Η δυναμική της εξέλιξης στις διάφορες μορφές εμφάνισης της στην βιωνόμενη πραγματικότητα τόσο σε εθνικό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο δείχνει εμφατικά, ότι παράγει ανισορροπίες υψηλής διακινδύνευσης. Ακόμη χειρότερο είναι, ότι δεν αντιμετωπίζονται τα γενεσιουργά τους αίτια, αλλά γίνεται διαχείριση των επιπτώσεων τους με στόχο την μείωση της έντασης τους βραχυπρόθεσμα. Με αυτή την οπτική βέβαια, που διαπερνά το πολιτικό σύστημα και όχι μόνο αυτό, η διακινδύνευση μετατρέπεται σε απειλή για την βιωσιμότητα στην προοπτική του χρόνου.
Οι ανισορροπίες εκτείνονται σε όλο το εύρος των τομέων δραστηριοποίησης των κοινωνιών και διαμορφώνουν τις συνθήκες ζωής τόσο στο εσωτερικό τους όσο και στις μεταξύ τους σχέσεις. Αυτό γίνεται όχι μόνο στο πλαίσιο της αλληλεπίδρασης και αλληλεξάρτησης των κοινωνιών στη σύγχρονη παγκοσμιοποιημένη πραγματικότητα, αλλά σε μεγάλο βαθμό οφείλεται και στην διεύρυνση των ορίων των επιπτώσεων της δραστηριοποίησης των συστημάτων οργάνωσης και λειτουργίας των κοινωνιών σε όλο το εύρος του πλανήτη.
Η εμπειρική προσέγγιση και ανάλυση της πραγματικότητας είναι αποκαλυπτικές. Σύμφωνα με την Μη Κυβερνητική Οργάνωση (ΜΚΟ) Conflict and Environment Observatory (Παρατηρητήριο Συγκρούσεων και Περιβάλλοντος) με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν καταγραφεί περισσότερα από 300 κρίσιμα περιβαλλοντικά περιστατικά στις πρώτες 11 ημέρες του πολέμου στη Μέση Ανατολή, από τα οποία τα 232 είναι υψηλού κινδύνου.
Τις δυο πρώτες εβδομάδες ο πόλεμος παρήγαγε περισσότερους από 5 εκατομμύρια τόνους ισοδύναμου διοξειδίου του άνθρακα (CO2e), δηλαδή πάνω από τις αντίστοιχες ετήσιες εκπομπές της Ισλανδίας, σύμφωνα με ανάλυση του αμερικανικού κλιματικού και οικονομικού think tank «Climate and Community Institute».
Επίσης η επικεφαλής περιβαλλοντικής πολιτικής του WWF Ελλάς Θεοδότα Νάντσου μιλώντας στο Vima online (3.4.2026) επισημαίνει, ότι πρόκειται για «ανθρώπινη τραγωδία αλλά και οικολογική καταστροφή παγκοσμίων διαστάσεων με συνέπειες, που θα διαρκέσουν πολύ περισσότερο από την ίδια την σύγκρουση». Χαρακτηρίζει δε τον βομβαρδισμό εγκαταστάσεων ορυκτών καυσίμων «περιβαλλοντικό έγκλημα». Και όμως το πολιτικό σύστημα σε παγκόσμιο επίπεδο «σιωπά», ενώ παράλληλα γίνεται εμφανές, ότι η γεωπολιτική δυναμική θα συνεχίσει να κινείται με σημείο αναφοράς την οπτική, που παράγει αυτές τις επικίνδυνες ανισορροπίες.
Στην Ελλάδα η κυβέρνηση αποφάσισε την διεξαγωγή ερευνών με στόχο την εξόρυξη ορυκτών καυσίμων, αν και πληρούνται οι προϋποθέσεις για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών της χώρας με την αξιοποίηση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Η αντιπολίτευση ουσιαστικά συμπορεύεται, ενώ οι πολίτες δεν είναι επαρκώς ενημερωμένοι για τις επιπτώσεις.
