Σε μια εποχή όπου ο κόσμος αλλάζει με ρυθμούς που θυμίζουν γεωπολιτικό σεισμό, η Ελλάδα καλείται να πάρει δύσκολες αποφάσεις. Η στήριξη της Ουκρανίας, η αποστολή αμυντικού υλικού, η στάση απέναντι στη Ρωσία, οι συμμαχίες στην Ανατολική Μεσόγειο, η θέση μας στην Ευρώπη και στο ΝΑΤΟ, όλα αυτά δεν είναι «θεωρητικά ζητήματα».
Είναι ζητήματα επιβίωσης, οικονομικής σταθερότητας και εθνικής ασφάλειας.
Κι όμως, αντί για σοβαρή συζήτηση, συχνά βλέπουμε να κυριαρχούν ακραίες φωνές, υπερβολές, συνωμοσιολογικές αφηγήσεις και χαρακτηρισμοί που δηλητηριάζουν τον δημόσιο διάλογο. Αυτό δεν είναι απλώς προβληματικό. Είναι επικίνδυνο.
Η Ελλάδα βρίσκεται σε μια περιοχή όπου: η Τουρκία αμφισβητεί ευθέως σύνορα και κυριαρχικά δικαιώματα, η Ανατολική Μεσόγειος είναι ενεργειακός κόμβος, η Ευρώπη αναδιαμορφώνει την αμυντική της αρχιτεκτονική και ο πόλεμος στην Ουκρανία καθορίζει το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Σε αυτό το περιβάλλον, η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια της ουδετερότητας. Η επιλογή της να στηρίξει την Ουκρανία δεν είναι «φιλοπόλεμη» ούτε «υποταγή σε ξένα συμφέροντα». Είναι μια στρατηγική επιλογή συνέπειας: όποιος θέλει το διεθνές δίκαιο να ισχύει στο Αιγαίο, δεν μπορεί να το αγνοεί στη Μαύρη Θάλασσα.
Η γεωπολιτική δεν λειτουργεί με συναισθηματισμούς. Λειτουργεί με συμμαχίες, αξιοπιστία και συνέπεια.

Οι συνέπειες μιας λανθασμένης στάσης

Η Ελλάδα είναι μια χώρα που: εξαρτάται από τις ευρωπαϊκές αγορές, χρειάζεται επενδύσεις, στηρίζεται σε τουρισμό, ναυτιλία, ενέργεια και ανήκει στον πυρήνα της ΕΕ και του ΝΑΤΟ. Μια πολιτική «ίσων αποστάσεων» ή ακόμη χειρότερα, μια πολιτική που θα εξέπεμπε φιλορωσική ασάφεια, θα είχε άμεσες συνέπειες:
Οικονομικές: μείωση επενδυτικής εμπιστοσύνης, απομάκρυνση από ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία, δυσκολία πρόσβασης σε αγορές και ενεργειακή ανασφάλεια.
Γεωπολιτικές: απώλεια αξιοπιστίας σε ΕΕ–ΝΑΤΟ, αποδυνάμωση της ελληνικής θέσης απέναντι στην Τουρκία και περιθωριοποίηση σε κρίσιμες αποφάσεις για την Ανατολική Μεσόγειο.
Η Ελλάδα δεν μπορεί να «παίζει» με τη θέση της στη Δύση. Το κόστος θα ήταν τεράστιο.

Η διασπορά ακραίων θεωριών είναι πραγματικός κίνδυνος

Τον τελευταίο καιρό, ο δημόσιος λόγος δηλητηριάζεται από: υπερβολές περί «εμφυλίου», χαρακτηρισμούς όπως «τσουτσέκια της ελίτ», αφηγήσεις περί «εχθρικού κράτους», θεωρίες ότι η Ελλάδα «δορυφοροποιείται» από Τουρκία ή Ισραήλ και ισχυρισμούς ότι «η Ελλάδα βάζει σε κίνδυνο τους ομογενείς». Αυτές οι αφηγήσεις δεν είναι απλώς λανθασμένες. Είναι επικίνδυνες γιατί:
Διχάζουν την κοινωνία σε μια περίοδο που χρειάζεται ενότητα.
Υπονομεύουν την εμπιστοσύνη στους θεσμούς, κάτι που έχει άμεσο οικονομικό κόστος.
Εξυπηρετούν ξένα αφηγήματα, συχνά χωρίς οι ίδιοι που τα αναπαράγουν να το αντιλαμβάνονται.
Πλήττουν την ομογένεια, γιατί τους παρουσιάζουν ως «όμηρους» ξένων πολιτικών.
Αποδυναμώνουν την εθνική στρατηγική, δημιουργώντας σύγχυση και καχυποψία.
Η Ελλάδα έχει προβλήματα, ίσως και σοβαρά. Αλλά δεν είναι «δικτατορία», ούτε «εχθρικό κράτος», ούτε «δορυφόρος». Αυτές οι λέξεις, που έχουν χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν, χρησιμοποιούνται για να προκαλέσουν συναισθηματική φόρτιση, όχι για να περιγράψουν πραγματικότητα.
Η αγωνία των ομογενών στη Ρωσία ή στο Ντονμπάς είναι απολύτως σεβαστή. Αλλά η ιδέα ότι η Ελλάδα «τους στοχοποιεί» επειδή στηρίζει την Ουκρανία, που κάποιοι υποστηρίζουν, είναι αβάσιμη.
Κανείς στην Ελλάδα δεν θέλει να πληγώσει ομογενείς. Αντίθετα, η στήριξη της Ουκρανίας ξεκίνησε και επειδή χτυπήθηκαν ελληνικές κοινότητες στην περιοχή της Μαριούπολης.
Οι ομογενείς δεν είναι «ασπίδα» για την πολιτική της Μόσχας. Το ότι ζουν σε ρωσικό έδαφος δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα πρέπει να αποδεχτεί την εισβολή σε μια άλλη χώρα.
Η πραγματική προστασία των ομογενών δεν έρχεται από το να «χαϊδεύουμε» μια επιθετική δύναμη, αλλά από σταθερό διεθνές σύστημα κανόνων, όπου τα δικαιώματα των μειονοτήτων και των κοινοτήτων προστατεύονται θεσμικά. Αν κάποιοι παρουσιάζουν την Ελλάδα ως «εχθρό των ομογενών», αυτό είναι πολιτική αφήγηση, όχι αντικειμενική περιγραφή.
Εδώ θα πρέπει να ξεχωρίσουμε: άλλο η αγωνία των ομογενών (απολύτως σεβαστή), και άλλο η εργαλειοποίηση αυτής της αγωνίας για να χτιστεί φιλορωσική ή αντιδυτική προπαγάνδα.
Η πραγματική προστασία των ομογενών τελικά έρχεται από: σταθερές διεθνείς σχέσεις, ισχυρή διπλωματία, σεβασμό στο διεθνές δίκαιο και όχι από την ανοχή σε επιθετικές ενέργειες τρίτων χωρών.
Όσοι λοιπόν παρουσιάζουν την Ελλάδα ως «εχθρό των ομογενών» δεν τους προστατεύουν. Τους εργαλειοποιούν.

