Η βιωνόμενη από τους πολίτες καθημερινότητα και η εμπειρική προσέγγιση και ανάλυση της δείχνουν, ότι η κοινωνική συνοχή διαρκώς συρρικνώνεται, χωρίς να διαφαίνεται προοπτική αναστροφής της πορείας από την πολιτική διαχείριση της δυναμικής της εξέλιξης και της δραστηριοποίησης των πολιτών στα διάφορα κοινωνικά συστήματα.
Αυτό γίνεται εμφανές, αν ληφθεί υπόψη, ότι η κοινωνική συνοχή προσδιορίζεται ως συνθήκες, στο πλαίσιο των οποίων τα μέλη της κοινωνίας νιώθουν συνδεδεμένα μεταξύ τους, παράγουν και μοιράζονται κοινές αξίες στην συμβίωση τους στις τοπικές κοινωνίες, εμπιστεύονται τους θεσμούς (π.χ. Δικαιοσύνη) και έχουν πρόσβαση σε δικαιώματα (όπως εργασία, υγεία, εκπαίδευση), ενώ δεν οικοδομούνται ανισότητες και δεν απειλούνται από την φτώχεια ή τον κοινωνικό αποκλεισμό. Η κοινωνική συνοχή λειτουργεί επίσης και ως πυλώνας της δημοκρατίας.
Αυτές οι συνθήκες βέβαια δεν καταγράφονται στην πραγματικότητα, ενώ η κοινωνική συνοχή δεν αντιμετωπίζεται από το πολιτικό σύστημα στις πραγματικές της διαστάσεις, οι οποίες έχουν άμεση σχέση με το σύστημα κοινωνικής οργάνωσης και λειτουργίας και τις αξίες ή καλύτερα τα σύγχρονα πρότυπα, που τις έχουν υποκαταστήσει και διοχετεύονται μαζικά στους πολίτες από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης.
Η πολιτική διαχείριση της κοινωνικής συνοχής ως προϊόντος της ατομικής δραστηριοποίησης των πολιτών με κοινωνικές επιπτώσεις ουσιαστικά δεν συμπορεύεται με την πραγματικότητα, διότι δεν αντιμετωπίζει τα γενεσιουργά αίτια, τα οποία σχετίζονται με το σύστημα κοινωνικής οργάνωσης και λειτουργίας, στα όρια του οποίου οικοδομούνται οι κοινωνικοί ρόλοι, που διεκπεραιώνουν οι πολίτες ως άτομα.
Για παράδειγμα η βία των ανηλίκων και γενικότερα των νέων και η ενδοοικογενειακή βία ακολουθούν ανοδική πορεία στην Ελλάδα. Στο πλαίσιο της ενδοοικογενειακής βίας το 2012 τα θύματα ήταν 1.630 γυναίκες, το 2020 ήταν 4.264 και το 2022 έφτασαν τις 10.131 γυναίκες. Βασικές αιτίες είναι η ανισότητα των φύλων και η εργαλειοποίηση της γυναίκας σε πολλά επίπεδα (π.χ. σεξουαλικό κ.λ.π.). Δεν λαμβάνεται υπόψη, ότι αυτό αποτελεί παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Ανάλογη ανοδική πορεία ακολουθεί η βία και γενικότερα η παραβατική συμπεριφορά των νέων. Το 2021 οι νέοι με παραβατική συμπεριφορά ήταν 6.361, το 2022 ήταν 7.506, το 2023 ήταν 11.822 και το 2024 έφτασαν τους 14.596. Η σημερινή δε παραβατικότητα των νέων διαπερνάται από υπερβολική σκληρότητα και εξευτελισμό του θύματος και η βία χρησιμοποιείται ως μέσο επιβολής και αποδοχής στα διάφορα κοινωνικά πεδία (π.χ. σχολείο, γειτονιά κ.λ.π.).
