Στη μετωπική σύγκρουση που είχε με τον τότε πρωθυπουργό Αλέξης Τσίπρας με αφορμή την υπόθεση της Τράπεζα Αττικής στάθηκε με ιδιαίτερη έμφαση ο διοικητής της Τράπεζα της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, σε συνέντευξη του στην Ομάδα Αλήθειας περιγράφοντας μια από τις πιο τεταμένες περιόδους της θητείας του.
Όπως προκύπτει από το απομαγνητοφωνημένο κείμενο της συνέντευξης που απέστειλε η Τράπεζα της Ελλάδος, ο κ. Στουρνάρας ανέφερε ότι η υπόθεση της Τράπεζας Αττικής αποτέλεσε σημείο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης, με τον ίδιο να επιμένει στον αυστηρό εποπτικό ρόλο της Τράπεζας της Ελλάδος και στην ανάγκη πλήρους ελέγχου για τη διασφάλιση της σταθερότητας του τραπεζικού συστήματος. Σύμφωνα με τον κ. Στουρνάρα, η στάση αυτή προκάλεσε ευθεία σύγκρουση με την τότε κυβέρνηση, η οποία, όπως υποστήριξε, αντιμετώπισε με δυσπιστία τις παρεμβάσεις της κεντρικής τράπεζας.
Ο διοικητής της ΤτΕ περιέγραψε ένα κλίμα ισχυρής πίεσης και έντασης, τονίζοντας ότι η αντιπαράθεση δεν είχε προσωπικό χαρακτήρα, αλλά αφορούσε τη θεσμική ανεξαρτησία της Τράπεζας της Ελλάδος και την ανάγκη εφαρμογής των ευρωπαϊκών κανόνων εποπτείας. Όπως σημείωσε, η διαφωνία με τον Αλέξη Τσίπρα κορυφώθηκε όταν τέθηκε θέμα χειρισμών και ελέγχων στην Τράπεζα Αττικής, με την κεντρική τράπεζα να επιμένει σε διαδικασίες που -όπως είπε- ήταν απαραίτητες για την προστασία των καταθέσεων και της αξιοπιστίας του συστήματος.
Ο κ. Στουρνάρας υποστήριξε ότι εκείνη η περίοδος αποτέλεσε μία από τις δυσκολότερες θεσμικά, καθώς η ένταση ανάμεσα στην κυβέρνηση και την κεντρική τράπεζα ήταν συνεχής, ενώ παράλληλα η χώρα βρισκόταν ήδη σε καθεστώς οικονομικής πίεσης. Τόνισε, ωστόσο, ότι η επιμονή στην τήρηση των κανόνων και η ανεξαρτησία της εποπτείας ήταν μονόδρομος, ακόμη κι αν αυτό οδηγούσε σε πολιτικές συγκρούσεις στο ανώτατο επίπεδο.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η υπόθεση της Τράπεζας Αττικής ανέδειξε τα όρια των σχέσεων πολιτικής εξουσίας και τραπεζικής εποπτείας, επισημαίνοντας ότι σε περιόδους κρίσης οι θεσμικές ισορροπίες δοκιμάζονται έντονα. Παρά τις αντιδράσεις και την ένταση της εποχής, υπογράμμισε ότι προτεραιότητα παρέμεινε η σταθερότητα του τραπεζικού συστήματος και η προστασία της οικονομίας.
Ο κεντρικός τραπεζίτης περιέγραψε με έντονο τρόπο το κλίμα αβεβαιότητας που επικρατούσε όταν ανέλαβε υπουργός Οικονομικών το 2012, επί κυβέρνησης Αντώνη Σαμαράς, υπογραμμίζοντας ότι η χώρα ήταν εκτός αγορών και στηριζόταν σε βραχυπρόθεσμο δανεισμό. Όπως τόνισε, εκείνη την περίοδο ο κίνδυνος εξόδου από το ευρώ ήταν απολύτως πραγματικός, με τις αγορές να εκτιμούν υψηλές πιθανότητες αποτυχίας της ελληνικής οικονομίας. Καθοριστικό σημείο καμπής, όπως σημείωσε, υπήρξε η παρέμβαση του τότε επικεφαλής της Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, Μάριο Ντράγκι, με τη γνωστή δέσμευση ότι θα γίνει «ό,τι χρειαστεί» για τη σταθερότητα του ευρώ.
