Το «Μανιφέστο»: Ένα αριστερό αναμάσημα τετριμμένων διαπιστώσεων

Σάκης Κουρουζίδης 02 Μαϊ 2026

Διάβασα το "Μανιφέστο για τη Συμπαράταξη της Σοσιαλδημοκρατίας, της Ριζοσπαστικής Αριστεράς και της Πολιτικής Οικολογίας" -το άντεξα μέχρι το τέλος.

Τόσο γενικόλογο, τόσο κλασικά βερμπαλιστικό αριστερό αναμάσημα τετριμμένων διαπιστώσεων και εξαγγελιών είχα να διαβάσω από την προ ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ εποχή.

Κανένα θεωρητικό υπόβαθρο για τη "σύγκλιση των τριών ρευμάτων της Αριστεράς του 20ού αιώνα, της Σοσιαλδημοκρατίας, της Ριζοσπαστικής και Ανανεωτικής Αριστεράς και της Πολιτικής Οικολογίας". Μέχρι τώρα πίστευα ότι στην αριστερά του 20ού αιώνα συγκαταλέγεται και η κομμουνιστική της συνιστώσα, αλλά όχι η οικολογική. Η πολιτική οικολογία μπορεί να συνεργάστηκε με την αριστερά στην Ευρώπη αλλά δεν δήλωνε "αριστερή". Κατά κανόνα, αποποιούνταν ενοχλημένη την τοποθέτησή της στην αριστερά.

Λέει το κείμενο: "Το ιστορικό δίλημμα «μεταρρύθμιση ή επανάσταση», που σφράγισε και δίχασε την ευρωπαϊκή Αριστερά στον 20ό αιώνα, δεν μπορεί πλέον να καθοδηγεί τις επιλογές του παρόντος. Οι σύγχρονες προκλήσεις υπερβαίνουν αυτούς τους διαχωρισμούς και απαιτούν νέες ιδεολογικές συνθέσεις αλλά και οργανωτικές αποκρυσταλλώσεις. Η σύγκλιση των τριών ρευμάτων, λοιπόν, δεν μπορεί να γίνει με όρους του προηγούμενου αιώνα" -αλλά το μανιφέστο ξεκινά με ένα παράθεμα, όχι του προηγούμενου αλλά του προ-προηγούμενου αιώνα («Κανένας δεν θα πρέπει να είναι τόσο πλούσιος ώστε να μπορεί να εξαγοράσει κάποιον άλλο, και κανένας τόσο φτωχός ώστε να αναγκάζεται να πουλήσει τον εαυτό του» (Ζαν Ζακ Ρουσσώ)!

Ένα απάνθισμα γενικόλογων εξαγγελιών:

- Απελευθέρωση της ιδιωτικοποίησης της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης

- Έμφαση στην αξία της εργασίας με κοινωνική δικαιοσύνη, ως βασικού παράγοντα ανατροπής της «φθηνής ανάπτυξης».

- Να γίνει το σχολείο μία καθημερινότητα που αφορά τις μαθήτριες και τους μαθητές και όχι να συνεχίζεται μία κατάσταση που τους απωθεί.

- Τα προγράμματα σπουδών να αντανακλούν τις νέες πραγματικότητες και να ανταποκρίνονται στις ανάγκες κοινωνικοποίησης και δημιουργικότητας των μαθητριών και μαθητών.

- Να είναι πραγματικά δωρεάν η φοίτηση με πολλαπλή οικονομική ενίσχυση των φοιτητριών και φοιτητών.

- Διαφανείς και αδιάβλητες διαδικασίες επιλογής της ηγεσίας της Δικαιοσύνης

- Μετάβαση στο Συνεργατικό Κράτος: Αντικατάσταση του συγκεντρωτικού, πρωθυπουργοκεντρικού μοντέλου από ένα κράτος που ενισχύει την ανεξάρτητη Τοπική Αυτοδιοίκηση και την αυτοοργάνωση των κοινοτήτων.

- Θωράκιση των Κοινών Αγαθών: Διασφάλιση του δημόσιου χαρακτήρα του νερού, της προστασίας της γης, της θάλασσας και του αέρα

- Κατοχύρωση της εργασιακής, περιβαλλοντικής, επισιτιστικής και ενεργειακής ασφάλειας ως θεμελιωδών δικαιωμάτων και όχι ως κενών συνθημάτων.

- Προάσπιση του δημόσιου δωρεάν χαρακτήρα της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης απέναντι στην απελευθέρωση της ιδιωτικοποίησης που βαθαίνει τις κοινωνικές ανισότητες.

- Διασφάλιση της αξιοπρέπειας στην εργασία για τους εκπαιδευτικούς.

