Το ντοκιμαντέρ του Παπαχελά για την 17 Νοέμβρη, σε γενικές γραμμές ήταν καλό σ’ αυτά που έδειξε. Νομίζω, ωστόσο, πως ήταν ελλιπές. Είδαμε τις μαρτυρίες αστυνομικών και πρακτόρων για τα γεγονότα τα οποία, περίπου, όλοι ήδη ξέραμε. Πρόσθεσε ωστόσο λεπτομέρειες και εξομολογήσεις για τα συναισθήματά τους που μάλλον δεν ξέραμε. Αυτό έδωσε μια πρόσθετη διάσταση στο όλο θέμα και πολύ καλά έκανε.
Όμως, σε ό,τι αφορά την άλλη πλευρά, των δραστών, η φτώχεια ήταν προφανής. Εκείνο που θα μπορούσε να μας διαφωτίσει για τις αιτίες της αιματηρής περιπέτειας που πέρασε η χώρα, αλλά και η κάθε χώρα που έζησε το δράμα της τρομοκρατίας, έλειπε.
Τι δεν είδαμε:
Ερωτήσεις στον Κουφοντίνα που θα του έβγαζαν την μάσκα του ήρωα ή που θα έκαναν σαφή το λόγο που εξακολουθεί να την φοράει.
Πχ «Όποιος θεωρεί πως έχει μια συνταγή καλύτερης κοινωνίας δικαιούται να σκοτώνει;» «Έχεις μεταμεληθεί για του φόνους σου;» «Αν κάποιοι θεωρήσουν πως με νεκρούς τους τρομοκράτες, ο κόσμος θα γίνει καλύτερος, να σε σκοτώσουν;» «Πώς επικαλείσαι τον λαό χωρίς να τον ρωτήσεις αν συμφωνεί;»
Από τα συμφραζόμενα όσων είπε, δεν φάνηκε να είναι μεταμελημένος, οπότε δεν θα έδινε τις «σωστές» απαντήσεις, εκείνες που θα νουθετούσαν ευθέως τους επίδοξους οπαδούς του. Θα ήταν όμως αιχμάλωτος των ερωτήσεων οι οποίες θα μπορούσαν να αποκαθηλώσουν τον ανδριάντα του, την ιδέα για τον εαυτό του και για τις πράξεις του. Κυρίως, να κάνουν φανερό, πως η τρομοκρατία δεν είναι επανάσταση και πως ο όρος επανάσταση έχει νόημα όταν στρέφεται εναντίον αυταρχικών καθεστώτων. Στη δημοκρατία, η οποία δίνει θεσμικά το δικαίωμα στο λαό να επιλέγει τις κυβερνήσεις του είναι σκέτη δολοφονική αυτοδικία.
Επίσης: Γιατί μόνο τον Κουφοντίνα; Γιατί να μην ακούσουμε και τι λένε τα άλλα μέλη; Πως μπορούμε να έχουμε την εικόνα τους όταν δεν ξέρουμε αν έχουν μεταμεληθεί ή πόσο; Γιατί να μη μάθουμε, ποιοι νομίζουν ότι ήταν και ποιοι είναι τώρα;
Αν αρνήθηκαν να μιλήσουν, δεν το ξέρουμε, μα αν είχε συμβεί θα το έλεγε. Αλλά, έστω ο ένας που μίλησε, ο Κουφοντίνας, αντιμετωπίστηκε σαν συνομιλητής, που δεν ήθελε ο Παπαχελάς να τον φέρει σε δύσκολη θέση.
Απ’ αυτήν την άποψη, θεωρώ λειψό το ντοκιμαντέρ. Οι πολιτικές πράξεις, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που επενδύουν στις δολοφονίες, δεν είναι ποτέ ανεξάρτητες από τις ανθρώπινες διαστάσεις των υποκειμένων. Ο μικρός Ξηρός, δηλαδή, ο οποίος ομολόγησε τα πάντα και στο τέλος ζήτησε να αρμέξει κάποιος τις κατσίκες του για να μην υποφέρον τα ζωντανά, δεν θα έπρεπε να εμφανιστεί, να ακούσουμε τι λέει τώρα για τα γεγονότα; Και οι άλλοι, ο καθένας ξεχωριστά, δεν θα μας διαφώτιζαν για το ποιόν των ανθρώπων που έφτασαν σε τέτοιες δολοφονικές ακρότητες και δεν θα επιδρούσαν στο όποιο κοινό τους ονειρεύεται τον «ηρωισμό» τους;
Κρίμα. Ίσως ένα άλλο ντοκιμαντέρ να ξετυλίξει αυτό το κουβάρι. Ας είναι και βιβλίο.