Το 1755, μία ισχυρή βρετανική δύναμη προήλαυνε σε ένα δάσος, στη σημερινή Πενσιλβάνια. Οι Βρετανοί φορούσαν κατακόκκινες στολές και βάδιζαν σε σειρές, με τον ρυθμό που τους έδιναν τα τύμπανα, ενώ οι υπαξιωματικοί κραύγαζαν διαρκώς παραγγέλματα και συνθήματα. Οι ινδιάνοι που τους παρατηρούσαν επί ώρα από τα δέντρα, καθώς συγκέντρωναν απαρατήρητοι τις δυνάμεις τους, δεν θα πίστευαν στα μάτια -ή στην τύχη- τους. Όταν ξεκίνησαν την επίθεση, πάντα άφαντοι μέσα στις φυλλωσιές, οι Βρετανοί δεν κατάφεραν ούτε καν να τους διακρίνουν. Εντέλει, στη μάχη της Μονονγκαέλα σκοτώθηκαν σχεδόν 1,000 Βρετανοί στρατιώτες, ανάμεσα στους οποίους και ο στρατηγός τους. Το επεισόδιο έμεινε στην ιστορία σαν παράδειγμα (προς αποφυγή) για το τι παθαίνει κάποιος όταν αδιαφορεί για την πραγματικότητα.
Η αμεριμνησία της «κυβερνώσας αριστεράς» στον δρόμο προς τις επόμενες εκλογές είναι της ίδιας τάξεως. Οτιδήποτε έχει κυβερνητική εμπειρία αριστερά του κέντρου έχει αποδεχτεί την ήττα του και υποτίθεται πως ετοιμάζεται να δώσει κάποια εκλογική μάχη για τη… δεύτερη θέση. Τα κόμματα του χώρου πιστεύουν στα σοβαρά πως θα καλέσουν τους ψηφοφόρους τους -ένα κοινό μαθημένο επί δεκαετίες να κυβερνά ή τουλάχιστο να διεκδικεί στα ίσα την εκλογική νίκη- στις κάλπες για να «μετρηθούμε πόσοι είμαστε» και πως αυτοί θα ανταποκριθούν. Δεν εξετάζουν καν το -πολύ πιθανό- «σενάριο καταστροφής»: η απογοήτευση και η οργή των προοδευτικών ψηφοφόρων να τους στείλει στην αποχή ή στην ψήφο διαμαρτυρίας, ενώ η ΝΔ θα συσπειρώνει δυνάμεις, σαν η μόνη ρεαλιστική κυβερνητική πρόταση στην πόλη. Σε μία τέτοια περίπτωση, η «κυβερνώσα αριστερά» (μια παράταξη της τάξης του 50% για δεκαετίες, που τώρα φτάνει με τη βία στο1/3), κινδυνεύει να ξυπνήσει τη Δευτέρα των εκλογών σαν μικρή μειοψηφία, της τάξης του 20%-25%. Υπάρχει σοβαρό ενδεχόμενο οι σημερινοί διεκδικητές της δεύτερης θέσης να προσγειωθούν πολύ πιο πίσω, στην τέταρτη ή στην πέμπτη θέση. Εάν συμβεί αυτό, το προοδευτικό κίνημα θα έχει πάει πολύ πίσω, για πολύ καιρό.
Οι εκλογές δεν βγάζουν μόνο κυβερνήσεις. Διαμορφώνουν επίσης ένα νέο τοπίο, που στο μυαλό των περισσότερων αποτυπώνεται σαν η μόνη «πραγματική πραγματικότητα». Όπως σήμερα οι πάντες βάζουμε «ταβάνι» για την «κυβερνώσα αριστερά» το 35% (έχοντας ξεχάσει πως αυτός ο χώρος είχε 45% ακόμα και το 2019), με τον ίδιο τρόπο αυτή η παράταξη θα σβήσει σαν κυβερνητική προοπτική μετά από το καταστροφικό αποτέλεσμα που με τόση επιμέλεια προετοιμάζουν σήμερα οι ηγεσίες μας.
