Το Κακό στη σκηνή

Κώστας Καρακώτιας 02 Φεβ 2016

Δυστυχώς  η  τρομοκρατία  είναι  μέρος  της  ιστορίας  της  μεταπολιτευτικής  ελληνικής  κοινωνίας. Για  τρείς  δεκαετίες  περίπου  . κάποιοι  αυτόκλητοι  επαναστάτες  , χωρίς  καμιά  πολιτική  και  ηθική  νομιμοποίηση , πέρα  από  την  δική  τους   χυδαία  παρανάγνωση  της  ιστορίας  και  της   μαρξιστικής  θεωρίας , ανακάλυπταν   και  δολοφονούσαν  υποτιθέμενους   “εχθρούς  του  λαού ”. Οι  τρομοκράτες  δεν  ήταν  ενσαρκωτές  του  Άγγελου  της  Ιστορίας , όπως  φαντασιώνονταν , ούτε  αγωνίζονταν  για  ένα   κοινωνικό  ιδεώδες  ισότητας  και  ελευθερίας. Οι  τρόποι   οργάνωσης  και  δράσης,  η  αδίστακτη  αφαίρεση  ανθρώπινων  ζωών  και  η σχηματικά  θλιβερή  θεωρητική  τους αιτιολόγηση   ήταν   μια  αιματηρή  αναπαραγωγή  της  σταλινικής  αντίληψης  για  την  πολιτική  και  ένα  πρόπλασμα  της  κοινωνίας  που  σχεδίαζαν. Η   δράση  της τρομοκρατίας  όλα  αυτά  τα  χρόνια    διαστρέβλωσε  συχνά  τις    λειτουργίες  του   κράτους  και  ανέτρεψε  τις  ισορροπίες  στο  εσωτερικό  του. Κυρίως όμως  παρήγαγε  θάνατο  και  οδύνη . Το  φαινόμενο   δυστυχώς  δεν  έχει  εκλείψει . Σποραδικά  εμφανίζονται  διάφορες ομάδες  με  ποικίλες  τρομοκρατικές    πρακτικές   και   βλακώδη  παραληρηματικά  κείμενα  και  συχνά  αιματηρά  αποτελέσματα. Φαίνεται  ότι  , για  πολλούς   λόγους , η  τρομοκρατία    είναι  ενδημικό  φαινόμενο  της  ελληνικής  κοινωνίας .

Όποιος  πάντως   αποπειράται  να  αναστοχαστεί  , θεωρητικά , ιστορικά  και  καλλιτεχνικά  την  μεταπολιτευτική  ελληνική κοινωνία , είναι  υποχρεωμένος  να  λάβει  υπ’όψιν  του   την  τρομοκρατία. Ο  καλλιτεχνικός  αναστοχασμός  όμως  και  η  ανάλογη  δημιουργία  έχουν  μια  ιδιαιτερότητα. Διατηρούν  μια  σχετική  αυτονομία  απέναντι  στο  πραγματικό. Η  καλλιτεχνική  δημιουργία  συγκροτεί  και  εκφέρει  έναν  λόγο  για  την  πραγματικότητα  , δεν  την  αναπαριστά  ως  αντανάκλαση. Διαχρονικά  δε , η  τέχνη , διασαλεύει ,συμβολικά  πάντα ,   την  κυρίαρχη  τάξη  του  λόγου  και  των  πραγμάτων. Η  κοινωνική  και  ηθική  παράβαση  ήταν  και  είναι  η  πλέον  συνήθης  θεματική  της. Ο  παράνομος  εραστής , ο  ποινικός  παραβάτης , ο  πολιτικός  και  κοινωνικός  αντάρτης  είναι  συχνά  οι  ήρωες  και  τα  τραγικά  πρόσωπα  των  ποικίλων  καλλιτεχνικών  δημιουργημάτων. Συνήθως  δε  , μετά  την  με  κάθε  τρόπο    διασάλευση    των  όποιων  ισορροπιών ,  την  δραματική  κορύφωση και  την   , με  ακραίο  η  συμβιβαστικό  τρόπο , λύτρωση , η  συμβολική  και  αφαιρετική  αναπαράσταση  συναντά  την  πραγματική  και  η  τάξη  αποκαθίσταται.

Εάν  ισχύουν τα  παραπάνω , προφανώς  καλώς  ανέβηκε  η  περιβόητη    παράσταση  του  Εθνικού  Θεάτρου   “ Ισορροπία  του  Nash” , με  κείμενα ,μεταξύ  άλλων και  του  Σάββα  Ξηρού . Το  κρίσιμο  ερώτημα  είναι βέβαια πώς η  σκηνοθέτις   μετουσίωσε  σε  θεατρική  και  κειμενική  πράξη  την  επιλογή  της. Οι  συνεντεύξεις της πάντως  και  η  εντελώς  στερεοτυπική  “επαναστατική ”   φιγούρα  του   υποτιθέμενου  Ξηρού  στην  σκηνή  με  το  μακρύ  παλτό  και  το  κασκόλ  ,   προδίδουν  κάποια  αφέλεια. Με  κάθε  σεβασμό  όμως  στην  μνήμη  των  θυμάτων  της  τρομοκρατίας , για  την   συγκεκριμένη  παράσταση   αρμόδιοι    είναι  πλέον  οι  θεατρικοί  κριτικοί  και  οι  θεατές .