Farrokhroo Parsa: Η πρώτη Ιρανή υπουργός που εκτελέστηκε γιατί αγωνίστηκε για τα δικαιώματα των γυναικών

08 Μαρ 2026

Στις 8 Μαΐου 1980, εκτελέστηκε διά πυροβολισμού μία γυναίκα που πραγματοποίησε ένα ασυγχώρητο έγκλημα για τους Ισλαμιστές του Ιράν. Τόλμησε να παλέψει για την ισότητα των φύλων, να δώσει θάρρος σε όλες εκείνες που είδαν τα δικαιώματά τους να χάνονται από τη μία μέρα στην άλλη και να παρέχει σε κάθε πολίτη πρόσβαση στη μόρφωση. Είχε το θράσος, επιπλέον, να πει «όχι» στη hijab. Καταδικάστηκε σε θάνατο επειδή «έσπειρε το μίσος στη Γη και πάλεψε ενάντια στο Θεό».

Η Farrokhroo Parsa ήταν γιατρός, εκπαιδευτικός και βουλευτής. Έγινε η πρώτη γυναίκα υπουργός της ιρανικής κυβέρνησης, όταν ανέλαβε το Υπουργείο Παιδείας επί πρωθυπουργίας του Amir Abbas Hoveida. Υπέρμαχος των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, πάλεψε σκληρά για την ενδυνάμωση των γυναικών. Ύψωσε τη φωνή της σε μία εποχή που πολλές το είχαν ανάγκη και λιγότερες το τόλμησαν, ενώ πλήρωσε με το υπέρτατο τίμημα: Την ίδια της τη ζωή.

Η μητέρα της, Fakhr-e Afagh, αρθρογραφούσε για το γυναικείο περιοδικό Jahan-e Zan (Ο Κόσμος της Γυναίκας), μιλούσε ανοιχτά για την ισότητα των φύλων και μαχόταν για το δικαίωμα των μικρών κοριτσιών στην εκπαίδευση. Οι απόψεις της θεωρούνταν ιδιαίτερα ριζοσπαστικές και τράβηξαν τη προσοχή της συντηρητικής κυβέρνησης. Η οικογένεια, λοιπόν, απελάθηκε από την πρωτεύουσα στην πόλη Qom. Εκεί, η έγκυος Afagh τέθηκε σε κατ’ οίκον περιορισμό. Λίγο αργότερα, στο σπίτι αυτό έφερε στον κόσμο τη Farrokhroo.

Μεγάλωσε γνωρίζοντας πως δεν αξίζει τίποτα λιγότερο από τους άνδρες. Σπούδασε ιατρική κι έγινε καθηγήτρια βιολογίας στο Λύκειο Jeanne d’Arc της Τεχεράνης. Μαθητής της, μάλιστα, ήταν  Farah Diba, που αργότερα έμεινε στην ιστορία ως Βασιλιάς Mohammad Reza Pahlavi.

Το 1963, η Parsa κατάφερε να μπει στη Βουλή κι έφερε στο Ιράν το κίνημα των σουφραζέτων. Ήταν, επίσης, η ήρεμη δύναμη που καθοδηγούσε τον αγώνα για την καθιέρωση νόμων που εξασφάλιζαν την ισότητα των μελών της οικογένειας, ανεξαρτήτως φύλου. Το 1965, έγινε Υφυπουργός Παιδείας και, στις 27 Αυγούστου του 1968, ανέλαβε τη διοίκηση του Υπουργείου. Ήταν η πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας που μία γυναίκα κατακτούσε τέτοια θέση.

Το 1979 η Ιρανική Ισλαμική Επανάσταση ανέτρεψε το καθεστώς του Σάχη και έφερε στην εξουσία το θεοκρατικό καθεστώς του Αγιατολάχ Χομεϊνί. Μόλις επικράτησε εφάρμοσε τη Σαρία, δηλαδή τον ισλαμικό νόμο. Η hijab, το κάλυμμα κεφαλής που φορούν οι μουσουλμάνες γυναίκες έγινε υποχρεωτική σε δημόσιους χώρους, οι οι διαζευγμένοι πατέρες έπαιρναν αυτόματα την επιμέλεια του πρωτότοκου παιδιού και οι γυναίκες έχασαν θεμελιώδη δικαιώματα.

Η Farrokhroo ήταν μία από εκείνες που πάλεψαν ενάντια στις αλλαγές αυτές. «Η συνωμοσία της σιωπής πρέπει να τελειώσει εδώ. Με τη σιωπή και την απάθειά μας, παραμένουμε αδύναμοι και ηττημένοι. Πώς θα συγχωρέσουμε και θα ξεχάσουμε αυτούς που δε σταματούν να σκοτώνουν;» έλεγε.

Η στάση της είχε ως αποτέλεσμα να συλληφθεί από το Επαναστατικό Δικαστήριο με επικεφαλής τον Ayatollah Khalkali, κατηγορούμενη για διαφθορά και διάδοση πορνείας. Η Parsa είχε υποστηρίξει ότι οι μαθήτριες δεν θα πρέπει να υποχρεώνονται να φορούν χιτζάμπ και μπορούσαν να φορούν σορτς κατά τη διάρκεια των αγώνων. Υποστήριζε επίσης τη χρήση μη σεξιστικού διδακτικού υλικού και τη συμμετοχή των γυναικών στην πολιτική. Όλα αυτά για τον  Χαλκάλι ήταν ισοδύναμα με την «πορνεία» και η Parsa δικάστηκε και καταδικάστηκε.

 Οι κατηγορίες εναντίον της περιλάμβαναν «διαφθορά», «διασπορά ανηθικότητας» και «πόλεμο κατά του Θεού». Στην πραγματικότητα, πολλοί ιστορικοί θεωρούν ότι στο στόχαστρο βρέθηκαν κυρίως οι ιδέες της για τα δικαιώματα των γυναικών και τον κοσμικό χαρακτήρα της εκπαίδευσης.

Στην τελευταία της επιστολή από τη φυλακή, η Farrokhroo Parsa έγραψε στα παιδιά της: «Είμαι γιατρός, επομένως δεν φοβάμαι τον θάνατο. Ο θάνατος είναι μόνο μια στιγμή και τίποτα περισσότερο. Είμαι έτοιμη να υποδεχτώ τον θάνατο με ανοιχτές αγκάλες αντί να ζω με ντροπή αναγκάζοντάς με να φοράω μαντήλι. Δεν πρόκειται να υποκλιθώ σε εκείνους που περιμένουν να εκφράσω τη λύπη μου για πενήντα χρόνια προσπαθειών μου για ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών. Δεν είμαι έτοιμη να φορέσω το τσαντόρ και να κάνω ένα βήμα πίσω στην ιστορία».

Η Πάρσα εκτελέστηκε σε ηλικία 58 ετών δια τουφεκισμού στις 8 Μαΐου 1980 στην Τεχεράνη και έγινε έτσι μία από τις πιο γνωστές γυναίκες που εκτελέστηκαν μετά την Ιρανική Επανάσταση.

Σήμερα το όνομά της έχει συνδεθεί με τον αγώνα των Ιρανών γυναικών για ελευθερία και ισότητα. Για πολλούς αποτελεί σύμβολο μιας εποχής όπου η πρόοδος συγκρούστηκε βίαια με τον φονταμενταλισμό και μιας γυναίκας που αρνήθηκε να κάνει πίσω ακόμη και μπροστά στον θάνατο.