Η εμπειρική προσέγγιση και ανάλυση της πολιτικής διαχείρισης της δυναμικής της εξέλιξης τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο δείχνει, ότι η βιωνόμενη πραγματικότητα, που διαμορφώνεται, δεν διαπερνάται από συνεκτικές κοινωνικές αξίες. Βασικό δε χαρακτηριστικό της πολιτικής είναι ο μονοδιάστατος συστημικός πραγματισμός, στο πλαίσιο του οποίου η ανθρώπινη ζωή δεν έχει το αναγκαίο αξιακό βάρος. Κυρίαρχη στόχευση είναι η λειτουργικότητα και οικονομική απόδοση των κοινωνικών συστημάτων στο πλαίσιο των εθνικών ορίων διακυβέρνησης και πολιτικής νομιμοποίησης και μάλιστα χωρίς μακροπρόθεσμη προοπτική, που υπερβαίνει τον βιολογικό χρόνο.
Η βιωνόμενη πραγματικότητα σε παγκόσμιο επίπεδο είναι αποκαλυπτική. Στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης επικαλούνται ενημέρωση του Πενταγώνου στο Κογκρέσο, σύμφωνα με την οποία το πρώτο 48ωρο του πολέμου στο Ιράν χρησιμοποιήθηκαν πυρομαχικά αξίας 5,6 δισεκατ. δολαρίων, ενώ την πρώτη εβδομάδα το κόστος του πολέμου ήταν 11 δισεκατ. δολάρια. Σύμφωνα δε με στοιχεία του περιοδικού Fortune το συνολικό κόστος μπορεί να φτάσει τα 210 δισεκατ. δολάρια. Η πολεμική βιομηχανία ευημερεί.
Από το άλλο μέρος όμως σύμφωνα με έρευνα του West Health-Gallup, η οποία πραγματοποιήθηκε το 2025, ένας στους τρεις Αμερικανούς αναγκάζεται να κάνει πολύ σκληρή οικονομική διαχείριση για να μπορέσει να καλύψει τα αυξανόμενα έξοδα για την υγεία και την περίθαλψη. Είναι εμφανές, ότι οι πολιτικές προτεραιότητες δεν περιλαμβάνουν και την ποιότητα ζωής των πολιτών, οι οποίοι εργαλειοποιούνται για την επίτευξη οικονομικών και πολιτικών στοχεύσεων.
Η απουσία συνεκτικών κοινωνικών αξιών στην πολιτική διαχείριση της πραγματικότητας ακόμη και στο γεωπολιτικό πεδίο είναι όχι μόνο ορατή αλλά και πολύ επικίνδυνη. Αρκεί να ληφθεί υπόψη, ότι το γραφείο του ισραηλινού πρωθυπουργού δημοσιοποίησε φωτογραφία του Benjamin Netanyahu την στιγμή, που δίνει εντολή εξόντωσης υψηλόβαθμων αξιωματούχων του Ιράν, όπως είναι ο Laridschani. Ακόμη και ο θάνατος εργαλειοποιείται επικοινωνιακά.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής Donald Trump, ο οποίος διέκοψε την ροή ορυκτών καυσίμων προς την Κούβα, με αποτέλεσμα οι Κουβανοί να μην καλύπτονται ενεργειακά, ενώ ταυτοχρόνως δηλώνει μέσα στο Οβάλ Γραφείο «Πιστεύω, ότι θα έχω την τιμή να είμαι ο πρόεδρος, που θα πάρει την Κούβα» (Ethnos online, 17.3.2026).
Παράλληλα ο Αμερικανός πρόεδρος προσπαθεί να εκβιάσει τα μέλη του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη να εμπλακούν στον πόλεμο μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν. Συγκεκριμένα δήλωσε, ότι «αν δεν υπάρξει ανταπόκριση ή αν η απάντηση είναι αρνητική, νομίζω, ότι αυτό θα έχει πολύ κακές συνέπειες για το μέλλον του ΝΑΤΟ». Αυτή δε η θέση του Αμερικανού προέδρου εκφράζεται, όταν σύμφωνα με δημοσκόπηση του CBS News / YouGov το 92% των Αμερικανών θεωρούν, ότι είναι σημαντικό «να τερματιστεί η σύγκρουση το συντομότερο δυνατό», ενώ το 60% αποδοκιμάζει την ανάληψη στρατιωτικής δράσης από τις ΗΠΑ κατά του Ιράν.