Βέβαια οι ανισορροπίες εκτείνονται σε πολύ περισσότερους τομείς. Σύμφωνα με έρευνα του New York University Langone Health (Υπηρεσίες Υγείας του NYU) η έκθεση σε χημική ουσία DEHP, μια από τις πιο φθαλικές ενώσεις, που χρησιμοποιούνται μεταξύ άλλων σε οικιακά προϊόντα, καλλυντικά, απορρυπαντικά και εντομοαπωθητικά αλλά ευρέως και στα πλαστικά, έχει συμβάλλει σε περίπου 1,97 εκατομμύρια πρόωρες γεννήσεις και στον θάνατο 74.000 νεογνών το 2018.
Τα ευρήματα της έρευνας δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό eClinical Medicine, ενώ ελήφθησαν υπόψη δεδομένα και από μεγάλες εθνικές έρευνες στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, στην Ευρώπη και στον Καναδά. Τελικά λαμβάνεται υπόψη το ανθρώπινο και το κοινωνικό συμφέρον από το πολιτικό σύστημα, ώστε οι αποφάσεις του να είναι λειτουργικές; Η απάντηση στο ερώτημα είναι εμφανής. Όχι μόνο δεν λαμβάνεται υπόψη, αλλά δεν γίνεται επίσης μακροπρόθεσμος πολυδιάστατος σχεδιασμός, ο οποίος στηρίζεται σε επιστημονικά δεδομένα, ώστε να αποφεύγονται επικίνδυνες ανισορροπίες.
Για παράδειγμα σύμφωνα με έρευνα, που πραγματοποιήθηκε από το Ινστιτούτο Harry Butler του Πανεπιστημίου Murdoch στην Δυτική Αυστραλία με επικεφαλή τον Dr. Daniel Gomez Isaza και δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Transactions of the Royal Society B, τα ψυχρόαιμα ζώα (ψάρια, ερπετά και ασπόνδυλα) δεν διαθέτουν την φυσιολογική ικανότητα να προσαρμόζονται στις καθημερινές διακυμάνσεις της θερμοκρασίας.
Αυτό το εύρημα δείχνει, ότι δημιουργείται πρόβλημα ως προς την μακροπρόθεσμη επιβίωση των ειδών, διότι η θερμική μεταβλητότητα εντείνεται με την εξέλιξη της κλιματικής αλλαγής, η οποία προκλήθηκε από την ανθρώπινη δραστηριότητα. Και όμως δεν λαμβάνονται τα απαραίτητα μέτρα για την αντιμετώπιση αυτής της μεγάλης ανισορροπίας. Η χρήση ορυκτών καυσίμων και η εκπομπή διοξειδίου του άνθρακα ακολουθούν ανοδική πορεία.
Η ιστορική διαδρομή της ανθρωπότητας οδηγεί όχι μόνο σε ανισορροπίες υψηλής διακινδύνευσης αλλά και σε αδιέξοδες συνθήκες με τον τρόπο, που λειτουργούν και είναι οργανωμένες οι σύγχρονες κοινωνίες. Αρκεί να ληφθεί υπόψη, ότι η πετρελαϊκή κρίση δεν έχει προκαλέσει μόνο εκτίναξη των τιμών των καυσίμων, αλλά έχει μειώσει και την διαθεσιμότητα πετροχημικών, τα οποία, αν και είναι επικίνδυνα για τον άνθρωπο, χρησιμοποιούνται για την παραγωγή προϊόντων της καθημερινότητας, όπως παπούτσια, ρούχα και πλαστικές σακούλες, σύμφωνα με ανάλυση, που παρουσιάσθηκε στο CNN και αποκαλύπτει την απειλή κατά της ανθρώπινης ζωής και υγείας και την ρύπανση του περιβάλλοντος με τα παράγωγα της χρήσης πετρελαίου, όπως είναι τα πετροχημικά.
