Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία είναι ένα ανεξάρτητο όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) με νομική προσωπικότητα, που ιδρύθηκε βάσει της Συνθήκης της Λισαβώνας από τα 23 εκ των 27 κρατών της ΕΕ με τη μέθοδο της ενισχυμένης συνεργασίας. Η έδρα της βρίσκεται στο Κίρχμπεργκ της πόλης του Λουξεμβούργου, μαζί με το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) και το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (ECA).
Από τις 6 Ιουλίου 2019, τα κράτη μέλη οφείλουν να έχουν μεταφέρει στο εθνικό τους δίκαιο την οδηγία (ΕΕ) 2017/1371 σχετικά με την καταπολέμηση, μέσω του ποινικού δικαίου, της απάτης εις βάρος των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης (στο εξής: οδηγία ΠΟΣ). Οι νέοι κανόνες θα αυξήσουν το επίπεδο προστασίας του προϋπολογισμού της ΕΕ με την εναρμόνιση των ορισμών, των κυρώσεων και των προθεσμιών παραγραφής των ποινικών αδικημάτων εις βάρος των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης. Η εν λόγω οδηγία δεν αποτελεί μόνο ουσιώδες μέσο για την εναρμόνιση του ποινικού δικαίου των κρατών μελών όσον αφορά τα εγκλήματα κατά του προϋπολογισμού της Ένωσης, αλλά θέτει επίσης τα θεμέλια για την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, η οποία θα διερευνά, θα διώκει και θα επιβάλλει τον νόμο στην πράξη στις περιπτώσεις τέτοιων εγκλημάτων
Ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας είναι να διερευνά και να αντιμετωπίζει την απάτη κατά του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης και άλλα εγκλήματα κατά των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της απάτης που αφορά κονδύλια της ΕΕ άνω των 10.000 ευρώ και των διασυνοριακών υποθέσεων απάτης στον τομέα του ΦΠΑ που αφορούν ζημίες άνω των 10 εκατομμυρίων ευρώ. Προηγουμένως, μόνον οι κρατικές αρχές μπορούσαν να διερευνήσουν και να διώξουν αυτά τα εγκλήματα και δεν μπορούσαν να δράσουν πέρα από τα σύνορά τους. Το όργανο προορίζεται να είναι αποκεντρωμένο, με βάση τους Ευρωπαίους Εντεταλμένους Εισαγγελείς που βρίσκονται σε κάθε συμμετέχον κράτος - μέλος. Αποτελείται από έναν Ευρωπαίο Γενικό Εισαγγελέα που υποστηρίζεται από 22 Ευρωπαίους Εισαγγελείς, καθώς και από τεχνικό και ερευνητικό προσωπικό. Μπορεί να ζητήσει τη σύλληψη ενός υπόπτου, αλλά αυτό πρέπει να εγκριθεί από την αρμόδια κρατική αρχή.
Τον Νοέμβριο του 2013, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η σύσταση Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας συμμορφωνόταν «με την αρχή της επικουρικότητας» σε μια έκθεση που αντιμετώπιζε το θέμα, αφού το έθιξαν 14 εθνικά κοινοβούλια σε 11 κράτη μέλη. Στη συνέχεια, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ψήφισε υπέρ της πρότασης της Επιτροπής για τη σύσταση του οργάνου.
Από όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, μέχρι στιγμής, η Ουγγαρία αποφάσισε να μην ενταχθεί στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Η Δανία και η Ιρλανδία έχουν δικαίωμα εξαίρεσης από τον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης (ΧΕΑΔ). Η δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις με αυτές τις χώρες βασίζεται σε πράξεις της ΕΕ για τις οποίες η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία κοινοποιείται ως αρμόδια αρχή σύμφωνα με το άρθρο 105(3) του κανονισμού για την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
Η επιλογή των εισαγγελέων της European Public Prosecutor’s Office (EPPO) έγινε με έναν συνδυασμό ευρωπαϊκής και εθνικής διαδικασίας, ώστε να διασφαλιστεί και ανεξαρτησία και έλεγχος
Η διαδικασία:
- Γίνεται διεθνής προκήρυξη
- Υποψήφιοι αξιολογούνται από ανεξάρτητη επιτροπή ειδικών
- Επιλέγεται από κοινού από: το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλι και Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης
- Κάθε χώρα που συμμετέχει ορίζει έναν Ευρωπαίο Εισαγγελέα..Η κάθε χώρα προτείνει 3 υποψηφίους
- Αξιολογούνται από ανεξάρτητη ευρωπαϊκή επιτροπή
Στις 23 Σεπτεμβρίου 2019, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης συμφώνησαν να διορίσουν τη Λάουρα Κόντρουτσα Κοβέσι, ως Ευρωπαία Γενική Εισαγγελέα.
Ο Ευρωπαίος Γενικός Εισαγγελέας ηγείται της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, την εκπροσωπεί στο εξωτερικό και προεδρεύει του Εισαγγελικού Σώματός της. Συνεπικουρείται από δύο αναπληρωτές Εισαγγελείς.