Και ενώ ο πλανήτης στο πολιτικό επίπεδο ασχολείται με τον πόλεμο στην Μέση Ανατολή και τις πολύ οδυνηρές και επικίνδυνες επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία, σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, ΠΟΥ (World Health Organization, WHO), το 1/3 των χρηστών του διαδικτύου παγκοσμίως είναι παιδιά, τα οποία εκτίθενται στον διαδικτυακό εκφοβισμό (Cyberbullying) και την προσέγγιση για σεξουαλικούς σκοπούς (grooming).
Και όμως κανείς δεν αναζητά τα γενεσιουργά αίτια αυτού του φαινομένου, τα οποία σχετίζονται με το σύστημα κοινωνικής οργάνωσης και λειτουργίας, το οποίο δεν διαπερνάται από συνεκτικές κοινωνικές αξίες αλλά από μονοδιάστατα πρότυπα καταναλωτισμού και ατομικού υλικού ευδαιμονισμού. Με αυτό τον τρόπο όμως δεν καλλιεργούνται ούτε κοινωνική συνείδηση και ευθύνη ούτε και ενσυναίσθηση.
Στην Ελλάδα τον Μάρτιο του 2026 η ακρίβεια πιέζει πολύ τα νοικοκυριά με τις αυξήσεις στα τρόφιμα (π.χ. μοσχάρι 25,6%, αρνί 12,1%, είδη αρτοποιίας 2% κ.λ.π.) σύμφωνα με το zarpanews. Ανοδική πορεία ακολουθούν και τα καύσιμα. Ο πόλεμος στην Μέση Ανατολή διαμορφώνει πολύ αρνητικό υπόστρωμα για την πορεία προς το μέλλον. Αρνητική παράμετρος αυτής της δυναμικής είναι βέβαια η διαχείριση της πραγματικότητας και από την κυβέρνηση.
Αυτές οι συνθήκες προκαλούν μεγάλη ανησυχία στους πολίτες. Σύμφωνα με δημοσκόπηση της MRB για τον τηλεοπτικό σταθμό OPEN τα θέματα, που ανησυχούν τους Έλληνες αυτή την περίοδο, είναι οι οικονομικές επιπτώσεις παγκοσμίως (π.χ. ενέργεια, πετρέλαιο) 57,6%, οι οικονομικές επιπτώσεις στην χώρα 48,6%, ο κίνδυνος μεγαλύτερης στρατιωτικής κλιμάκωσης/επέκταση της σύγκρουσης 43,4%, η ανησυχία για στρατιωτική εμπλοκή της Ελλάδας 34,4% και η αύξηση στις μεταναστευτικές και προσφυγικές ροές στην χώρα 26,4%.
Με αυτά τα δεδομένα και την ανασφάλεια, που παράγουν, είναι ερμηνεύσιμα τα στοιχεία ανάλυσης του Εργαστηρίου Αναλυτικής Χημείας του ΕΚΠΑ και του συνεργαζόμενου Κέντρου Επεξεργασίας Λυμάτων Ψυττάλειας για την καταγραφή αύξησης της κοκαϊνης στα λύματα Αττικής τα τελευταία 6 χρόνια. Επίσης κατά την περίοδο 2024 – 2025 εμφανίζεται αυξημένη και η χρήση Έκστασης (MDME). Οι ανισορροπίες, που δημιουργούνται στο ατομικό επίπεδο, είναι εμφανείς σε πολλά πεδία, όπως και η κατανάλωση ναρκωτικών ουσιών.
Ανασφάλεια και έλλειψη εμπιστοσύνης στην πολιτική διαχείριση της βιωνόμενης πραγματικότητας καταγράφονται και σε δημοσκόπηση της Metron Analysis για τον τηλεοπτικό σταθμό MEGA τον Μάρτιο του 2026 για την προοπτική δημιουργίας μικρών πυρηνικών αντιδραστήρων και στην Ελλάδα για την παραγωγή ενέργειας σύμφωνα με την προαναγγελία, που έκανε ο πρωθυπουργός της χώρας. Το 53% των ερωτηθέντων δηλώνει αντίθετο με την παραγωγή πυρηνικής ενέργειας στην Ελλάδα. Μόνο το 39% είναι θετικό.
Αυτές οι συνθήκες τόσο στο γεωπολιτικό όσο και στο εθνικό πεδίο διαμορφώνουν τις προϋποθέσεις για την παραγωγή επικίνδυνων ανισορροπιών, ενώ η δυναμική της εξέλιξης δεν ελέγχεται. Η προσέγγιση και ανάλυση της βιωνόμενης πραγματικότητας και της πολιτικής της διαχείρισης είναι αποκαλυπτικές, ενώ παράλληλα αναδεικνύουν την ανάγκη αξιοποίησης της ολιστικής πολιτικής οπτικής στον σχεδιασμό και στην πραγμάτωση της πορείας προς το μέλλον.
