1. Τι είναι και τι σημαίνει εκσυγχρονισμός; Που εντάσσεται ως ρεύμα από πολιτική και ιδεολογική άποψη; Ποιοι είναι εκσυγχρονιστές;

• Εκσυγχρονισμός είναι η διαδικασία συνεχούς προσαρμογής στις νέες οικονομικές, κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες που διαμορφώνονται στη χώρα καθώς και στις προκλήσεις που δημιουργούν οι μεγάλες αλλαγές που συντελούνται στο γεωπολιτικό και το παγκόσμιο περιβάλλον.
• Από την άποψη αυτή πρόκειται για ένα ιδεολογικό και πολιτικό ρεύμα που δεν εντάσσεται στα παραδοσιακά ρεύματα με βάση τον άξονα Αριστερά-Δεξιά αφού διατρέχει εγκάρσια τα συστημικά κόμματα και βρίσκεται απέναντι σε κάθε καθεστωτική νοοτροπία και εκφυλιστική στασιμότητα.
• Για παράδειγμα, τις τελευταίες δεκαετίες μιλάμε για αδιέξοδα της ευρωπαϊκής κυρίως σοσιαλδημοκρατίας που οδήγησαν στην πολιτική υποχώρηση της επιρροής της. Κατά τη γνώμη μου αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι μετά την πτώση του τείχους ορισμένα δυτικά σοσιαλιστικά και εργατικά κόμματα προσανατολίστηκαν περισσότερο στην κάλυψη του κενού του μοντέλου του κρατικισμού που άφησαν τα καταρρέοντα, γι αυτόν ακριβώς το λόγο, ΚΚ. (πχ Εργατικοί στη Μ.Βρετανία, Σοσιαλιστές στη Γαλλία κλπ)
• Ωστόσο, από την αρχή του 21ου αιώνα ήρθαν τα δύσκολα και για τις συντηρητικές πολιτικές δυνάμεις οι περισσότερες από τις οποίες υποστήριξαν μια ανεξέλεγκτα αυτορυθμιζόμενη αγορά που παράγει καρτέλ και ανισότητες. Αυτές οι δυνάμεις αναγκάστηκαν, στις συνθήκες της παγκόσμιας οικονομικής και στη συνέχεια της υγειονομικής κρίσης, να αναδιπλωθούν προσφεύγοντας στο κράτος για τη στήριξη της αγοράς και της υγείας.
• Οι εκσυγχρονιστές αντιστάθηκαν διαχρονικά στις ιδεοληψίες της μιας ή της άλλης πλευράς και στη δημιουργία κατεστημένων υπερασπιζόμενοι σε κάθε περίπτωση τις αρχές της φιλελεύθερης δημοκρατίας.
• Αυτό δεν έγινε χωρίς απώλειες καθώς στις δύσκολες στροφές του εκσυγχρονισμού αρκετά στελέχη του δεν μπόρεσαν να ακολουθήσουν. Άλλωστε ο χαρακτηρισμός του εκσυγχρονιστή δεν απονέμεται δια βίου αλλά δοκιμάζεται καθημερινά.

1. Εκσυγχρονισμός - Λαϊκισμός (ορθολογισμός - ανορθολογισμός). Η σύγκρουση της μεταπολίτευσης.