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) λειτουργεί μέσω ενός συλλογικού οργάνου, του Κολεγίου (College of the EPPO), το οποίο είναι υπεύθυνο για τον καθορισμό των στρατηγικών προτεραιοτήτων και τη λήψη αποφάσεων σχετικά με σημαντικές υποθέσεις.Αποτελείται από την Ευρωπαία Γενική Εισαγγελέα (Laura Codruța Kövesi) και 22 Ευρωπαίους Εισαγγελείς (έναν από κάθε συμμετέχον κράτος-μέλος της ΕΕ). Λαμβάνει αποφάσεις για την οργάνωση της Εισαγγελίας, εγκρίνει εσωτερικούς κανόνες και μπορεί να παρέμβει σε σημαντικές υποθέσεις.
Τα μέλη του Κολεγίου Εισαγγελέων
Εντεταλμένοι Ευρωπαίοι Εισαγγελείς
Οι Εντεταλμένοι Ευρωπαίοι Εισαγγελείς (ΕΕΕ) είναι το αποκεντρωμένο σκέλος της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO), υπεύθυνοι για τη διεξαγωγή ερευνών και τη δίωξη αδικημάτων κατά των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ (π.χ. απάτη, διαφθορά, υπεξαίρεση) στα κράτη μέλη. Λειτουργούν ανεξάρτητα, έχοντας τις ίδιες εξουσίες με τους εθνικούς εισαγγελείς. Ενεργούν για λογαριασμό της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, συνδυάζοντας την ιδιότητα του Ευρωπαίου λειτουργού με την εξοικείωση στο εθνικό δίκαιο, με στόχο την ενίσχυση της προστασίας του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού και η καταπολέμηση του οικονομικού εγκλήματος με διασυνοριακές προεκτάσεις. Διεξάγουν έρευνες, ασκούν ποινικές διώξεις και εισάγουν υποθέσεις στο ακροατήριο σε εθνικό επίπεδο.
Στην Ελλάδα, ορίστηκαν επτά (7) εντεταλμένοι Ευρωπαίοι εισαγγελείς, με έδρα την Αθήνα. Μεταξύ των Ελλήνων εντεταλμένων εισαγγελέων περιλαμβάνονται έμπειρα στελέχη, όπως η Πόπη Παπανδρέου, η Χαρίκλεια Θάνου και ο Διονύσης Μουζάκης, η θητεία των οποίων ανανεώθηκε πρόσφατα. Στην ομάδα συμμετείχαν επίσης η Μαρία Μαλλούχου (από την Εισαγγελία Αρείου Πάγου), ο Οδυσσέας Τσορμπατζόγλου και η Αμαλία Καλαϊτζή.
Συνολικά σήμερα η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία χειρίζεται 3.602 υποθέσεις στην ΕΕ (2025) Το 2024 ήταν:
2.666 υποθέσεις
Αναλυτικα:
Ιταλία → ~991 υποθέσεις (2025)
Ρουμανία → ~380 υποθέσεις
Ελλάδα → ~84 υποθέσεις (ενεργές στο τέλος 2024)
Ισπανία → 75 υποθέσεις
Βέλγιο → δεκάδες έως >100 υποθέσεις
Γερμανία → δεκάδες έως >100 υποθέσεις
Γαλλία → δεκάδες έως >100 υποθέσεις
Ολλανδία → δεκάδες υποθέσεις
Αυστρία → δεκάδες υποθέσεις
Λουξεμβούργο → ~32 υποθέσεις
(Λετονία, Κύπρος, Μάλτα) → λίγες δεκάδες
(Σλοβενία, Σλοβακία, Εσθονία) → χαμηλότεροι αριθμοί
Ωστόσο, οι αριθμοί των υποθέσεων δεν αντιστοιχούν σε ανάλογο αριθμό ποσών που ελέγχονται
Τα υψηλότερα ποσά
Πρώτη σε ζημία είναι η Ιταλία με 28,7 δισ. € εκτιμώμενη ζημία
Ακολουθούν:
Ρουμανία 535 ενεργές υποθέσεις και ~6,05 δισ. € ζημία
Γαλλία ~5,94 δισ. € ζημία
Γερμανία ~5,77 δισ. € ζημία
Βέλγιο ~3,14 δισ. € ζημία
Ελλάδα περίπου 170–180 υποθέσεις (εκτιμήσεις από πρόσφατα στοιχεία)
Πολλές υποθέσεις είναι διασυνοριακές (≈27%), άρα αφορούν περισσότερες από μία χώρες
Υπάρχουν ήδη καταδίκες από υποθέσεις της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO), αλλά είναι ακόμη σχετικά λίγες σε σχέση με το σύνολο των ερευνών, επειδή οι περισσότερες υποθέσεις είναι ακόμα:σε εξέλιξηή στο στάδιο της δίωξης