Το συνέδριο του ΠΑΣΟΚ σε κρίσιμη καμπή για τη Χωρα: η υπέρβαση των μικροκομματικών μηχανισμών και το σύγχρονο όραμα διακυβέρνησης

Σε περιόδους όπου η χώρα βρίσκεται σε μεταβατική φάση, τα συνέδρια μπορούν να λειτουργήσουν είτε ως χώροι αναπαραγωγής εσωτερικών ισορροπιών είτε ως αφετηρίες ουσιαστικής πολιτικής ανανέωσης και αλλαγής πορείας για την κοινωνία.

Το σημερινό συνέδριο του ΠΑΣΟΚ πραγματοποιείται σε μια τέτοια κρίσιμη γεωπολιτική και οικονομική συγκυρία.

Η Ελλάδα έχει αφήσει πίσω της την δημοσιονομική κατάρρευση της προηγούμενης δεκαετίας αλλά παρά τις υποσχεσεις της ΝΔ δεν έχει ακόμη διαμορφώσει ένα νέο σταθερό κοινωνικό και παραγωγικό μοντέλο.

Οι κοινωνικές ανισότητες διευρύνονται από την κυβερνητική πολιτική, η νέα γενιά αντιμετωπίζει σοβαρά εμπόδια στην πρόσβαση στη στέγη και στην ποιοτική εργασία ενώ η τεχνολογική και ενεργειακή μετάβαση δημιουργούν νέες απαιτήσεις για την οικονομία και το κράτος.

Μέσα σε αυτή τη συγκυρία, η πολιτική δεν μπορεί να περιορίζεται σε διαχειριστικές λογικές ή σε μικροκομματικές αντιπαραθέσεις άνευ περιεχομένου. Χρειάζεται στρατηγική σκέψη, σχέδιο και θεσμικό βάθος.

Η παγίδα των μικροκομματικών μηχανισμών

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα των πολιτικών κομμάτων είναι η τάση να μετατρέπονται σε κλειστά συστήματα ισορροπιών όπου οι μηχανισμοί αναπαράγουν τον κακό εαυτό τους, οι πολιτικές συζητήσεις περιορίζονται σε εσωτερικές αντιπαλότητες και η επαφή με την κοινωνία εξασθενεί χάνοντας το πολιτικό προβάδισμα.

Για μια παράταξη με την ιστορική διαδρομή του ΠΑΣΟΚ, αυτός ο κίνδυνος είναι ιδιαίτερα σημαντικός. Η δύναμη της παράταξης όταν πρωτοπορουσε δεν βρισκόταν ποτέ στους μηχανισμούς της αλλά στη σχέση της με την κοινωνία και στη δυνατότητά της να εκφράζει κοινωνικές ανάγκες και προσδοκίες.

Η ανάγκη υπέρβασης

Η υπέρβαση των μικροκομματικών μηχανισμών δεν είναι απλώς οργανωτικό ζήτημα αντιθέτως αποτελεί συνειδητή πολιτική επιλογή.

Βασικά, σημαίνει άνοιγμα του κόμματος σε κοινωνικές δυνάμεις πέρα από τα παραδοσιακά του στελέχη, ενίσχυση της εσωκομματικής δημοκρατίας, συμμετοχής και διαφάνειας, δημιουργία χώρων παραγωγής πολιτικής και προγραμματικών ιδεών.

Η ελληνική κοινωνία βρίσκεται σε μια περίοδο βαθιάς αβεβαιότητας. Οι πολίτες δεν περιμένουν από τα πολιτικά κόμματα να αναπαράγουν εσωτερικές συζητήσεις για συσχετισμούς.Περιμένουν να διαμορφώσουν απαντήσεις στα πραγματικά προβλήματα της χώρας όπως για το βιώσιμο παραγωγικό μοντέλο, για το κοινωνικό κράτος που ανταποκρίνεται στις ανάγκες της εποχής και ιδιαίτερα για τους θεσμούς που λειτουργούν με αξιοπιστία και διαφάνεια.

Το συνέδριο ως αφετηρία ανανέωσης

Το συνέδριο του ΠΑΣΟΚ μπορεί να αποτελέσει μια τέτοια αφετηρία. Μπορεί να είναι ο χώρος όπου η παράταξη επαναπροσδιορίζει τον ρόλο της και διαμορφώνει μια νέα σχέση εμπιστοσύνης με την κοινωνία.

Αυτό όμως προϋποθέτει τόλμη ώστε

να ξεπεραστούν λογικές εσωστρέφειας, να δοθεί χώρος σε νέες ιδέες και να διαμορφωθεί μια πολιτική πρόταση που απαντά στις ανάγκες της εποχής.

Η ιστορία της παράταξης δείχνει ότι τελικά οι μεγάλες αλλαγές δεν προέκυψαν από την αναπαραγωγή μηχανισμών αλλά από τη σύγκλιση κοινωνικών δυνάμεων γύρω από ένα κοινό σχέδιο προόδου.

Μια ευκαιρία για τη χώρα

Σε τελική ανάλυση, το συνέδριο δεν αφορά μόνο την εσωτερική πορεία ενός κόμματος. Αφορά τη δυνατότητα να αναδειχθεί μια σύγχρονη προοδευτική πρόταση για τη χώρα.

Αν το ΠΑΣΟΚ καταφέρει να υπερβεί τις λογικές των μικροκομματικών μηχανισμών και να ανοίξει έναν ουσιαστικό διάλογο για το μέλλον της Ελλάδας, τότε το συνέδριο αυτό μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό βήμα για την πολιτική ανανέωση και τη θεσμική ωρίμανση της χώρας.Γιατί στις κρίσιμες στιγμές της ιστορίας, η πολιτική δεν κρίνεται από τη δύναμη των μηχανισμών αλλά από τη δύναμη των ιδεών.