Ο κ. Στουρνάρας αναφέρθηκε στις πιέσεις που ασκούνταν εκείνη την εποχή, τόσο εντός όσο και εκτός Ελλάδας, ακόμη και σε εισηγήσεις για αποχώρηση της χώρας από το κοινό νόμισμα. Σύμφωνα με τον ίδιο, μια τέτοια εξέλιξη θα οδηγούσε σε «κυριολεκτικό χάος», με νομικές και οικονομικές επιπτώσεις σε δάνεια, τράπεζες και συμβάσεις. Παράλληλα, άφησε αιχμές για πολιτικές και επιχειρηματικές φωνές που τότε υποστήριζαν την επιστροφή σε εθνικό νόμισμα, χαρακτηρίζοντας τέτοιες προσεγγίσεις ανεύθυνες.
Στη συνέντευξη, ο διοικητής της ΤτΕ στάθηκε και στις δύσκολες διαπραγματεύσεις με τους Ευρωπαίους εταίρους, αναφερόμενος στις επαφές με την τότε καγκελάριο της Γερμανίας Άγγελα Μέρκελ και τον υπουργό Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, σημειώνοντας ότι η εφαρμογή των προαπαιτούμενων ήταν μονόδρομος για την εκταμίευση των δανείων και τη σταθεροποίηση της οικονομίας.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην περίοδο του 2015, όταν, όπως είπε, η χώρα έφτασε ξανά πολύ κοντά στο Grexit επί διακυβέρνησης Αλέξης Τσίπρας και με υπουργό Οικονομικών τον Γιάνη Βαρουφάκη. Ο κ. Στουρνάρας υποστήριξε ότι η διαπραγμάτευση εκείνου του εξαμήνου αποδυνάμωσε τη θέση της Ελλάδας και είχε σημαντικό οικονομικό κόστος, οδηγώντας τελικά σε capital controls και νέα επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης.
Παρά τις έντονες δυσκολίες της περιόδου, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος υπογράμμισε ότι η χώρα κατάφερε να σταθεροποιηθεί, να εξασφαλίσει πρωτοφανή χρηματοδοτική στήριξη και να παραμείνει στο ευρώ. Όπως σημείωσε, η εμπειρία της ελληνικής κρίσης επηρέασε καθοριστικά τις ευρωπαϊκές πολιτικές των επόμενων ετών, λειτουργώντας ως μάθημα για τη διαχείριση κρίσεων σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Απάντηση Τσίπρα
Το πρωί ο Αλέξης Τσίπρας εξαπέλυσε πυρά κατά του Γιάννη Στουρνάρα, κατηγορώντας τον ότι ταυτίζεται με επικοινωνιακούς μηχανισμούς («Ομάδα Αλήθειας») που λειτουργούν ως βραχίονες του συστήματος Μητσοτάκη, προκειμένου να εξασφαλίσει μια τρίτη θητεία στο τιμόνι της ΤτΕ, συμπληρώνοντας συνολικά 18 χρόνια στην εξουσία.