Το 1977 ήταν επίσης μια εκλογή όπου η αντιπολίτευση βολεύτηκε με την ήττα και έδωσε τον αγώνα «για τη δεύτερη θέση». Σημειώνω απλά πως οι «σοβαροί» εκείνης της εποχής (η ΕΔΗΚ και η «Συμμαχία») καταβαραθρώθηκαν και επικράτησε το -«αντισυστημικό» τότε και «έξαλλο»- ΠΑΣΟΚ. Θα μου πείτε, άλλη εποχή. Σωστά, τότε ο αντισυστημισμός είχε «προοδευτικό» πρόσημο, όχι ακροδεξιό, όπως σήμερα!
Στην «κυβερνώσα αριστερά», η αδυναμία μας να συνεννοηθούμε έχει πραγματικές ρίζες. Είμαστε πράγματι διχασμένοι, ανάμεσα στους «σοβαρούς» ρεαλιστές -που θεωρούν πως μπορούν να αφήσουν προοδευτικό αποτύπωμα αποδεχόμενοι το ηγεμονικό πλαίσιο του Νεοφιλελευθερισμού (συναίνεση της Ουάσιγκτον, trickle down economics, TINA)- και στους «ριζοσπάστες», που θεωρούμε πως πρέπει να πάμε σε αλλαγή υποδείγματος, με σημαία τη βιωσιμότητα, την ειρήνη και τα συλλογικά αγαθά. Ανήκω στους δεύτερους. Θα μου ήταν όντως πολύ δύσκολο να υποστηρίξω με την ψήφο μου μια «προοδευτική» κυβερνητική προοπτική με εξορύξεις, εξοπλισμούς και push backs. Από την άλλη όμως αυτό είναι το μόνο διαθέσιμο αφήγημα στην κοινωνία μας, έτσι όπως είναι. Και στις εκλογές, οι κυβερνητικές παρατάξεις δίνουν τη μάχη με ό,τι βρίσκουν.
Εμείς οι ριζοσπάστες, οφείλουμε να διδαχτούμε το μάθημα των Νεοφιλελεύθερων του Χάγιεκ και της Μont Pelerin Society όταν διέσχιζαν την πολιτική τους έρημο, στα «μαύρα χρόνια» της δεκαετίας του ’50 και του ’60. Τότε ο νεοφιλελευθερισμός αντιμετωπιζόταν από την κυρίαρχη δεξιά σαν ένα μάτσο εξτρεμιστικές παλαβομάρες. Οι νεοφιλελεύθεροι όμως δεν έφτιαξαν μικροσκοπικά «καθαρά» κόμματα. Στήριζαν τα μεγάλα συντηρητικά μαγαζιά, ακόμα κι αν αυτά, ερχόμενα στην εξουσία, έκαναν εθνικοποιήσεις και εκδήλωναν ασυγκράτητη «σοσιαλμανία». Το έκαναν γιατί ήξεραν πως εκεί οι ιδέες τους είχαν τουλάχιστο ένα οικοσύστημα που τις επέτρεπε να επιβιώσουν και ίσως να καρπίσουν. Και το πέτυχαν, χωρίς μάλιστα να χάσουν, σε καμία φάση, το ξεχωριστό ριζοσπαστικό τους στίγμα.
Αν είχα μια συμβουλή να δώσω στις σημερινές ηγεσίες της ελληνικής κεντροαριστεράς, αυτό θα ήταν: κάντο όπως ο Χάγιεκ! Σύμβαλε στη νίκη της παράταξής σου, ακόμα κι αν πολλές πολιτικές της σε κάνουν έξω φρενών. Κάντο, ακόμα και αν αυτό σημαίνει πως θα ψηφίσεις την πιο χλωμή και άνευρη εκδοχή του προοδευτισμού. Η σημερινή Ελλάδα μπατάρει επικίνδυνα προς τη δεξιά. Τυχόν εκλογική ήττα του Μητσοτάκη από «αριστερά», ακόμα κι αν αυτή δεν σηματοδοτεί κάποια πολιτική τομή, τουλάχιστο θα ισορροπούσε το σκάφος. Στη φάση που είμαστε, αυτό δεν είναι καθόλου λίγο.