Αυτή τη περίοδο η παγκόσμια οικονομία περνά μια φάση βαθιάς μετάβασης. Η ψηφιακή επανάσταση, η πράσινη μετάβαση και η γεωπολιτική αναδιάταξη δημιουργούν ένα νέο πλαίσιο για τις εθνικές οικονομίες.

Σύμφωνα με τον OECD, οι ανισότητες εισοδήματος στις περισσότερες ανεπτυγμένες οικονομίες έχουν αυξηθεί σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες, ενώ η μεσαία τάξη συρρικνώνεται. Παράλληλα, το World Economic Forum εκτιμά ότι σχεδόν το 40% των υφιστάμενων δεξιοτήτων των εργαζομένων θα χρειαστεί αναβάθμιση μέσα στην επόμενη δεκαετία λόγω τεχνολογικών αλλαγών.

Απέναντι σε αυτές τις προκλήσεις, πολλές ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη κινηθεί προς ένα νέο μοντέλο μεταρρυθμίσεων που συνδυάζει οικονομική ανταγωνιστικότητα με κοινωνική προστασία.

Η ελληνική πρόκληση

Η Ελλάδα σήμερα αντιμετωπίζει τρία δομικά προβλήματα.

Πρώτον, Παραγωγική Υστέρηση

Η οικονομία εξακολουθεί να βασίζεται σε τομείς χαμηλής προστιθέμενης αξίας, με περιορισμένη σύνδεση της έρευνας και της καινοτομίας με την παραγωγή.

Δεύτερον, Κοινωνικές Ανισότητες

Η αύξηση του κόστους ζωής, η στεγαστική κρίση και οι ανισότητες εισοδήματος πιέζουν ιδιαίτερα τη νέα γενιά.

Τρίτον, Δημογραφική και Εργασιακή μετάβαση

Η γήρανση του πληθυσμού και η μεταβολή της αγοράς εργασίας δημιουργούν νέες ανάγκες για το κοινωνικό κράτος και την εκπαίδευση.

Η απάντηση σε αυτά τα προβλήματα δεν μπορεί να είναι αποσπασματική. Χρειάζεται ένα ολοκληρωμένο σχέδιο μετασχηματισμού της οικονομίας και της κοινωνίας.

Η ιστορία του ΠΑΣΟΚ συνδέθηκε με σημαντικές κοινωνικές μεταρρυθμίσεις που άλλαξαν την ελληνική κοινωνία. Σήμερα, η πρόκληση είναι διαφορετική αλλά εξίσου σημαντική, να διαμορφωθεί ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης που θα συνδυάζει οικονομική δυναμική, κοινωνική δικαιοσύνη και ισχυρούς δημοκρατικούς θεσμούς.

Η χώρα δεν έχει ανάγκη από πολιτικές αντιπαραθέσεις που ανακυκλώνουν το παρελθόν. Απαιτείται μια νέα κουλτούρα μεταρρυθμίσεων και ευθύνης, όπου η πολιτική θα μετριέται όχι από κενά ουσίας συνθήματα αλλά από τα αποτελέσματα.

Αν το συνέδριο καταφέρει να λειτουργήσει ως πραγματικό εργαστήριο ιδεών και πολιτικών για τον μετασχηματισμό της χώρας, τότε θα αποτελέσει όχι μόνο μια σημαντική στιγμή για το ΠΑΣΟΚ αλλά και ένα ουσιαστικό βήμα για το μέλλον της Ελλάδας.

Η μεταρρυθμιστική παράδοση του ΠΑΣΟΚ δεν αποτελεί μόνο στοιχείο του παρελθόντος. Μπορεί να αποτελέσει και τη βάση για τη νέα του πολιτική προοπτική. Σε μια εποχή που η κοινωνία αναζητά σταθερότητα, αξιοπιστία και σοβαρότητα στη δημόσια ζωή, ένα κόμμα που τολμά να μεταρρυθμίζει θεσμούς και πρώτα από όλα τον ίδιο του τον εαυτό, μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση μιας νέας προοδευτικής προοπτικής για τη χώρα.

Διότι τελικά η πραγματική πολιτική πρωτοπορία δεν μετριέται μόνο από τις ιδέες που διατυπώνει κανείς αλλά από τις θεσμικές αλλαγές που κατορθώνει να υλοποιήσει. Και το ΠΑΣΟΚ έχει αποδείξει ιστορικά ότι μπορεί να γίνει πάλι η δύναμη που μετατρέπει τις ιδέες σε μεταρρυθμίσεις.

Κλείνοντας αξίζει να σημειωθεί ότι η πολιτική ιστορία διδάσκει ότι τα κόμματα που επιδιώκουν τη σταθερότητα της ηγεσίας ανεξαρτήτως αποτελέσματος καταλήγουν συχνά σε πολιτική στασιμότητα. Αντίθετα, τα κόμματα που διατηρούν μια ζωντανή σχέση μεταξύ ηγεσίας και αποτελέσματος κατορθώνουν να ανανεώνονται και να παραμένουν πολιτικά δυναμικά.

Η ηγεσία στη σοσιαλδημοκρατία δεν είναι τίτλος αλλά πολιτική ευθύνη.Και το μοναδικό πραγματικό μέτρο αυτής της ευθύνης είναι το αποτέλεσμα, δηλαδή, η ικανότητα να εκφράζεται η κοινωνία, να οικοδομείται πλειοψηφία και να ανοίγει ο δρόμος για μια προοδευτική διακυβέρνηση.