«Πώς να κατανοήσουμε τον πόλεμο με το Ιράν; Απομακρυνόμενοι από την προπαγάνδα και αναρωτώμενοι γιατί συμβαίνει αυτό υπό το φως όσων μέχρι τώρα γνωρίζουμε;», αναρωτιέται ο ιστορικός Τίμοθυ Σνάιντερ (Timothy Snyder) στο newsletter του “Think about …”. Και συνεχίζει: «Τα γεγονότα μας υποδεικνύουν δύο ερμηνευτικά πλαίσια: έναν εξωτερικό πόλεμο ως μηχανισμό καταστροφής της δημοκρατίας στο εσωτερικό· και έναν εξωτερικό πόλεμο ως στοιχείο προσωπικής διαφθοράς του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών».

Ακολουθεί μια σύμπτυξη του κειμένου -ολόκληρο, στα αγγλικά, στο πρώτο σχόλιο. Για τον Σνάιντερ η πρώτη προσέγγιση αφορά την εσωτερική πολιτική του Τραμπ: «Οι πόλεμοι αποτελούν εργαλείο υπονόμευσης και ανατροπής των δημοκρατιών. Δεδομένου ότι έχουμε πολλαπλά τέτοια παραδείγματα τόσο από σύγχρονες όσο και από αρχαίες δημοκρατίες, και δεδομένης της συμπεριφοράς του Τραμπ και των συμμάχων του γενικότερα, αυτό πρέπει να αποτελεί μια ερμηνευτική μέθοδο για τις επιθέσεις αυτές». Η δε «σχέση μεταξύ εξωτερικού πολέμου και εσωτερικού αυταρχισμού μπορεί να λάβει δύο βασικές μορφές: πρέπει όλοι να συσπειρωθούμε επειδή υπάρχει πόλεμος και όποιος αντιτίθεται στον πόλεμο είναι προδότης. Όπως πρέπει να διεξάγουμε εκλογές υπό συγκεκριμένες συνθήκες ευνοϊκές για το κόμμα που βρίσκεται στην εξουσία».

Το δεύτερο, ωστόσο ερμηνευτικό πλαίσιο που προτείνει ο Σνάιντερ παρουσιάζει ίσως περισσότερο ενδιαφέρον μια που δεν έχω δει κάπου να επισημαίνεται. Όπως αναφέρει: «Η αμερικανική προπαγάνδα σχετικά με τα κίνητρα της εξωτερικής μας πολιτικής είναι αδύνατο να γίνει πιστευτή ως έχει. Ωστόσο, μας οδηγεί έμμεσα στο δεύτερο πιθανό ερμηνευτικό πλαίσιο: την προσωπική διαφθορά». Και, αν ισχύουν οι προηγούμενες δηλώσεις του Τραμπ πως και έχει καταστραφεί το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν αλλά και η αντίφαση μεταξύ της υπόσχεσης του Τραμπ να τερματίσει «όλους τους πολέμους» -πράγμα που είναι βασικό στοιχείο των αντιλήψεων του κινήματος MAGA- τότε ποιον συμφέρει ένας πόλεμος με στόχο την ανατροπή τώρα του καθεστώτος του Ιράν;

Και εδώ ο Σνάιντερ είναι ωμός: «Ποιος θα μπορούσε να ενδιαφέρεται άμεσα για αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν; Ποιος έχει ασχοληθεί με αυτό περισσότερο από την Ουάσιγκτον; Στον βαθμό που υπήρχε οποιαδήποτε μορφή εξωτερικής πολιτικής εδώ, υποψιάζομαι ότι ήταν εκείνη των χωρών που η κυβέρνηση Τραμπ θεωρεί συμμάχους της στην περιοχή.