- Αποκέντρωση της πολιτιστικής παραγωγής.

- Ενίσχυση της συμμετοχικής δράσης των πολιτών στη διαμόρφωση της πολιτιστικής ταυτότητας των τοπικών κοινωνιών.

- Πολιτικές ενίσχυσης της αγοράς του βιβλίου.

- Ανάπτυξη που δεν καταστρέφει το περιβάλλον και στηρίζει τη ζωή.

- Εγγύηση της ενέργειας ως δημόσιου αγαθού.

- Εγγύηση για έναν προσβάσιμο και αποκεντρωμένο πολιτισμό.

- Ένα κράτος που σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα προσφύγων και μεταναστών.

- ....

Υπάρχουν και συγκεκριμένες προτάσεις:

- Ειδική κάρτα για όλες και όλους μέχρι και 30 ετών, ώστε να έχουν ελεύθερη πρόσβαση σε θεατρικές παραστάσεις, κινηματογράφους, και εκθέσεις.

- Να υπάρχουν γενναίες παροχές για όσους αποφασίζουν να μετακινηθούν από τις μεγάλες πόλεις και να ζήσουν σε πόλεις με πληθυσμό μικρότερο από 30.000 κατοίκους.

- Καθιέρωση του 35ωρου χωρίς μείωση των μισθών.

Κατά τα άλλα, "Δεν είμαστε αλάθητοι, αλλά ταυτόχρονα είμαστε περήφανοι για το παρελθόν και για τους αγώνες μας"!

"Στα χρόνια της οικονομικής κρίσης, κοινός τόπος στη δημόσια συζήτηση ήταν η ανάγκη να σταματήσει η παραγωγική αποδιάρθρωση της χώρας και να υπάρξει ένα μοντέλο παραγωγικής ανασυγκρότησης. Σήμερα, 18 χρόνια μετά, βρισκόμαστε σε πολύ χειρότερο σημείο: η παραγωγική αποδιάρθρωση για λίγο μόνο ανακόπηκε και σήμερα συνεχίζει ακάθεκτη".

Αν διαβάζω σωστά, η αποδιάρθρωση, στα 18 τελευταία χρόνια, "για λίγο μόνο ανακόπηκε", προφανώς στα χρόνια των ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, ενώ "σήμερα συνεχίζει ακάθεκτη"!

Το κομμάτι που είναι πιο γενικόλογο είναι αυτό που αναφέρεται στην αντιμετώπιση της οικολογικής κρίσης:

"Εμείς εκλαμβάνουμε την οικολογική, την πράσινη και την ενεργειακή μετάβαση όχι ως τεχνοκρατικό σχέδιο, αλλά ως σχέδιο ζωής για την κοινωνία που πρέπει:

- Να μειώνει το κόστος ζωής,

- Να δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας και να ενισχύει την περιφερειακή ανάπτυξη,

- Να είναι δίκαιο, δημοκρατικό και κοινωνικά συμμετοχικό,

- Με επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας με συμμετοχή τοπικών κοινωνιών,

- Με βιώσιμες πόλεις με καλύτερη ποιότητα ζωής,

- Με παραγωγικό μοντέλο που συνδυάζει ανάπτυξη και προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.

Και για να μην ξεχνιόμαστε: "Ανεξάρτητες αρχές ενισχύουν, αλλά δεν υποκαθιστούν, την αντιπροσωπευτική δημοκρατία. Από την άλλη, η καθιέρωση και η ενίσχυση θεσμών συμμετοχικής δημοκρατίας, όπως δημοψηφίσματα με θεσμικές εγγυήσεις και διαβουλευτικές συνελεύσεις πολιτών, επιτρέπουν την ανάπτυξη διαδικασιών κοινωνικού ελέγχου της εξουσίας χωρίς να ακυρώνουν το πρωτείο της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας".

Και η κατακλείδα: "Η συγκρότηση ενός νέου πολιτικού προοδευτικού χώρου απαιτεί μια νέα σύνθεση στα αριστερά του πολιτικού σκηνικού, ικανή να ενώσει τη συγκρουσιακή κληρονομιά και την κριτική του καπιταλισμού που άσκησε η ριζοσπαστική, αλλά και η ανανεωτική Αριστερά, την εμπειρία διακυβέρνησης, θεσμικής παρέμβασης και κοινωνικού κράτους που εφάρμοσε η Σοσιαλδημοκρατία, και την οικολογική σκέψη, ως οριζόντιο και όχι ως συμπληρωματικό άξονα πολιτικής, των Πράσινων".

Αυτοτοποθετείται "Στα αριστερά του κέντρου..." (οι κεντρώοι να μην ανησυχούν, δεν απευθύνεται σε αυτούς)