Η επικινδυνότητα των συνθηκών ζωής βέβαια εκτείνεται και σε άλλους τομείς. Σύμφωνα με στοιχεία του Πανεπιστημίου Κρήτης αρχές Απριλίου του 2026 οι συγκεντρώσεις αφρικανικής σκόνης στην Κρήτη ξεπέρασαν κατά πολύ τα επιτρεπτά όρια. Στα Χανιά οι τιμές έφτασαν τα 3.402 μg/m3 και στο Ακρωτήρι τα 3.826 μg/m3, ενώ το όριο για την ανθρώπινη υγεία είναι μόλις 50 μg/m3 ως μέση ημερήσια τιμή. Η κλιματική αλλαγή με τα ακραία καιρικά φαινόμενα απειλεί την ανθρώπινη υγεία, όμως δεν αντιμετωπίζονται τα γενεσιουργά αίτια. Και αυτό αφορά την παγκόσμια κοινότητα και ιδιαιτέρως τα ισχυρά κράτη.
Στην Ελλάδα δε προβλήματα αντιμετωπίζει και το σύστημα υγείας. Σύμφωνα με στοιχεία του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών (ΙΣΑ) την περίοδο 2020 έως 2025 περισσότεροι από 5.400 γιατροί αναζήτησαν επαγγελματικές ευκαιρίες εκτός Ελλάδας. Αυτό το φαινόμενο απειλεί την βιωσιμότητα του δημόσιου συστήματος υγείας, ενώ παράλληλα διευρύνει τις ελλείψεις, που υπάρχουν και υπονομεύει την μελλοντική του επάρκεια.
Είναι εμφανές, ότι η διαχείριση του δημόσιου συστήματος υγείας δεν στηρίζεται σε μακροπρόθεσμο στρατηγικό σχεδιασμό, ώστε να διασφαλίζονται τόσο οι εργαζόμενοι γιατροί σε αυτό όσο και ο συνεχής εκσυγχρονισμός των δομών του και η περίθαλψη των πολιτών.
Αυτό δε, που εντυπωσιάζει και ταυτοχρόνως προκαλεί μεγάλη ανησυχία, είναι, ότι ο αυταρχισμός διευρύνεται παγκοσμίως. Σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου του Göteborg στην Σουηδία το ποσοστό του παγκόσμιου πληθυσμού, που ζει σε αληθινά δημοκρατικές χώρες (με ελεύθερες εκλογές, ατομικά δικαιώματα και θεσμικά αντίβαρα για τον έλεγχο της εκτελεστικής εξουσίας) μειώθηκε σημαντικά την τελευταία 20ετία. Από 17%, που ήταν το 2005, έπεσε στο 7% το 2025, ενώ το ποσοστό, που ζει σε απολυταρχικά καθεστώτα, αυξήθηκε από 50% σε 74% (περίπου 6 δισεκατομμύρια άνθρωποι).
Η Ελλάδα είναι στην 54η θέση ως προς την εκλογική διάσταση της δημοκρατίας, όμως υστερεί στην φιλελεύθερη (κράτος δικαίου, προστασία ατομικών δικαιωμάτων και θεσμική λογοδοσία), όπου είναι στην 74η θέση. Στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης η Ελλάδα είναι στην 24η θέση ακολουθούμενη από την Βουλγαρία, την Ρουμανία και την Ουγγαρία.
Οι αιτίες για την παραγωγή ανισορροπιών υψηλής διακινδύνευσης σε παγκόσμιο επίπεδο είναι πολυδιάστατες και σχετίζονται τόσο με την πολιτική διαχείριση της πραγματικότητας σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης όσο και με το σύστημα οργάνωσης και λειτουργίας των κοινωνιών, στο πλαίσιο του οποίου οι πολίτες δεν λειτουργούν ως ατομικά και συλλογικά υποκείμενα.
