Στη συζήτηση της 19ης Μαΐου 2026 στο συνέδριο του ekyklos, ο δημοσιογράφος Γιώργος Παπαχρήστος έθεσε στα στελέχη του ΠΑΣΟΚ, Άννα Διαμαντοπούλου και Νίκο Χριστοδουλάκη, το ερώτημα στο οποίο όλοι αναζητούν απάντηση:
Αν οι εκλογές δεν βγάζουν αυτοδύναμη κυβέρνηση, τι θα κάνει το ΠΑΣΟΚ;
Ο Νίκος Χριστοδουλάκης απάντησε ότι η πολιτική μπορεί να κρύβει εκπλήξεις, ότι τα σχέδια των κομματικών επιτελείων δεν βγαίνουν πάντα όπως έχουν υπολογιστεί και ότι βασικό κριτήριο για κάθε πολιτικό φορέα πρέπει να είναι η υπευθυνότητα.
Θύμισε ότι το ΠΑΣΟΚ έχει αποθέματα ευθύνης, ότι έχει ξανασταθμίσει τις ανάγκες της χώρας και ότι, μετά τις εκλογές, θα αξιολογήσει το πολιτικό τοπίο όπως αυτό θα έχει διαμορφωθεί.
Ταυτόχρονα, απέκλεισε ως πολιτικά αδόκιμο και αυτοκτονικό να αρχίσει το ΠΑΣΟΚ από τώρα να λέει αν θα πάει με τη Νέα Δημοκρατία, αν υπάρξει αδιέξοδο, αν αλλάξει αρχηγός ή υπό ποιες άλλες προϋποθέσεις.
Η Άννα Διαμαντοπούλου ήταν ακόμη πιο καθαρή.
Είπε ότι ο πολιτικός αντίπαλος του ΠΑΣΟΚ μέχρι τις εκλογές είναι η Νέα Δημοκρατία. Πρόσθεσε ότι μια αξιωματική αντιπολίτευση που δηλώνει προκαταβολικά πως θα συνεργαστεί με την κυβέρνηση αυτοκτονεί πολιτικά. Και θύμισε τη φράση του Μιτεράν: πριν από τις εκλογές και μετά τις εκλογές μεσολαβούν οι εκλογές.
Σωστές κουβέντες σοβαρών ανθρώπων.
Μόνο που άργησαν ένα συνέδριο.
Άργησαν ένα συνέδριο και τα πράγματα δεν γυρίζουν πίσω εύκολα.
Το ΠΑΣΟΚ, με ομόφωνες συναποφάσεις ηγεσίας και βάσης, έχει ήδη χαράξει μια πορεία. Και αυτή η πορεία είναι περισσότερο από μια τακτική αντιπολίτευσης απέναντι στη Νέα Δημοκρατία. Είναι πολιτική αυτοδέσμευση.
Το κόμμα δίδαξε τη βάση του να θεωρεί κάθε μετεκλογική συζήτηση με τη φιλελεύθερη κεντροδεξιά όχι ως πολιτική επιλογή που θα κριθεί από τους συσχετισμούς, αλλά ως ηθική έκπτωση. Όχι ως πιθανή κυβερνητική λύση ανάγκης, αλλά ως παραβίαση ταυτότητας.
Ακόμη και αν αύριο η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ, υπό την πίεση των αριθμών και της ανάγκης διακυβέρνησης, αναθεωρήσει τις απόψεις της, η βάση του κόμματος δεν είναι βέβαιο ότι θα ακολουθήσει.
Γιατί έχει ήδη ριζοσπαστικοποιηθεί.
Έχει ήδη εκπαιδευτεί να ακούει τη λέξη «συνεργασία» ως συναλλαγή, τη λέξη «συνεννόηση» ως υποχώρηση και τη λέξη «ευθύνη» ως πρόσχημα.
Δεν αναιρείται εύκολα όλο αυτό.
Αν αύριο οι συνθήκες το επιβάλουν, το ΠΑΣΟΚ δεν θα μπορεί να κινηθεί αλλιώς χωρίς να διαρραγεί εσωτερικά.
Η διάσπαση θα χτυπήσει δυνατά την πόρτα του.
Το ΠΑΣΟΚ είχε πολύ χρόνο και πολλές ευκαιρίες να εξελιχθεί στο σοβαρό, φιλελεύθερο, σοσιαλδημοκρατικό κόμμα που χρειάζεται η χώρα.
Ένα κόμμα θεσμικό, ευρωπαϊκό, μεταρρυθμιστικό. Με κοινωνική ευαισθησία, αλλά χωρίς αριστερίστικες αυταπάτες. Αξιόπιστος και μαχητικός πολιτικός αντίπαλος της Νέας Δημοκρατίας, αλλά χωρίς αντιδεξιά τύφλωση.
Έχασε χρόνο και ευκαιρίες.
Και φοβάμαι κάτι περισσότερο.
Έχασε και την ελευθερία να καθορίζει την πολιτική του ταυτότητα.