρον των λαών, αλλά για το συμφέρον της νέας γραφειοκρατικής, συγκεντρωτικής νομενκλατούρας. Οι χώρες του υπαρκτού σοσιαλισμού, είτε προήλθαν από επαναστάσεις (Ρωσία, Κίνα, Κούβα, κ.α.) είτε από εδαφικές κατακτήσεις του σοβιετικού κόκκινου στρατού, είχαν πάντοτε μονοκομματικό καθεστώς και κράτος, κάτι που κατ’αναγκαιότητα οδηγούσε σε μη πλουραλιστικό, μη δημοκρατικό, μη πολυκομματικό και ανελεύθερο πολιτικό σύστημα με παραβίαση των ατομικών δικαιωμάτων, των πολιτικών ελευθεριών και της ελευθερίας της γνώμης, της έκφρασης και του τύπου. Στη μαρξιστική και λενινιστική θεωρία, η «δικτατορία του προλεταριάτου» θεωρήθηκε ως μια μεταβατική περίοδος, απαραίτητη για την καταστολή της αντίστασης της αστικής τάξης και την οικοδόμηση του σοσιαλισμού. Στην πράξη, αυτό μεταφράστηκε σε συγκέντρωση της εξουσίας στο κυρίαρχο, αριστερό ή κομμουνιστικό κόμμα και στην επιβολή μιας κατασταλτικής δικτατόρευσης, συνοδευόμενης από παράλληλη κατάργηση των ελευθεριών και των δικαιωμάτων των πολιτών (πλην των μελών του κόμματος). Παντού και πάντοτε οι κομμουνιστικές χώρες, τα κομμουνιστικά κράτη ήταν ανελεύθερα, καταπιεστικά κράτη ολοκληρωτισμού, λογοκρισίας, ασφυκτικού ελέγχου και σκληρής καταστολής. Και το να πιστεύει κανείς πως θα υπάρξει στο μέλλον κομμουνιστική αταξική κοινωνία είναι άλλη μια ανέφικτη ουτοπία. Κατά κανόνα, οι ριζοσπάστες, μαρξιστές και κομμουνιστές αριστεροί ενστερνίζονται διάφορες φενάκες.
Χωρίς το κίνητρο του πλουτισμού και της απόκτησης ιδιωτικής περιουσίας, οι εργαζόμενοι πολίτες των κομμουνιστικών χωρών του υπαρκτού σοσιαλισμού δεν είχαν υλικά, χρηματικά και αναπτυξιακά κίνητρα να αυξήσουν την παραγωγικότητά τους και την παραγωγή. Υφίσταται η κατάργηση της ιδιωτικής ιδιοκτησίας στα μέσα παραγωγής και ο κεντρικός σχεδιασμός της οικονομίας από το κράτος. Υπήρχε μόνο η ασφυκτική πίεση στους εργαζόμενους από την κεντρική εξουσία με σκοπό της αύξησης της παραγωγής. Μοναδικότητας:
Ένα βασικό θέμα που δείχνει τη χρεοκοπία του μαρξισμού και του λενινισμού, της ριζοσπαστικής και κομμουνιστικής αριστεράς, είναι πως σήμερα, πια, τα υπάρχοντα σοσιαλιστικά/κομμουνιστικά κράτη, Κούβα, Β.Κορέα, Βενεζουέλα, Νικαράγουα, κ.α. είναι απολυταρχικά, καθυστερημένα, οπισθοδρομικά και απλά δικτατορικά. Δεν μπορεί κάποιος εχέφρων άνθρωπος να τα επικαλεστεί ως πρότυπα, ως θετικά παραδείγματα για τη διαμόρφωση των ευρωπαϊκών, δυτικών, ανοιχτών, ανεκτικών, κοσμικών και πλουραλιστικών κοινοβουλευτικών δημοκρατιών. Είναι προς αποφυγήν ανελεύθερες και φτωχές δικτατορίες μιας γραφειοκρατικής κομματικής αριστερής κάστας, κοινωνικής ομάδας, μιας αριστερής προνομιούχας νομενκλατούρας. Η ανάγκη για κεντρικό σχεδιασμό της οικονομίας και η έλλειψη δημοκρατικών διαδικασιών οδήγησαν στη δημιουργία ενός ισχυρού γραφειοκρατικού κοινωνικού στρώματος, το