Μεταξύ άλλων, υποστηρίζει ακόμη πως ο κος Στουρνάρας δεν υπήρξε ποτέ ένας αντικειμενικός τεχνοκράτης Διοικητής της Τράπεζας, αλλά ένα πολιτικό πρόσωπο - Διοικητής. Υπήρξε ο ορισμός της πολιτικής μεροληψίας σε μια θέση όπου απαιτείται τεχνοκρατική ουδετερότητα. Και σε κρίσιμες στιγμές στάθηκε, παρά τα όσα ορίζει το ίδιο το καταστατικό της Τράπεζας της Ελλάδας, ανοιχτά απέναντι στις επιλογές της κυβέρνησης μου, που ανέλαβε και τελικά κατάφερε να βγάλει τη χώρα από τα μνημόνια και να καταστήσει βιώσιμο το χρέος της.
Παρόλα αυτά του εύχομαι ολόψυχα να πετύχει στις προσπάθειές του και να τον ανταμείψει ο πρωθυπουργός των υποκλοπών, της συγκάλυψης, του ΟΠΕΚΕΠΕ, των καρτέλ και των 27 δις των απευθείας αναθέσεων, με μια τρίτη θητεία και άλλα έξι χρόνια. Ενδεχομένως με μια πιο ρηξικέλευθη αλλαγή του καταστατικού της Τράπεζας της Ελλάδας, γιατί όχι, να οριστεί και ισόβιος Διοικητής. Το αξίζει ο κόπος του.
Σχόλιο συνεργατών του Γιάννη Στουρνάρα
Αναφορικά με τις κατηγορίες περί πολιτικής μεροληψίας, οι κύκλοι του κ. Στουρνάρα σημειώνουν: «Με κατηγορεί για πολιτική μεροληψία εκείνος που θεωρούσε ότι η κεντρική τράπεζα οφείλει να σιωπά όταν διακυβεύεται η σταθερότητα της χώρας. Αν η προειδοποίηση για κινδύνους βαφτίζεται “εκβιασμός”, τότε η έννοια της θεσμικής ευθύνης έχει πράγματι αλλοιωθεί». Τέλος, σχετικά με τις θητείες, επισημαίνεται ότι «δεν αποτελούν προσωπική φιλοδοξία ούτε λογοτεχνικό βραβείο», προσθέτοντας πως «αν κάποιοι ενοχλούνται από τη θεσμική ανεξαρτησία, ίσως είναι επειδή δεν κατάφεραν ποτέ να την ελέγξουν». Και καταλήγουν: «Η Ιστορία, πάντως, δεν γράφεται με ευχές. Γράφεται με ισολογισμούς».
«Για την ταμπακιέρα, κουβέντα. Ούτε για την Τράπεζα Αττικής, ούτε για τη Novartis. Αντί για απαντήσεις, επιθέσεις στη σύζυγο του Διοικητή. Μόνο που εκείνη στάθηκε γρανίτης: άντεξε! τα ψέματα κατέρρευσαν και η σκευωρία έσπασε με κρότο. Και σαν να μην έφτανε αυτό, αποκαλύφθηκε πως τότε ήθελαν να βάλουν χέρι και στα αποθεματικά των ασφαλιστικών ταμείων — το είπε ο Παύλος Πολάκης, που σήμερα οδύρεται επειδή τους σταμάτησε ο Γιάννης Στουρνάρας. Αυτοί είστε!».
Από την πλευρά Τσίπρα σχολίαζαν σχετικά με την τελευταία απάντηση της πλευράς Στουρνάρα: «Η απάντηση μέσω κύκλων του κυρίου Στουρνάρα στον Α.Τσίπρα και ιδίως το περιεχόμενό της, επιβεβαιώνει την εκτίμηση ότι τελικά είναι καλύτερος για εκπρόσωπος τύπου της Ομάδας Αλήθειας παρά για Διοικητής της ΤτΕ. Του συνιστούμε πάντως εκτός από το λυσάρι με τις ατάκες που μοιράζει το Μαξίμου στα γαλάζια τρολ για την Ιθάκη, να διαβάσει και το ίδιο το βιβλίο. Και του ευχόμαστε μια τρίτη θητεία ώστε να φτάσει τα χρόνια του Παναγοπούλου στη ΓΣΕΕ».