συνεδρίαση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας-Τουρκίας στην Αγκυρα πραγματοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η περιοχή μεταξύ Κύπρου, Ισραήλ, Κρήτης και Λιβύης εισέρχεται σε εντυπωσιακή κινητικότητα. Η Ανατολική Μεσόγειος αλλάζει μπροστά στα μάτια μας.
Η διακίνηση φυσικού αερίου, ηλεκτρισμού, «πράσινου» υδρογόνου κ.ά. από τη Μέση Ανατολή, τον Περσικό Κόλπο, την Αραβική Θάλασσα και τη Βόρεια Αφρική προς την Ευρώπη γίνεται μέσω Ανατολικής Μεσογείου. Ειδικά μετά το «πάγωμα» της ρωσικής ενεργειακής τροφοδοσίας της Ευρώπης, η Ανατολική Μεσόγειος αποκτά ακόμα μεγαλύτερη σημασία.
Η μελλοντική προοπτική για έναν «διάδρομο» οικονομίας, εμπορίου, ενέργειας και ηλεκτρονικών δεδομένων (data) Ινδίας - Μέσης Ανατολής - Ευρώπης (IMEC) θα καταστήσει την περιοχή στρατηγικό κρίκο ενός νέου συστήματος. Αυτά δεν μπορούν να πραγματοποιηθούν αν δεν ρυθμιστούν οι υπάρχουσες διενέξεις, οι διαφορές μεταξύ χωρών της περιοχής και οι αλληλοεπικαλυπτόμενες διεκδικήσεις τους για Αποκλειστικές Οικονομικές Ζώνες - ΑΟΖ. Η διευθέτηση της σύγκρουσης στη Γάζα, η διεθνής στήριξη στην ομαλοποίηση της κατάστασης στη Συρία, η οριοθέτηση των ΑΟΖ Λιβάνου - Ισραήλ με αμερικανική διαμεσολάβηση, καθώς και η προσπάθεια επέκτασης των «Συμφωνιών του Αβραάμ» για προσέγγιση και διπλωματική αλληλοαναγνώριση Ισραήλ - μετριοπαθών αραβικών χωρών (με βασικό ζητούμενο τη συμμετοχή της Σαουδικής Αραβίας) αποσκοπούν και στην υλοποίηση των προαναφερθέντων σχεδίων.
Ενας κύκλος κλείνει και ανοίγει ένας νέος: η επόμενη ημέρα αφορά και την Τουρκία. Η αμερικανική πολιτική θα δώσει ρόλο σε όλες τις βασικές χώρες της περιοχής. Η Τουρκία, ως χώρα με τη μεγαλύτερη ηπειρωτική ακτογραμμή στην Ανατολική Μεσόγειο και αυξημένο γεωπολιτικό βάρος, θα έχει θέση και λόγο στις διευθετήσεις. Δεν νοείται οι ελληνοτουρκικές διαφορές στο Αιγαίο και το άλυτο Κυπριακό να δημιουργούν προβλήματα στην ομαλή υλοποίηση των σχεδιασμών. Η ανάγκη για ασφάλεια, τόσο της ενεργειακής τροφοδοσίας όσο και των μεγάλων επενδύσεων που θα απαιτηθούν, θα «επιβάλει» λύσεις.
Οι εμπλεκόμενες πλευρές οφείλουν να αναλάβουν άμεσα πρωτοβουλίες για επίλυση των διαφορών τους, μέσω απευθείας διαπραγματεύσεων ή/και μέσω κοινής προσφυγής στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Να επιδείξουν πολιτική βούληση για εξεύρεση αμοιβαία αποδεκτών και επωφελών λύσεων. Αν δεν το πράξουν, συνεχίζοντας την πρακτική της ακινησίας, θα παρέμβουν εξωτερικοί παράγοντες για να ωθήσουν προς κάποιες ρυθμίσεις.
Απαιτείται η επιτάχυνση του ελληνοτουρκικού διαλόγου και η συζήτηση του «σκληρού πυρήνα» των διαφορών, και όχι μόνο των εύκολων θεμάτων. Αντιστοίχως, πρέπει να αξιοποιηθούν στο έπακρο το αυξημένο ενδιαφέρον του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ για το Κυπριακό και η εκλογή του νέου προοδευτικού Τουρκοκύπριου ηγέτη, που τάσσεται υπέρ μιας ομοσπονδιακής λύσης, αντί «λύσης δύο κρατών», ώστε να βρεθεί συμφωνία στα λίγα ζητήματα που απομένουν.
Η ηλεκτρική διασύνδεση με το καλώδιο Ελλάδας - Κύπρου (Great Sea Interconnector - GSI) δεν μπορεί να προχωρήσει δίχως οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών Ελλάδας-Τουρκίας ή χωρίς άτυπη συνεννόηση μεταξύ ελληνικής και τουρκικής κυβέρνησης. Αλλά και η Κυπριακή Δημοκρατία δεν έχει οριοθετήσει ΑΟΖ με την Τουρκία. Οι δύο χώρες δεν έχουν διπλωματικές σχέσεις λόγω του Κυπριακού.
Το σχήμα «3+1», Ελλάδας - Κύπρου - Ισραήλ και ΗΠΑ, προς το παρόν παραμένει σε επίπεδο διακηρύξεων. Για την Ελλάδα, είναι κρίσιμο να μην εγκλωβιστεί στην αντίληψη ότι η επιτυχία της προϋποθέτει αποκλεισμό της Τουρκίας. Ο στόχος είναι μια αρχιτεκτονική σταθερότητας όπου η Αθήνα αξιοποιεί τα παράθυρα ευκαιρίας που ανοίγουν, χωρίς να εισέρχεται σε λογική «μηδενικού αθροίσματος».
Αν η Ελλάδα καταφέρει να διατηρήσει αυτό το δύσκολο ισοζύγιο, τότε οι εξελίξεις μπορεί πραγματικά να διαμορφώσουν μια win-win συνθήκη για τη συνολική σταθερότητα της Ανατολικής Μεσογείου.
Πηγή: www.efsyn.gr