Επιτελικό κράτος: Υπερσυγκέντρωση εξουσιών, «κουτσή» Δημοκρατία

Μιχάλης Κυριακίδης 29 Απρ 2026

Το επιτελικό κράτος καλά άρχισε, αλλά στη συνέχεια μετατράπηκε σ ένα μηχανισμό υπερσυγκέντρωσης των εξουσιών στο κέντρο. Δεν το λέει η αντιπολλίτευση, αλλά 5 βουλευτές με κοινό τους άρθρο- ανοιχτην επιστολή στα ΝΕΑ. Σημειώνουν ακόμα, πως  αυτό το μοντέλο που στην πραγατικότητα εδράζεται στο Μέγαρο Μαξίμου, περιορίζει την αυτοτέλεια των υπουργείων και της κοινοβουλευτικής ομάδας.και είναι αναποτλεσμάτικο σε συνθήκες ομαλότητας, ενώ εγείρει και ζητήματα θεσμικής ισορροπίας.

Τις παρατηρήσεις αυτές τις είχαν κάνει κατά καιρούς, συνταγματολόγοι, πολιτικοί επιστήμονες και φυσικά η αντιπολίτευση και υπάρχει αρκετή αρθρθογραφία, μεταξύ άλλων και στη «Μεταρρύθμιση».

Οι απαντήσεις από το Μέγαρο Μαξίμου ήταν απαξιωτικές, ενώ θριαμβολογούσε (εί), πως έχει ανακαλύψει το καλύτερο και αποτελεσματικό μοντέλο εξουσίας. 

Τώρα τ' ακούει και από τους δικούς της.

Η αλλήθεια είναι πως αυτό που ακποκαλείται «επιτελικό κράτος», είναι στην πραγματικότητα ένα υπερσυγκεντρωτικό κράτος, ίσως το μοναδικό στις δυτικές δημοκρατίες

Στο Ελληνικό μοντέλο, όλες οι εξουσίες πηγάζουν και ελέγχονται από τον εκάστοτε πρωθυπουργό, ιδιαίτερα σήμερα, καθώς αυτοί που πραγματικά αποφασίζουν είναι η ομάδα που συγκρότησε ο πρωθυπουργός και εδρεύει στου Μαξίμου. Οι υπουργοί, απλώς εκτελούν πετυχημένα ή όχι τις αποφάσεις. Δέσμια είναι και η Κοινοβουλευτική ομάδα, επειδή στην πράξη δεν λειτουργεί αυτόνομα, αλλά με βάση τις εντολές του επιτελείου.

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, δεν έχει πραγματικές εξουσίες, αλλά και η ηγεσία της Δικαιοσύνης εξαρτάται από τις αποφάσεις του «Επιτελικού κράτους». Το ίδιο ισχύει και για τις Ανεξάρτητες αρχές, και τις διοικήσεις των οργανισμών του Δημοσίού.

Με άλλα λόγια έχουμε μια Δημοκρατία, ακραία πρωθυπουργική, άρα αυταρχική, χωρίς αντίβαρα... Μια δημοκρατία «κουτσή».

Τα μοντέλα επιτελικού κράτους στις δυτικές δημοκρατίες, ακόμη και στα προεδρικά συστήματα λειτουργούν με ισχυρά αντίβαρα. Με μεγάλη αποκέντρωση και κυρίως με αυτόνομη δημόσια διοίκηση. Η κυβέρνηση έχει επιτελικό ρόλο και για τον λόγο αυτό έχει ολιγομελή υπουργικά συμβούλια, σε αντίθεση με την Ελλάδα.

Η Ιταλία έχει 24–25 μέλη, η Γαλλία γύρω στα 30, η Γερμανία 16, η Σουηδία 22-24 και η Ελλάδα 60- 65

Όπως, λένε και οι 5 βουλευτές της ΝΔ, «η χώρα δεν χρειάζεται απλώς αλλαγές προσώπων, αλλά μια πιο αποκεντρωμένη και θεσμικά ισορροπημένη αρχιτεκτονική διακυβέρνησης, με ισχυρά υπουργεία, ενισχυμένο κοινοβουλευτικό έλεγχο και ουσιαστική συμμετοχή της περιφέρειας. Όπως τονίζουν, ζητούμενο είναι ένα κράτος που να συντονίζεται χωρίς να ασφυκτιά και να κυβερνά χωρίς να αποκόπτεται από την κοινωνία.»