Συγκεκριμένα η εργαλειοποίηση του ανθρώπου στο πλαίσιο της διεκπεραίωσης ρόλων στα διάφορα κοινωνικά συστήματα λειτουργεί αρνητικά. Για παράδειγμα η κατοχύρωση των 13 ωρών εργασίας με την σύμφωνη γνώμη και του εργαζόμενου, εάν είναι ανάγκη για την διατήρηση της παραγωγικότητας, που επιβάλλει η αγορά ή η απασχόληση και σε δεύτερη εργασία για την κάλυψη των βασικών αναγκών της οικογένειας του εργαζόμενου, προκαλούν μη διαχειρίσιμες ανισορροπίες στην διεκπεραίωση και των άλλων κοινωνικών ρόλων του εργαζόμενου, όπως του συζύγου και του γονέα.
Αυτό αφαιρεί χρόνο από την ενασχόληση του γονέα με την αγωγή και την κοινωνική ενσωμάτωση του παιδιού του, για το οποίο τόσο η πολιτεία όσο και η κοινωνία του χρεώνουν την ευθύνη σε περιπτώσεις, που ένα παιδί έχει παραβατική συμπεριφορά. Αυτές οι συνθήκες βέβαια αποδυναμώνουν την κοινωνική συνοχή.
Στο ίδιο «μήκος κύματος» ως προς την κοινωνική συνοχή κινείται και η παραγωγή μεγάλων ανισοτήτων τόσο στο εσωτερικό των κοινωνιών με αποτέλεσμα την μη ανάπτυξη κοινωνικής συνείδησης και ευθύνης στους πολίτες όσο και μεταξύ τους στο πλαίσιο των συνθηκών αλληλεπίδρασης και αλληλεξάρτησης, που οικοδομεί η παγκοσμιοποίηση. Αυτό όμως έχει αρνητικές παρενέργειες, διότι δρομολογεί την αποστασιοποίηση των κοινωνιών μεταξύ τους και την μη διαπολιτισμική προσέγγιση σε συνθήκες ειρήνης και συνεργασίας.
Η ανάπτυξη δυναμικής χωρίς συνεκτικές κοινωνικές αξίες και σημείο αναφοράς το ανθρώπινο και το κοινωνικό συμφέρον οδηγεί επίσης στην ευδοκίμηση της βίας τόσο στο εσωτερικό των κοινωνιών (αύξηση της ενδοοικογενειακής και της νεανικής βίας και ιδιαιτέρως των ανηλίκων) όσο και στο γεωπολιτικό πεδίο (αντί του διαλόγου η βία ως μέσο επιβολής και ισχύος). Οι πολεμικές συγκρούσεις γίνονται όλο και πιο συχνές (π.χ. Ουκρανία, Μέση Ανατολή) και εκτός από τις επιπτώσεις στην ανθρώπινη ζωή και τις υποδομές προκαλούν μεγάλες και επικίνδυνες ανισορροπίες και στο φυσικό περιβάλλον. Προβλήματα στα οικοσυστήματα και στον άνθρωπο προκαλεί βέβαια και η χρήση φυτοφαρμάκων.
Τέλος πολύ αρνητική επίδραση στην κοινωνική συνοχή έχει και η ακολουθούμενη πολιτική της προώθησης της χρησιμοποίησης του ελεύθερου χρόνου για την οικοδόμηση της καταναλωτικής οπτικής και του υλικού ευδαιμονισμού στο πλαίσιο της κοινωνίας του θεάματος, με αποτέλεσμα την ανάπτυξη κοινωνικών σχέσεων χωρίς αναφορά στο ανθρώπινο και το κοινωνικό συμφέρον.
Οι συνθήκες, που έχει διαμορφώσει η παγκόσμια κοινότητα στην ιστορική της διαδρομή, επιβάλλουν «αλλαγή πλεύσης» στην πολιτική διαχείριση της εξέλιξης με σημείο αναφοράς το ανθρώπινο και το κοινωνικό συμφέρον και την οικοδόμηση κοινωνικής συνείδησης και ενσυναίσθησης. Ο μονοδιάστατος συστημικός πραγματισμός δεν υπηρετεί τον άνθρωπο, αλλά τον εργαλειοποιεί. Και αυτό σε βάθος χρόνου θα οδηγήσει σε αδιέξοδες καταστάσεις, πολύ δύσκολα διαχειρίσιμες πολιτικά και χωρίς προοπτική.