Ο βραβευμένος με Νόμπελ Νταρόν Ατσέμογλου εξομολογείται στο περιοδικό Der Spiegel (μεταφρασμένο στον ιστοχώρο Κρίση και Κριτική): «Είμαι περίεργος να δω τι θα καταστρέψει την ανθρωπότητα, η ευφυία της τεχνητής νοημοσύνης ή η ηλιθιότητα του Τραμπ»; Και αναμένει ένα ταραχώδες 2026. Οι ΗΠΑ και η Κίνα οδεύουν προς τη λάθος κατεύθυνση με την τεχνητή νοημοσύνη, λέει. Και την ίδια ώρα ο Τραμπ υπονομεύει τους θεσμούς. Χωρίς διόρθωση πορείας, τα επόμενα χρόνια η οικονομία θα καταρρεύσει.
Ο σταρ οικονομολόγος Ατσέμογλου, εκτός από δεινός αναλυτής δείχνει εδώ ότι έχει και αυθεντική σατιρική φλέβα. Ικανότητα δυσεύρετη σε οικονομολόγους σημερινούς (γιατί ο Κέυνς, π.χ., την είχε). Στην στιβαρή ανάλυση του με τον αφηγηματικό τρόπο της συνέντευξης, εισάγει, εμφανώς σκόπιμα, μια πινελιά Καρλ Κράους και μια αντιπαραβολή της αρχής του 20ού Αιώνα (και του Μεσοπολέμου) με το πρώτο τέταρτο του δικό μας 21ου. Σε δεύτερο επίπεδο, μιλά και αυτός, όπως ο Κράους άλλοτε, για την δυνητικά τεράστια καταστροφική δύναμη της ατζέντας των ΜΜΕ.
Λίγα χρόνια μετά το τέλος του Α΄ Παγκ. Πολέμου, το 1922, ο Karl Kraus, ο μεγάλος Αυστριακός συγγραφέας και δημοσιογράφος με την δαιμόνια σατιρική πένα, δημοσίευσε το βιβλίο «Η καταστροφή του κόσμου με μαύρη μαγεία» (Untergang der Welt durch schwarze Magie). Με τρόπο ανεπανάληπτο περιέγραψε πώς τα τότε Μέσα Ενημέρωσης, με τις ατζέντες που έθεταν, και με το να διαδίδουν δήθεν γεγονότα και να προβάλλουν αερολογίες και ανοησίες ως επιχειρήματα, κατέστρεφαν την ικανότητα των πολιτών να σκέφτονται λογικά και να πράττουν ηθικά.
Αντίθετα από ό,τι λέγεται συχνά, τα fake news και η post truth έχουν μακροχρόνια ιστορία. Σύμφωνα με τον Κράους, κατεξοχήν στην περίοδο πριν από τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο γιγαντώθηκε αυτή η καταστροφική δράση στο πεδίο της δημοσιότητας. Στον δημόσιο λόγο, η ίδια η γλώσσα είχε μετατραπεί σε ένα είδος «μαύρης μαγείας». Όπως συμβαίνει τώρα, άς μην αυταπατώμαστε. Βέβαια, τότε όπως και τώρα, η γλώσσα συντονίζονταν με τα περιεχόμενα. Όπως και τώρα, στη δημόσια εικόνα και στο πνεύμα της εποχής (Zeitgeist), επικρατούσε και τότε πολιτισμική παρακμή, ανορθολογισμός, εγωιστικός ηδονισμός, ηθικός μηδενισμός, «κάποιον κρυφόν Αρχάγγελο» προσμένοντας, που δεν ερχόταν: Fin de siècle, 1880-1914. Εν τέλει, αντί για Αρχάγγελους ήρθαν Εωσφόροι. Εκείνη η εποχή ήταν, κατά τον Κράους, το «ειδεχθές προοίμιο» (scheußliches Vorspiel) αυτού που έμελλε να ακολουθήσει, δηλαδή του ίδιου του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Ακολούθησε ο Μεσοπόλεμος και λίγο μετά τον θάνατο του Κράους ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος, πολύ χειρότερος από τον Πρώτο. Τελικά, η ικανότητα του Καρλ Κράους να αντικρύζει το παρελθόν με μάτι ιστορικού, δυστυχώς αποδείχτηκε και ικανότητα προφήτη. Έτσι δικαίωσε και αυτός τον Φρίντριχ Σλέγκελ (Friedrich Schlegel, 1772–1829) και το διάσημο απόφθεγμα του «Ο ιστορικός είναι ένας προφήτης με το βλέμμα στραμμένο προς τα πίσω» («Der Historiker ist ein rückwärts gekehrter Prophet»), το οποίο δηλώνει ότι η ιστορική σκέψη, μέσω της ανάλυσης προτύπων, δεινών ή δομών του του παρελθόντος, δημιουργεί γνώσεις οι οποίες λειτουργούν ως προφητείες για το μέλλον. Δικαίωσε βέβαια και το πώς έβλεπε τον «Άγγελο» ή το «πνεύμα» της Ιστορίας, ο περίπου σύγχρονος ή λίγο νεότερος του Βάλτερ Μπένγιαμιν, και όσους επιμένουν σήμερα να μη παρασύρονται από τα εφήμερα πνεύματα της δικής μας εποχής, όπως π.χ. τον ιστορικό Heinrich Winkler.
«Η καταστροφή του κόσμου με μαύρη μαγεία», μαζί με άλλα κείμενα από το περιοδικό Die Fackel (Ο Πυρσός) το οποίο εξέδιδε ο ίδιος, αποτέλεσαν το υλικό με βάση το οποίο ο Κράους συνέθεσε την «σατιρική τραγωδία» του, η «θεατρικό έργο για ανάγνωση» σε πέντε πράξεις, «Οι Τελευταίες Ημέρες της Ανθρωπότητας» (Die letzten Tage der Menschheit).
Συνέχεια