Τα περιστατικά επιθετικότητας και βίας στο δρόμο πληθαίνουν καθημερινά πλέον. Ακόμη και για μια θέση στάθμευσης ή και άλλες αφορμές γίνονται συγκρούσεις. Παράλληλα η βία γίνεται συχνά ακραία και απειλεί ζωές. Η απουσία συνεκτικών κοινωνικών αξιών είναι εμφανής, ενώ η έλλειψη εμπιστοσύνης σε πολιτειακούς θεσμούς, όπως η Δικαιοσύνη, καταγράφεται και σε δημοσκοπήσεις.
Ενισχυτικά σε αυτό το μίγμα απουσίας συνεκτικών κοινωνικών αξιών και έλλειψης εμπιστοσύνης στην Δικαιοσύνη λειτουργούν και οι συνεχώς διευρυνόμενες ανισότητες τόσο στο εσωτερικό των κοινωνιών όσο και μεταξύ τους με εργαλείο την γεωπολιτική ισχύ. Σύμφωνα με τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών και συγκεκριμένα στο πλαίσιο του Αναπτυξιακού του Προγράμματος εξαιτίας του πολέμου στο Ιράν κινδυνεύουν να εκπέσουν σε συνθήκες φτώχειας 32 εκατομμύρια άνθρωποι επιπλέον.
Ταυτοχρόνως σύμφωνα με στοιχεία της Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης (ΜΚΟ) OXFAM το 2025 αύξησαν τα έσοδα τους οι 1.500 καλύτερα αμειβόμενοι επικεφαλείς εταιρειών από 33 χώρες κατά μέσο όρο με 8,4 εκατομμύρια δολάρια, δηλαδή 11% αύξηση σε σύγκριση με το 2024.
Οι ανισότητες κυριαρχούν με παρενέργεια την καλλιέργεια απαισιοδοξίας για την πορεία προς το μέλλον και την αίσθηση, ότι η κοινωνική λειτουργία με την πολιτική διαχείριση της δεν προωθεί το ανθρώπινο και το κοινωνικό συμφέρον αλλά το ατομικό και το συστημικό (λειτουργικότητα και οικονομική απόδοση των κοινωνικών συστημάτων από το οικονομικό μέχρι και το υγείας). Αυτές οι συνθήκες βέβαια αποδυναμώνουν την κοινωνική συνοχή.
Τον «κώδωνα του κινδύνου» κρούουν και οι συνθήκες, που καταγράφονται με τους θανάτους και τις αυτοκτονίες στους χώρους εργασίας. Έρευνα της Ομοσπονδίας Συλλόγων Εργαζομένων Τεχνικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΟΣΕΤΕΕ) αποτυπώνει την οδυνηρή πραγματικότητα. Τα στοιχεία δείχνουν αυξητική τάση των ανθρώπων, που πηγαίνουν στην εργασία τους και δεν επιστρέφουν ποτέ.
Οι σοβαρά τραυματίες στους χώρους εργασίας το 2022 ήταν 140, το 2023 ήταν 287, το 2024 ο αριθμός τους ήταν 232 και το 2025 εκτινάχθηκε στους 332. Στους πρώτους 3 μήνες του 2026 ο αριθμός ήταν 63 τραυματίες.
Οι θάνατοι στους χώρους εργασίας το 2022 ήταν 104, το 2023 ήταν 179, το 2024 ήταν 149 και το 2025 έφτασαν στους 201. Το πρώτο 3μηνο του 2026 κατεγράφησαν 37 θάνατοι. Είναι εμφανές, ότι η πολιτική διαχείριση της εργασιακής απασχόλησης είναι από ανεπαρκής μέχρι επικίνδυνη και δεν διασφαλίζει την ζωή των εργαζομένων πολιτών και την ψυχική τους υγεία.
Αν δε συνυπολογισθεί, ότι το 2025 το 26,9% του πληθυσμού, δηλαδή 2,74 εκατομ. άνθρωποι βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, ενώ το ποσοστό παιδικής φτώχειας είναι 22,4%, τότε η προοπτική οικοδόμησης κοινωνικής συνοχής δεν φαίνεται επιτεύξιμη. Πρέπει δε να επισημανθεί, ότι η Ελλάδα είναι στην δεύτερη χειρότερη θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως προς την φτώχεια.