οποίο σταδιακά αποκόπηκε από τους εργαζόμενους που υποτίθεται ότι εκπροσωπούσε. Η δικτατορία στις ολοκληρωτικές κομμουνιστικές χώρες συνίσταται στην απόλυτη συγκέντρωση της εξουσίας, στον έλεγχο όλων των πτυχών της δημόσιας και ιδιωτικής ζωής και στην επιβολή μιας επίσημης αριστερής ιδεολογίας μέσω ενός μονοκομματικού συστήματος. Η βάση αυτής της δικτατορίας είναι η ουσιαστική υιοθέτηση του μονοκομματικού συστήματος, της επιτρεπόμενης ύπαρξης μόνο ενός αριστερού κόμματος που ταυτίζεται με το κράτος. Δεν επιτρέπεται η ύπαρξη πολιτικών επικρίσεων, αντιπολίτευσης ή διαφοροποιούμενων ιδεολογικά πολιτικών οργανώσεων. Κυριαρχεί η επιβολή μιας επίσημης αριστερής ιδεολογίας που στοχεύει στην ψευδαισθητική δημιουργία ενός «νέου ανθρώπου» και μιας «αταξικής κοινωνίας», η οποία δικαιολογεί την ανάγκη για τη «δικτατορία του προλεταριάτου» και των συμμάχων του κατά τη «μεταβατική περίοδο». Χρησιμοποιείται η μυστική αστυνομία για την καταστολή της πολιτικής διαφωνίας, για μαζικές συλλήψεις, στρατόπεδα συγκέντρωσης και καθεστώς φόβου. Τα ΜΜΕ και η εκπαίδευση ελέγχονται από το κόμμα για την προπαγάνδα και τη διάδοση της ιδεολογίας και της πολιτικής του. Τα ολοκληρωτικά καθεστώτα του «υπαρκτού σοσιαλισμού» επιδίωκαν την ολοκληρωτική διείσδυσή τους στην κοινωνία, εξαλείφοντας τα όρια μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού χώρου.
Εξαίρεση σοβαρότητας και ανάπτυξης αποτελεί η Λ.Δ.Κίνας η οποία όμως αποτελεί ένα μείγμα καπιταλισμού της αγοράς και δικτατορικού κομμουνιστικού κομματικού κράτους. Ένα μείγμα απολυταρχικού και σκληρού καπιταλισμού (όχι "δημοκρατικού καπιταλισμού") και κεντρικής, κομμουνιστικής διεύθυνσης της οικονομίας από το κράτος του Κ.Κ.Κ. Κατά συνέπεια, επειδή δεν ενυπάρχουν οι ιδεώδεις, επιθυμητές και ουτοπικές συνθήκες που προσδοκούν κι ευαγγελίζονται οι ανά τον κόσμο αιθεροβάμονες, φαντασιόπληκτοι αριστεροί, αυτοί δεν μπορούν να συνταυτιστούν εύκολα με αυτό το σκληρό, ολοκληρωτικό καθεστώς ελεύθερης αγοράς, ακόμη κι αν διευθύνεται από τους Κινέζους κομμουνιστές, ιδιαίτερα αν αυτοί οι αριστεροί είναι καλομαθημένοι δυτικοί. Έτσι και η Λ.Δ.Κίνας βγαίνει από το παιγνίδι των ιδανικών αριστερών προσδοκιών. Άρα, γενικά, συμφωνούμε μόνο στο ότι διαφωνούμε.
Συμπερασματικά, το καλύτερο καθεστώς -με λίγα λόγια- που επετεύχθη είναι ευρωπαϊκό, πιθανά αυτό της σοσιαλδημοκρατίας της Σουηδίας του Ερλάντερ και κατόπιν του Πάλμε, με το δημοκρατικό, συγκροτημένο, καλό και ισχυρό κράτος πρόνοιας που είχε (΄50s έως ΄80s). Ο μαρξισμός για να επιζήσει ως χρήσιμη πολιτική θεωρία θα έπρεπε να είχε ακολουθήσει τον δρόμο του Μπερστάιν, του Κάουτσκι και του Ζωρές, μα δεν το έπραξε.
…………………………………………………………………
(*).Βλέπε π.χ. τις υποθέσεις περί της ενδεχόμενης μελλοντικής περιόδου της «Τεχνολογικής Μοναδικότητας» κ.τ.λ.