Το βασικό δομικό χαρακτηριστικό της περιφερειακής πολιτικής είναι ένας ανταγωνισμός μεταξύ του Ιράν από τη μία πλευρά και των αραβικών κρατών του Κόλπου μαζί με το Ισραήλ από την άλλη. Δεδομένου ότι αυτό το δομικό χαρακτηριστικό αποτελεί πολύ πιο ανθεκτικό στοιχείο της πολιτικής από τις ασταθείς και αντιφατικές δηλώσεις της κυβέρνησης Τραμπ, είναι ένα καλό σημείο εκκίνησης. Και πού μας οδηγεί; Μας οδηγεί στην προσωπική πολιτική — ή μάλλον στο προσωπικό όφελος. Δεδομένης της εξόφθαλμης και σοκαριστικής διαφθοράς της κυβέρνησης Τραμπ, πρέπει να αναρωτηθεί κανείς αν οι ένοπλες δυνάμεις των Ηνωμένων Πολιτειών χρησιμοποιούνται πλέον κατά παραγγελία… Τα αραβικά κράτη του Κόλπου -Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κατάρ- που αντιτίθενται στην ιρανική ισχύ έχουν δημιουργήσει εξαιρετικά γενναιόδωρα πακέτα αποζημίωσης για εταιρείες που συνδέονται προσωπικά με τον Τραμπ και με μέλη της οικογένειάς του… Και τώρα — χρησιμοποιούμε στρατιωτική ισχύ για να πάρουμε το μέρος ακριβώς των χωρών που έχουν πλουτίσει τον Τραμπ και την οικογένειά του».

Ωστόσο, όπως υπογραμμίζει ο Σνάιντερ: «Τίποτε από αυτά δεν αποτελεί υπεράσπιση του δολοφονικού καθεστώτος στην Τεχεράνη. Η ιρανική κυβέρνηση έχει εμπλακεί στη μαζική δολοφονία ειρηνικών διαδηλωτών. Η κλίμακα αυτής της σφαγής δεν έχει πραγματικά συνειδητοποιηθεί. Μπορεί κανείς ασφαλώς να φανταστεί τρόπους αντιμετώπισης του ιρανικού αυταρχισμού και της διαφθοράς. Θα μπορούσαμε να συνδυάσουμε μια υπομονετική εκστρατεία πίεσης και κυρώσεων με στήριξη της αντιπολίτευσης και προτάσεις για την αντιμετώπιση των αυξανόμενων οικολογικών προβλημάτων, όπως η τρομακτική έλλειψη νερού που βρίσκεται πίσω από μεγάλο μέρος της πολιτικής αντιπολίτευσης στη χώρα. Δυστυχώς, τίποτε από αυτά δεν προσφέρεται — ούτε θα μπορούσε να προσφερθεί — από την κυβέρνηση Τραμπ. Το μόνο που έχει να προσφέρει είναι ο δικός της αυταρχισμός και η δική της διαφθορά».

Και ο Σνάιντερ καταλήγει: «Ο πόλεμος είναι μια στιγμή κατά την οποία θα μας πουν να μην κάνουμε ερωτήσεις. Αλλά ο πόλεμος είναι στην πραγματικότητα η στιγμή που πρέπει να τίθενται ερωτήματα. Και πρέπει να τίθενται υπό το φως όσων ήδη γνωρίζουμε. Το τεκμήριο που δημιουργείται από τα γύρω στοιχεία είναι ότι αυτός ο πόλεμος θα μπορούσε κάλλιστα να αφορά: 1. την υπονόμευση της αμερικανικής δημοκρατίας, 2. τον πλουτισμό του προέδρου, ή και τα δύο. Αυτά είναι τεκμήρια, όχι αποδείξεις — αλλά παρέχουν σαφείς γραμμές διερεύνησης καθώς μαθαίνουμε περισσότερα για τον πόλεμο.

Ο πόλεμος δεν δημιουργεί ένα καθαρό πεδίο όπου ξαφνικά πρέπει να πιστέψουμε το παράλογο μόνο και μόνο επειδή το λέει ένας οποιοσδήποτε ηγέτης. Αντίθετα, ο πόλεμος προσφέρει την ευκαιρία να δούμε τον πυρήνα του παραλογισμού και των καταστροφών που επιφέρει».

Think about … ει δυνατόν με λιγότερη συνθηματολογία -"ένθεν κακείθεν" (όσο κι αν η έκφραση ενοχλεί διάφορους καθηλωμένους μονόπαντα)