Αυτές οι συνθήκες βέβαια οδηγούν στην μη οικοδόμηση εμπιστοσύνης στην ενεργοποίηση των ανθρώπων στους διάφορους τομείς εργασιακής και γενικότερα κοινωνικής δραστηριοποίησης, διότι η ζωή τους εργαλειοποιείται για την επίτευξη συστημικών στόχων. Με αυτό τον τρόπο όμως συρρικνώνεται η κοινωνική συνοχή, διότι οι θεσμοί δεν υπηρετούν το ανθρώπινο και το κοινωνικό συμφέρον.
Αυτό καταγράφεται ακόμη και στις επιπτώσεις της λειτουργίας των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης στα παιδιά. Οι επιστημονικές έρευνες δείχνουν, ότι προκαλούν κατάθλιψη και αγχώδεις διαταραχές. Επίσης συχνά γίνονται θύματα διαδικτυακού εκφοβισμού.
Παράλληλα στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης η επαφή των παιδιών με την κοινωνική λειτουργία και πραγματικότητα έχει εικονικό χαρακτήρα, δηλαδή δεν βιώνεται η καθημερινότητα στις πραγματικές της διαστάσεις αλλά σε αυτές, που οριοθετούνται από την οπτική γωνία αποτύπωσης της από τον εικονοληπτικό φακό. Με αυτό τον τρόπο όμως δεν διαμορφώνονται οι προϋποθέσεις για την λειτουργία τους ως ατομικών και συλλογικών υποκειμένων στην προοπτική του χρόνου, αλλά προωθείται η καλλιέργεια της οπτικής των καταναλωτών διαφημιστικού τύπου πολιτικών μηνυμάτων.
Με αυτά τα δεδομένα ως προς τις συνθήκες, που έχουν διαμορφωθεί στα διάφορα συστήματα κοινωνικής δραστηριοποίησης, σε συνδυασμό και με την συμβολή της υποκατάστασης των αξιών, που παράγονται στο πλαίσιο της συμβίωσης των ανθρώπων στις τοπικές κοινωνίες, από μονοδιάστατα καταναλωτικά πρότυπα, τα οποία διαπερνώνται από την οπτική της κοινωνίας του θεάματος (νόημα στην ζωή και κοινωνική αποδοχή προσδίδει το θέαμα και η εντύπωση, που προκαλεί), ενώ διοχετεύονται μαζικά από τα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας και δεν υπηρετούν το κοινωνικό και το ανθρώπινο συμφέρον αλλά το ατομικό και το συστημικό, οι πολίτες εργαλειοποιούνται και οι κοινωνίες μαζοποιούνται, ενώ η κοινωνική συνοχή συρρικνώνεται.
Παράλληλα δεν οικοδομούνται κοινωνική συνείδηση και ενσυναίσθηση, ενώ η δημοκρατική λειτουργία αποσταθεροποιείται και το πολιτικό σύστημα με διαφημιστικού προσανατολισμού επικοινωνιακή οπτική δεν εκφράζει ούτε υπηρετεί το ανθρώπινο και το κοινωνικό συμφέρον. Στόχος του είναι η οικοδόμηση ισχυρής δεξαμενής ψηφοφόρων καταναλωτών πολιτικών μηνυμάτων, τα οποία δεν στοχεύουν στην ενεργοποίηση της ορθολογικής σκέψης για την διαμόρφωση άποψης για την βιωνόμενη πραγματικότητα, αλλά στην χρησιμοποίηση φαντασιώσεων για την υλική ευημερία σε βάθος χρόνου.
Επίσης τα κόμματα δεν σχεδιάζουν ούτε πραγματώνουν επαρκώς μακροπρόθεσμα την διαχείριση της δυναμικής της εξέλιξης, με αποτέλεσμα την διαμόρφωση επικίνδυνων ανισορροπιών.