Όσο περνούν τα χρόνια, η «μαύρη επέτειος» ξεθωριάζει στα μάτια των νέων, κυρίως, ανθρώπων που δεν είχαν την μαύρη ευκαιρία να βιώσουν την περίοδο της χούντας. Αυτός είναι και ο λόγος που δεν έχουν μέτρο σύγκρισης της σταθερής δημοκρατίας της οποίας τα πλεονεκτήματα απολαμβάνουν οι πολίτες σε όλη τη διάρκεια της μεταπολίτευσης. Σε αυτό συντελούν ασφαλώς οι τεράστιες οικονομικές δυσκολίες και οι μεγάλες κοινωνικές ανισότητες που γιγαντώθηκαν στην περίοδο των μνημονίων και οδήγησαν σε ανιστόρητα συνθήματα όπως «η χούντα δεν τελείωσε το ‘73» και άλλα παρόμοια.
Η δημοκρατία είναι ουσιαστικά ο μοναδικός λόγος για τον οποίο εξακολουθούμε να χρησιμοποιούμε ακόμα τον όρο «μεταπολίτευση» που, κατά τα άλλα, έχει περάσει από πολλά κύματα όπως αυτά της τρομοκρατίας, του εκσυγχρονισμού, του νεοναζισμού, των «αγανακτισμένων», του ακραίου λαϊκισμού και αρκετά άλλα. Το γεγονός ότι η χώρα παρέμεινε προσδεδεμένη στο άρμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της φιλελεύθερης δυτικής δημοκρατίας, οφείλεται στις αντοχές της και στην ωριμότητα των πολιτών που την κράτησαν ζωντανή στις πιο κρίσιμες στιγμές της απέναντι στο «αντισυστημικό» τσουνάμι.
Η 21η Απριλίου δεν ήταν απλά ένα στρατιωτικό πραξικόπημα μιας ομάδας συνταγματαρχών, μια χουντική παρένθεση στη νεότερη ιστορία της χώρας. Ήταν μια συνειδητή αντίδραση του ιδεολογικού πυρήνα του εμφυλιοπολεμικού καθεστώτος που έβλεπε να εξαντλεί τα περιθώριά της η γραμμή του εθνικού διχασμού. Γι αυτό, άλλωστε, η μεταπολίτευση σφραγίστηκε συμβολικά - και όχι μόνο - από τη νομιμοποίηση του ΚΚΕ επί Κωνσταντίνου Καραμανλή και την αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης επί Ανδρέα Παπανδρέου. Η μεταπολίτευση συνδέθηκε αδιάρρηκτα με τη δημοκρατία κι αυτό δεν δικαιούται κανείς να το αμφισβητεί.
Είναι κρίμα ότι ο τελευταίος διχαστικός σπόρος - «ή εμείς ή αυτοί» - ακούστηκε ξανά πριν μερικά χρόνια από αριστερά χείλη υπό τις επευφημίες αγωνιστών που ένιωσαν τον χουντικό φασισμό στο πετσί τους στην παρανομία, στην εξορία και στην εξέγερση του Πολυτεχνείου. Μπορεί, στις σημερινές συνθήκες, ο κίνδυνος μιας στρατιωτικής χούντας να έχει εκλείψει, ωστόσο δεν έχουν εκλείψει οι κίνδυνοι για τη δημοκρατία. Οι συνωμοσιολόγοι, οι ρατσιστές, οι σκοταδιστές και οι κάθε λογής λαϊκιστές υπονομεύουν συστηματικά τη δημοκρατία και τους θεσμούς της. Η μαύρη σημερινή επέτειος μας θυμίζει ότι, εξήντα περίπου χρόνια μετά, η δημοκρατική επαγρύπνηση πρέπει να συνεχιστεί με αμείωτη ένταση.