Η Ελλάδα χρειάζεται στρατηγική, όχι κραυγές

Αν θα βάζαμε το τι χρειάζεται η Ελλάδα σήμερα σε μια φράση θα λέγαμε:
Σταθερή Δύση, ενεργή διπλωματία, ισχυρή άμυνα, σοβαρό κράτος, κοινωνική συνοχή.
Με άλλα λόγια η χώρα χρειάζεται μια πολιτική που να στηρίζεται σε πέντε πυλώνες:
Σταθερή προσήλωση στο διεθνές δίκαιο. Αρχή διεθνούς δικαίου παντού: στήριξη Ουκρανίας, Κύπρου, Παλαιστίνης, όπου παραβιάζονται σύνορα / ανθρώπινα δικαιώματα, με συνεπή, όχι επιλεκτική στάση.
Ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος. Ναι, κανένας δεν θα μας «σώσει» αν εμείς δεν έχουμε δική μας ισχύ, σοβαρό κράτος, οικονομία, άμυνα. Η ιστορία το δείχνει.
Ενεργή συμμετοχή σε ΕΕ–ΝΑΤΟ με δική μας ατζέντα. Ποτέ δεν ήμασταν μόνοι, χωρίς συμμαχίες και διμερείς αμυντικές συμφωνίες.
Πολυδιάστατη διπλωματία χωρίς αυταπάτες. Σχέσεις με Αίγυπτο, Ισραήλ, αραβικό κόσμο, Βαλκάνια, αλλά και ανοιχτά κανάλια με Ρωσία-Κίνα, χωρίς να θολώνει ο βασικός προσανατολισμός.
Εσωτερική σταθερότητα και κοινωνική συνοχή. Κράτος που δεν σκοτώνει τους πολίτες του από ανικανότητα (Τέμπη), δικαιοσύνη που λειτουργεί, ΜΜΕ που δεν είναι ούτε φερέφωνα εξουσίας ούτε φερέφωνα ξένων αφηγημάτων.
Αυτή είναι η μόνη ρεαλιστική στρατηγική για μια χώρα 10 εκατομμυρίων σε μια περιοχή ρευστή και επικίνδυνη. Χωρίς συμμαχίες (ΕΕ, ΝΑΤΟ, διμερείς αμυντικές συμφωνίες) η θέση μας απέναντι σε μια Τουρκία 85 εκατομμυρίων θα ήταν πολύ πιο επισφαλής.
Εν τέλει η νηφαλιότητα είναι πατριωτισμός. Η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να παρασύρεται από συναισθηματισμούς, θεωρίες συνωμοσίας, ακραίες φωνές και προσωπικές ατζέντες δημοσιογράφων, σχολιαστών ή πολιτικών. Σε μια εποχή όπου η παραπληροφόρηση είναι όπλο, η νηφαλιότητα και η στρατηγική σκέψη είναι πράξη πατριωτισμού.
Η χώρα χρειάζεται σοβαρότητα, όχι κραυγές. Χρειάζεται ενότητα, όχι διχασμό. Χρειάζεται στρατηγική, όχι συνθήματα. Και πάνω απ’ όλα, χρειάζεται να βλέπει τον κόσμο όπως είναι, όχι όπως κάποιοι θέλουν να μας τον παρουσιάσουν.
Η Ελλάδα πρέπει να παραμείνει σταθερά προσανατολισμένη στη Δύση, να ενισχύσει την αποτρεπτική της ισχύ, να αξιοποιήσει τις συμμαχίες της και να διατηρήσει ανοιχτούς διαύλους με όλους, χωρίς αυταπάτες.
Το μέλλον της χώρας δεν θα κριθεί από τις φωνές που φωνάζουν πιο δυνατά, αλλά από τις επιλογές που γίνονται με ψυχραιμία, γνώση και αίσθηση ευθύνης. Και αυτές οι επιλογές πρέπει να υπηρετούν ένα και μόνο στόχο: το συμφέρον της Ελλάδας.