• Αντίπαλος του εκσυγχρονισμού είναι ο λαϊκισμός κάθε χρώματος και μορφής και η οπισθοδρόμηση που εκφράζονται με τη διαρκή σύγκρουση ορθολογισμού-ανορθολογισμού. Η ανοιχτή αυτή σύγκρουση διεξάγεται σε όλη τη διάρκεια της μεταπολίτευσης σφραγίζοντας θετικά ή αρνητικά την πορεία της χώρας. Τα παραδείγματα πολλά.
• Η σύγκρουση με τον Αυριανισμό ήταν η πρώτη μεγάλη πρόκληση του χυδαίου λαϊκισμού. Η Αυριανή ήταν η εφημερίδα που αρχικά «γκρέμισε τον Καραμανλισμό» και στη συνέχεια «γκρέμισε τον Παπανδρεϊσμο» εκβιάζοντας ωμά κυβερνήσεις και πρόσωπα.
• Παρ’ όλα αυτά, το εκσυγχρονιστικό εγχείρημα του Κώστα Σημίτη κατάφερε να οδηγήσει, μέσα από συμπληγάδες, την Ελλάδα στο ευρώ και στον σκληρό πυρήνα της ΕΕ.
• Δυστυχώς το εγχείρημα του Σημίτη δεν ολοκληρώθηκε καθώς η απόσυρση της μεταρρύθμισης του συνταξιοδοτικού συστήματος κάτω από τις σφοδρές κοινωνικές αντιδράσεις, συμπεριλαμβανομένων και των συνδικαλιστικών δυνάμεων του ΠΑΣΟΚ, σήμανε την εξάντληση των περιθωρίων του εγχειρήματος και στην ουσία των περιθωρίων για την οικονομική διάσωση της χώρας.
• Η κυβέρνηση του Κώστα Καραμανλή που ακολούθησε έσπρωξε με συνέπεια την Ελλάδα στην αγκαλιά του ΔΝΤ και των μνημονίων μοιράζοντας, δανεικά και εκτοξεύοντας το δημοσιονομικό έλλειμμα της χώρας σε μη διαχειρίσιμα επίπεδα.
• Καταλυτική ήταν η σύγκρουση με το κίνημα των λεγόμενων αντιμνημονιακών «αγανακτισμένων» κάθε χρώματος που οδήγησε τη χώρα στην «Πρώτη φορά Αριστερά» κυβέρνηση των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ. Οι ομολογημένες αυταπάτες που έφεραν τη χώρα στην άκρη του γκρεμού της πτώχευσης και το αλλοπρόσαλλο αντιευρωπαϊκό δημοψήφισμα επιστρέφουν σήμερα ως εφιάλτης στο πολιτικό προσκήνιο.
• Στις μέρες μας η σύγκρουση εκφράστηκε ακόμα και στην εθνική τραγωδία των Τεμπών όπου φάνηκε η μεταρρυθμιστική γύμνια της χώρας σε κρίσιμα ζητήματα όπως η συνεχιζόμενη κυριαρχία του πελατειακού κράτους και η εγκληματική αδιαφορία και αναβλητικότητα για τον επιβεβλημένο εκσυγχρονισμό των κρατικών οργανισμών και των παρεχομένων υπηρεσιών.
• Δυστυχώς ο ακραίος λαϊκισμός εξέτρεψε τη συζήτηση για τα πραγματικά αίτια του δυστυχήματος προς στη συνωμοσιολογία, τα ξυλόλια και την πολιτική εργαλειοποίηση της τραγωδίας τόσο από τα υπάρχοντα λαϊκιστικά μορφώματα όσο και από νέα που κάνουν την εμφάνισή τους τώρα στο πολιτικό σκηνικό.
• Η αδυναμία - αποτυχία της κυβέρνησης σύμφωνα και με κατά καιρούς δηλώσεις του Πρωθυπουργού - να δώσει ριζικές λύσεις στα οξυμένα κοινωνικά προβλήματα αλείβουν με βούτυρο το ψωμί του λαϊκισμού.
• Η ανάγκη να δοθούν σύγχρονες απαντήσεις με την ανάληψη του όποιου πολιτικού κόστους αποτελεί ουσιαστικά υπεράσπιση της φιλελεύθερης δημοκρατίας.

1. Σε τι συνίσταται ο εκσυγχρονισμός στις μέρες μας και ποιες προκλήσεις έχει να αντιμετωπίσει; Προτάσεις για τις νέες προτεραιότητες στην Ελλάδα και στην Ευρώπη.

