Από την αρχή του έτους, τα γεγονότα στην Κύπρο γύρω από το σκάνδαλο videogate, άλλαξαν άρδιν την ατζέντα. Μία εβδομάδα μετά τη δημοσιοποίηση του επίμαχου βίντεο, η κοινή γνώμη σχημάτισε στέρεα εικόνα, αυτή της διαπλοκής και εμπορίου επιρροής στα ανώτατα δώματα της κυβέρνησης. Διεθνώς, ο πρόεδρος Ν. Χριστοδουλίδης έμεινε εκτεθειμένος - πλέον χαρακτηριστικός είναι ο τίτλος της Financial Times (12/1) “H κυπριακή κυβέρνηση βυθίζεται σε σκάνδαλο διαφθοράς”. Το videogate θα τον κυνηγά στο υπόλοιπο της θητείας του μέχρι το 2028.

Όμως, τι συμβαίνει στην Κύπρο και επαναλαμβάνεται το ίδιο έργο κάθε λίγα χρόνια;

Είναι σε κρίση λόγω “υβριδικής επίθεσης”, όπως ισχυρίζεται ο Κύπριος πρόεδρος; Ή μήπως πάσχει από κρίση ηγεσίας;

Την ερχόμενη εβδομάδα ο Χριστοδουλίδης θα μιλήσει ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τις προτεραιότητες της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ και είναι πιθανόν να βρεθεί σε δυσάρεστο και μη ελεγχόμενο περιβάλλον.

Ροκάνισμα χρόνου

Μετά την κατακραυγή για το επίμαχο βίντεο και τις παραιτήσεις, ο Χριστοδουλίδης προσπάθησε την Πέμπτη (15/1) να επαναφέρει την προσοχή στα θέματα της Κυπριακής Προεδρίας, με την ευκαιρία της επίσκεψης του Κολλεγίου των Επιτρόπων.

Ο Γενικός Εισαγγελέας Γιώργος Σαββίδης διόρισε την Τρίτη (13/1) ανεξάρτητο ποινικό ανακριτή έναν πρώην δικαστή “για να συνδράμει τις έρευνες της αστυνομίας για το επίμαχο βίντεο”. Τόσες μέρες κανείς στην Εισαγγελία δεν έχει αποσαφηνίσει που στρέφει το βάρος της ποινικής έρευνας: “υπάρχουν κάποιες κατευθύνσεις, στοιχεία, δηλώσεις και πρόσωπα, αλλά δε θέλω να ασχοληθώ με πτυχές και στόχους”, είπε (14/1) στη Βουλή ο Σαββίδης.

Είναι πολύ πιθανόν τα γεγονότα να διαχυθούν στο χρόνο - δεν τέθηκε χρονοδιάγραμμα στον ανακριτή. Έτσι συνέβη και στο παρελθόν σε ανάλογες υποθέσεις διαφθοράς που εμπλέκουν πολιτικά πρόσωπα (χρυσά διαβατήρια). Η στόχευση και η ταχύτητα των ανακρίσεων συχνά καθορίζουν το αποτέλεσμα των ερευνών σε τέτοιου είδους υποθέσεις. Δεν είναι τυχαίο που με βάση ευρωπαϊκές αξιολογήσεις - εκθέσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το κράτος δικαίου - το σύστημα απονομής δικαιοσύνης της Κύπρου δεν αποδίδει. Ελάχιστες υποθέσεις διαφθοράς οδηγήθηκαν στο δικαστήριο και τα αποτελέσματα είναι ακόμα πιο πενιχρά.