Συγκεκριμένα στα σύγχρονα μεγάλα αστικά κέντρα με την μαζοποίηση των κοινωνιών και την κυριαρχία των μονοδιάστατα καταναλωτικών προτύπων της κοινωνίας του θεάματος (νόημα και περιεχόμενο στην ζωή και στην καθημερινή βίωση της προσδίδει το θέαμα και η εντύπωση, που προκαλεί) και του υλικού ευδαιμονισμού είναι ανάλογη και η αντιμετώπιση των πολιτών από το πολιτικό σύστημα. Δεν αναπτύσσεται διάλογος με εργαλείο την ορθολογική σκέψη.
Οι πολίτες αντιμετωπίζονται ως θεατές. Για αυτό και η πολιτική επικοινωνία στηρίζεται σε καθαρά διαφημιστική οπτική και στοχεύει στην οικοδόμηση εκλογικής επιρροής με την εξιδανίκευση του μέλλοντος ως προς την ατομική υλική ευημερία, χωρίς σύνδεση με το ανθρώπινο και το κοινωνικό συμφέρον.
Επίσης στις τοπικές κοινωνίες δεν αναπτύσσεται διάλογος για την πορεία προς το μέλλον, ο οποίος στηρίζεται σε στοιχεία, που προκύπτουν από την ανάλυση της δυναμικής της εξέλιξης σε βάθος χρόνου. Η κοινωνία πολιτών ως συλλογικό υποκείμενο είναι απούσα, ενώ το κοινωνικό συμφέρον δεν εκφράζεται.
Παράλληλα η εθνική πολιτική οπτική χωρίς συνυπολογισμό των επιπτώσεων σε παγκόσμιο επίπεδο και ανάληψη της ευθύνης για την βιωσιμότητα τόσο του ανθρώπου όσο και της βιοποικιλότητας στην προοπτική του χρόνου, οικοδομεί πολύ επικίνδυνες ανισορροπίες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ο πόλεμος στην Μέση Ανατολή και οι πολυδιάστατες επιπτώσεις του σε πλανητικό επίπεδο.
Ενισχυτικά ως προς την πρόκληση επικίνδυνων ανισορροπιών λειτουργεί και η μη παραγωγή συνεκτικών κοινωνικών αξιών, οι οποίες καλύπτουν τις ανάγκες της συμβίωσης των ανθρώπων στις τοπικές κοινωνίες και συμβάλλουν στην ανάπτυξη της οπτικής ανάληψης της κοινωνικής ευθύνης από τους πολίτες με την κοινωνική και πολιτική τους ενεργοποίηση. Ούτε και η ενσυναίσθηση καλλιεργείται.
Τέλος αρνητική επίδραση στην κοινωνική και πολιτική λειτουργία ως προς την οικοδόμηση δύσκολα διαχειρίσιμων επικίνδυνων ανισορροπιών ασκεί και η διαφθορά τόσο σε εθνικό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο, η οποία διευρύνει ακόμη περισσότερο τις ανισότητες όχι μόνο στο εσωτερικό των κοινωνιών αλλά και μεταξύ τους, ενώ δεν προωθεί την οπτική της ανάληψης της κοινωνικής ευθύνης από τους πολίτες.
Με αυτά τα δεδομένα τόσο σε σχέση με το σύστημα κοινωνικής οργάνωσης και λειτουργίας όσο και σε σχέση με την οπτική διαχείρισης της δυναμικής της εξέλιξης, που διαπερνά το πολιτικό σύστημα, αλλά και τα κοινωνικά πρότυπα, που οριοθετούν την δραστηριοποίηση των πολιτών, η παραγωγή ανισορροπιών υψηλής διακινδύνευσης δεν είναι εύκολο να αρθεί, διότι δεν πληρούν τις προϋποθέσεις ούτε το πολιτικό σύστημα ούτε η κοινωνία πολιτών.
Και αυτές οι συνθήκες πρέπει να αλλάξουν άμεσα, διότι η ροή του χρόνου είναι ταχύτατη και η συνεχώς μετασχηματιζόμενη πολύπλοκη παγκοσμιοποιημένη πραγματικότητα θα είναι ακόμη πιο δύσκολα διαχερίσιμη μακροπρόθεσμα με σημείο αναφοράς το ανθρώπινο και το κοινωνικό συμφέρον.