• Διαβάζουμε στο πρόγραμμα των προτεραιοτήτων της Ευρώπης για τον εκσυγχρονισμό των κρατών μελών στην περίοδο 2024-29: «Ψηφιακός μετασχηματισμός, επιτάχυνση της πράσινης μετάβασης, ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, ενδυνάμωση της ασφάλειας και της δημοκρατίας.
• Στο πλαίσιο αυτό εντάσσονται και οι προτεραιότητες για τον εκσυγχρονισμό της Ελλάδας. Κατά τη γνώμη μου οι άμεσες προτεραιότητες της χώρας είναι τρεις: Η θωράκιση του Κράτους Δικαίου και των δημοκρατικών θεσμών, η αλλαγή του παραγωγικού και σημερινού επενδυτικού παραδείγματος και η αποτελεσματική αντιμετώπιση των νέων προκλήσεων όπως η καλπάζουσα κλιματική αλλαγή και η εισβολή της τεχνητής νοημοσύνης στην καθημερινότητά μας.
• Η αντιπαράθεση για το ΚΡΑΤΟΣ ΔΙΚΑΙΟΥ έχει φουντώσει το τελευταίο διάστημα με αφορμή κυρίως το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, την υπόθεση των υποκλοπών κλπ. Η πολυαναμενόμενη συζήτηση στη Βουλή άφησε αναπάντητα πολλά ερωτήματα των πολιτών.
• Τελικά, πόσα Κράτη Δικαίου έχουμε σε αυτή τη χώρα; Ένα ευρωπαϊκό και ένα ελληνικό, ένα του Αρείου Πάγου και ένα του μονομελούς πρωτοδικείου; «Υπάρχουν δικαστές εις τας Αθήνας» ή άλλοτε υπάρχουν και άλλοτε όχι;
• Η ΘΩΡΑΚΙΣΗ ΤΩΝ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΩΝ ΘΕΣΜΩΝ περνάει πρωτίστως μέσα από την κατοχύρωση σημαντικών αλλαγών σε άρθρα του Συντάγματος η διαδικασία αναθεώρησης του οποίου ξεκινάει άμεσα με πρωτοβουλία της κυβέρνησης.
• Με βάση τα σημερινά δεδομένα και τις θέσεις των συστημικών κομμάτων υπάρχει η βάση για διαμόρφωση μιας στοιχειώδους συναντίληψης σε τροποποιήσεις που αφορούν το Κράτος Δικαίου, τον νόμο περί ευθύνης υπουργών, το άρθρο για τα μη κερδοσκοπικά Πανεπιστήμια και μερικά άλλα ακόμη.
• Η τυχόν υπονόμευση της αναθεώρησης του Συντάγματος και ο κίνδυνος της παραπομπής της στις καλένδες ενός αβέβαιου πολιτικά και γεωπολιτικά μέλλοντος θα τορπιλίσει την κορυφαία κοινοβουλευτική διαδικασία και την ίδια τη δημοκρατία. Δεν υπάρχει η πολυτέλεια να χαθεί ακόμα μια ευκαιρία εκσυγχρονισμού του καταστατικού χάρτη της χώρας.
• Η ΑΛΛΑΓΗ ΤΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ έχει δύο βασικές προϋποθέσεις: Πρώτον την πάταξη της κρατικής γραφειοκρατίας και της αδιαφάνειας σε συνδυασμό με τον πλήρη ψηφιακό μετασχηματισμό της δημόσιας διοίκησης και δεύτερον την αξιοποίηση των καταιγιστικών επιτευγμάτων της έρευνας και της καινοτομίας στους τομείς της παραγωγής, της ενέργειας και των μεταφορών κυρίως.
• Η αλλαγή του μοντέλου πρέπει να στηριχτεί στην στρατηγική αυτονομία της χώρας - συμπεριλαμβανομένης και της ενεργειακής - με τον περιορισμό των εξωτερικών εξαρτήσεων αλλά και στην εξωστρέφεια που θα αντιστρέψει τη φορά του βέλους του εμπορικού ισοζυγίου.
• Η αναγκαία συνεργασία του δημόσιου τομέα με την ιδιωτική επιχειρηματικότητα πρέπει να υπακούει στους κανόνες μιας ευνομούμενης πολιτείας.
• Σε ότι αφορά στα κοινωνικά αγαθά (υγεία, παιδεία) - στα οποία εντάσσεται πλέον και η ενέργεια - η επιχειρηματικότητα έρχεται να δράσει επικουρικά στο πλαίσιο που διαμορφώνουν οι ανάγκες του κράτους.
• Σε ότι αφορά στην ελεύθερη αγορά, η επιχειρηματική δραστηριότητα οφείλει να σέβεται και να κινείται στο πλαίσιο των θεσπισμένων κανόνων του υγειούς ανταγωνισμού.
• Η «αποκρατικοποίηση» - απεξάρτηση των μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων από τον κρατικό κορβανά θα ανοίξει νέες προοπτικές τόσο για τους ίδιους όσο και για την οικονομία της χώρας.
• Οι πόλεμοι που εξακολουθούν να μαίνονται στην περιοχή μας απέδειξαν ότι καμιά κρίση δεν μπορεί να περιοριστεί σε τοπικό ή ακόμα και σε γεωπολιτικό επίπεδο.
• Η μεγάλη πρόκληση της κλιματικής αλλαγής θα κερδηθεί για τον πλανήτη με τον οικονομικό και κοινωνικό εξορθολογισμό των πολιτικών της πράσινης μετάβασης και όχι με την 0αναστολή της.
• Ειδικά η χώρα μας, παράλληλα με την προσπάθεια να καταστεί ενεργειακός κόμβος, πρέπει να συνεχίσει την ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας που καλύπτουν ήδη σημαντικό μέρος των ενεργειακών της αναγκών σε συνδυασμό με την επίλυση του προβλήματος της αποθήκευσής της.
• Η τεχνητή νοημοσύνη και οι συντελούμενες ραγδαίες αλλαγές στην αγορά εργασίας επιβάλλουν ένα νέο χάρτη εργασιακών δικαιωμάτων για την προστασία των εργαζομένων.
• Απέναντι στις πρωτοφανείς αυτές προκλήσεις, η δέσμη των προτάσεων της σύγχρονης σοσιαλδημοκρατίας μοιάζει να δίνει πιο ολοκληρωμένες και ρεαλιστικές απαντήσεις.