Αδικήματα

Στην όλη υπόθεση προκύπτουν ερωτήματα με βάση όσα επαληθεύτηκαν με γεγονότα και επίμαχες και αυθεντικές αναφορές των πρωταγωνιστών του. Στο βίντεο που κυκλοφόρησε από άγνωστο λογαριασμό στο “Χ” τα πρόσωπα του στενού περιβάλλοντος του προέδρου,  προβαίνουν σε ενέργειες που υποδηλούν, με βάση νομικούς κύκλους, σειρά από πιθανά ποινικά αδικήματα: από το εμπόριο επιρροής, έως τη δωροδοκία, από την κατάχρηση εξουσίας έως το παράνομο λόμπι και τη ροή πολιτικού μαύρου χρήματος κοκ. Όλα αυτά που συνέβαιναν για αρκετό χρόνο και δεν προήλθαν από φανταστικά πρόσωπα.

Μοτίβο

Το μονταρισμένο βίντεο καταγράφει το πλέον διαδεδομένο μοτίβο διεθνώς σε τέτοιες υποθέσεις διαφθοράς, πίσω από κλειστές πόρτες. Πρόσωπα που ασκούν πολιτική και αντλούν εξουσία συμπράττουν με μεσάζοντες φίλους και επιχειρηματίες που επιζητούν κάποια ευνοϊκή μεταχείριση με ανταλλάγματα - εμβάσματα και μετρητά. Ο πολιτικός φίλος του προέδρου φαίνεται να ενεργεί ως μεσάζοντας (Λακκοτρύπης), ο στενός συνεργάτης του Χριστοδουλίδη είναι και συγγενής του (Χαραλάμπους), ενώ ο τοπικός μεγαλοεπιχειρηματίας διαθέτει ποικίλες οικονομικές σχέσεις με το κράτος και στενή σχέση με τον πρόεδρο και πολιτικούς. Οι τρεις στο τέλος βρέθηκαν μαζί σε βιντεοκλήση με τους φερόμενους ξένους επενδυτές.

Στο πλαίσιο της συζήτησης τους ακούγονται, μεταξύ άλλων, αναφορές για χρηματοδότηση προεκλογικής εκστρατείας σε μετρητά πέραν του ύψους που καθορίζει ο νόμος. Γίνεται επίσης διασύνδεση με ροή “χορηγιών” ως δήθεν κοινωνική εταιρική ευθύνη με εμβάσματα για αγαθοεργίες σε ταμείο που ιδρύθηκε με νόμο, που λειτουργεί υπό την Πρώτη Κυρία. Οι χορηγοί κρατούνται ανώνυμοι με υψηλό ρίσκο για διαπλοκή, το οποίο κατέγραψε σε πρόσφατη έκθεση του ο Γενικός Ελεγκτής, μόλις το Νοέμβριο.

Ποια υβριδική επίθεση;

Τα ΜΜΕ δεν ακολούθησαν τη μονοδιάσταση πληροφόρησή της κυβέρνησης για “υβριδική επίθεση”, μέσω διαρροών από την αστυνομία, εκθέσεων της ΚΥΠ και δηλώσεων του κυβερνητικού εκπροσώπου. Οι δημοσιογράφοι έθεσαν εύστοχα τα ερωτήματα για το περιεχόμενο του βίντεο - τα λόγια των πρωταγωνιστών του, που είναι δύσκολο να διασκεδαστούν ή να ξεχαστούν. Συνεπώς, ο πυρήνας μιας ποινικής έρευνας αφορά από χέρι τον αδιαφανή τρόπο με τον οποίο έγινε η σύμπραξη. Η αναζήτηση της πηγής του βίντεο έχει κάποια σημασία, αλλά δεν καλύπτει το περιεχόμενο.

Μη ανάληψη ευθύνης

Δεν είναι η πρώτη φορά που η Κύπρος, κράτος μέλος της ΕΕ, διασύρεται εξαιτίας του τρόπου που η ηγεσία της ασκεί την εξουσία. Υποθέσεις για εκτεταμένη διαφθορά στο πιο υψηλό επίπεδο της εξουσίας έχουν αποδειχθεί βάσιμες (χρυσά διαβατήρια, σκάνδαλα με εργολάβους, κομπίνες σε κρατικά έργα κοκ). Καταγράφονται σε διεθνείς εκθέσεις και δείκτες διαφθοράς, αποκαλύπτονται από διεθνή ΜΜΕ, ασχέτως αν συναντούν σφοδρή αντίδραση από την εξουσία εντός Κύπρου, όπου η κυπριακή δικαιοσύνη συχνά κωλυσιεργεί. Οι παρεμβάσεις της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας έγιναν εσχάτως πιο συχνές για διερεύνηση σκανδάλων στην Κύπρο.

Ο πρόεδρος Χριστοδουλίδης αντέδρασε, ως να είναι ανέγγικτος από το σκάνδαλο. Η κοινωνία όμως, έχει σχηματίσει διαφορετική άποψη για τα πεπραγμένα του στο Προεδρικό. Το videogate φανέρωσε απλώς τις αδυναμίες του όταν το ποτήρι ξεχείλισε. Οι παραιτήσεις (διευθυντής γραφείου προέδρου, η Πρώτη Κυρία) ήρθαν πολύ καθυστερημένες. Προβλήθηκαν ως οικειοθελείς, ενώ όλοι ξέρουν ότι βρέθηκε σε καθεστώς πίεσης. Κι αυτός έκανε το επιπρόσθετο λάθος να τις παρουσιάσει ως πράξεις αυτοπεποίθησης και περιφάνειας, χωρίς την ανάληψη της παραμικρής ευθύνης - έστω για λάθη και παραλείψεις.

Εποχή Βασιλείου

Το σκάνδαλο videogate συνέπεσε με το θάνατο του πρώην προέδρου Γιώργου Βασιλείου. Ήταν ίσως ο πιο ξεχωριστός Κύπριος ηγέτης για την εποχή του. Συνέδεσε το όνομα του με την συνέπεια στην προσπάθεια για επίλυση του Κυπριακού, το διάλογο και τη συμφιλίωση με την Τ/κ Κοινότητα. Επί Βασιλείου έγιναν σημαντικά βήματα για την πρόοδο και τον εκσυγχρονισμό της Κύπρου. Εργάστηκε για να βρει η Κύπρος σίγουρο μέλλον στην ΕΕ - επί δικής του προεδρίας η αίτηση ένταξης, αυτός ηγήθηκε της κυπριακής διαπραγματευτικής ομάδας για την προσχώρηση.

Αν ανατρέξει κανείς στο παρελθόν - τέλη δεκαετίας ‘80 - θα βρει στο πρόσωπο του Γιώργου Βασιλείου αυτά που σήμερα λείπουν από το πολιτικό προσωπικό της Κύπρου. Άνθρωπος της αγοράς, κοσμοπολίτης, έκανε σημαντικά βήματα για να βγει η Κύπρος από τον παλαιοκομματισμό και την εσωστρέφεια. Το εκσυγχρονιστικό ρεύμα που εξέφρασε ανακόπηκε μετά την ήττα του στις εκλογές (1993) - έκανε μόνο μία πενταετία. Αλλά και μετά την ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ, στην οποία συνέβαλε καθοριστικά ο Βασιλείου, ο εκσυγχρονισμός έμεινε ορφανός. Η αναξιοκρατία, ο διαμοιρασμός των λαφύρων της εξουσίας, ο έλεγχος της κρατικής μηχανής, κράτησαν την Κύπρο πολύ πίσω.

Ο Γιώργος Βασιλείου έδωσε στην Κύπρο αξιοπιστία και πειθώ στο διεθνή στίβο. Έφυγε κι αυτός σε βαθιά γεράματα με την αγωνία ζωγραφισμένη στο πρόσωπο του, αλλά και μια πηγαία ελπίδα - “δεν μπορεί να γίνουν δύο κράτη στην Κύπρο, μπήκαμε στην Ευρωπαϊκή Ένωση”, είπε σε μια τελευταία επαφή του με φίλους πριν μερικούς μήνες.

Πηγή: www.efsyn.gr