Με τις στάσεις ‘’κοινωνικής αποστασιοποίησης ή και απάθειας΄΄ που εμφανίζονται σε κάποιους Ευρωπαϊκούς κοινωνικούς χώρους, θεωρούμε πως δεν εκπληρώνονται οι ελάχιστες υποχρεώσεις αλληλεγγύης και συμπαράστασης των πολιτών απέναντι σε άτομα χρήζοντα βοήθειας. Οι υποχρεώσεις αυτές υπό το πρίσμα τόσο του ανθρωπισμού, όσο όμως και της θρησκευτικής πίστης του χριστιανισμού ή και οποιουδήποτε άλλου δόγματος, μας φέρνουν προ των ευθυνών μας, ως έμβια και έλλογα όντα που είμαστε, πλάσματα του ίδιου Δημιουργού .
Το ανεκτίμητο δώρο του Πλάστη
Δεν είναι λίγες οι φορές που διαβάζουμε στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, δηλώσεις και σχόλια για το τί άρεσε στους επισκέπτες κατά την επίσκεψή τους στην Ελλάδα. Συνήθως εκείνοι, όταν τους τίθεται αυτό το ερώτημα, δύο πράγματα εκθειάζουν. Τόσο τον ήλιο και τις θάλασσές μας, όσο και την ‘’ζεστασιά’’ των Ελλήνων. Αυτή μας λοιπόν η ‘’ζεστασιά’’ όπως την αντιλαμβάνονται οι επισκέπτες στη χώρα μας, είναι το χαρακτηριστικό εκείνο, που κάνει να ξεχωρίζουν οι Έλληνες όπου και να βρίσκονται. Είναι το σήμα κατατεθέν της φυλής μας εν είδει ανεκτίμητου δώρου από τον Πλάστη και το οποίο ευχή μας είναι να μην εξαντληθεί ποτέ!
Εντρυφώντας στον ψυχισμό των Ελλήνων Αν επιχειρήσουμε ένα νοερό ταξίδι στην ψυχή του Έλληνα, θα διαπιστώσουμε πως η φιλία, η αλληλεγγύη , η συμπαράσταση στην κακοτυχία και τον πόνο του άλλου, ήταν ένα προτέρημα των Ελλήνων ακόμη και από τα προϊστορικά χρόνια και τα χρόνια του Ομήρου. Τα χαρακτηριστικά αυτά του ψυχισμού τους δεν χάθηκαν παρόλες τις κακοτυχίες της φυλής μας. Συνεχίζουμε να τα βρίσκουμε και σήμερα τόσο στον Ελληνισμό της πατρίδας μας όσο και στον Ελληνισμό της διασποράς.
Ο Τρωϊκός πόλεμος
Ο Τρωικός Πόλεμος, σύμφωνα με την παράδοση, παρουσιάζει μια μορφή «ελληνικής» αλληλεγγύης, καθώς διάφορες ελληνικές πόλεις-κράτη ένωσαν τις δυνάμεις τους για να εκστρατεύσουν εναντίον της Τροίας, με ηγέτες όπως ο Αγαμέμνων, ο Αχιλλέας, ο Οδυσσέας, υπό την κοινή σημαία του Ελλαδικού χώρου. Η πρόσκληση του βασιλιά των Αχαιών του Αγαμέμνονα, βρήκε καθολική ανταπόκριση από 29 και πλέον βασίλεια, από το βασίλειο των Φαιάκων της μακρινής Κέρκυρας και το βασίλειο της Κρήτης του Βασιλιά Ιδομενέα.
Αχιλλέας και Πάτροκλος, Δάμων και Φιντίας, Αλέξανδρος και Ηφαιστίωνας
Από τον Όμηρο μαθαίνουμε για την επική φιλία του Αχιλλέα με τον Πάτροκλο στην εκστρατεία κατά της Τροίας.
Τα κλασσικά χρόνια μαθαίνουμε για τον Δάμωνα και τον Φιντία που ήταν φιλόσοφοι Πυθαγόρειοι και ζούσαν στις Συρακούσες της Σικελίας, τον 4ο αιώνα π.Χ., ενωμένοι με μεγάλη φιλία. Κάποτε που ο Φιντίας, καταδικασμένος σε θάνατο, ζήτησε από τον τύραννο Διονύσιο μία προθεσμία, για να τελειώσει μερικές υποθέσεις του, προσφέρθηκε ο Δάμωνας να πεθάνει στη θέση του, αν ο Φιντίας δε θα γύριζε, να εκτελεστεί στην ώρα του. Περίπου την ίδια περίοδο βρίσκουμε και την άλλη παροιμιώδη φιλική σχέση του Μεγάλου Αλεξάνδρου με τον Ηφαιστίωνα.
Ο εθελοντισμός των Ελλήνων στους αγώνες των Κρητών από το 1866 ως και την απελευθέρωσή τους το 1897 Στις 21 Αυγούστου 1866 η Γενική Συνέλευση των Κρητών ψήφισε την κατάλυση της οθωμανικής κυριαρχίας και την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα, εναποθέτοντας την εκτέλεση της απόφασης, μεταξύ άλλων, «στη συνδρομὴ πάντων των φιλελλήνων». Φιλελληνικές επιτροπές συγκροτούνται και έρανοι διενεργούνται σε πολλές πόλεις της Ελεύθερης Ελλάδας, ενώ ικανός αριθμός εθελοντών πράγματι ανταποκρίνεται στο κάλεσμα. Σύμφωνα με τον ιστορικό Λεωνίδα Καλλιβρετάκη, ο αριθμός των εθελοντών ανήλθε μεταξύ των 5.500-6.000 στο σύνολό τους.
Η συμμετοχή των Κρητών στους Μακεδονικούς αγώνες
Ο Μακεδονικός Αγώνας είναι μεγάλος σταθμός στη νεότερη ιστορία μας. Αφύπνισε τον Ελληνισμό, ματαίωσε τον αφελληνισμό της Μακεδονίας μας και την αυτονόμηση ή την προσάρτησή της στη Βουλγαρία. H μεγάλη συμμετοχή των Κρητών στο Μακεδονικό Αγώνα, 1903- 1908 και 1912- 1913 ήταν κυρίως εθελοντική. Το σύνολο των Καπεταναίων Κρητών που έλαβαν μέρος στον Μακεδονικό αγώνα, ήταν περίπου 40 με 2.900 άνδρες. Ο Καζαντζάκης δίνει τη δική του εξήγηση για την προσφορά αίματος των εθελοντών πολεμιστών, γράφοντας:
«… Δεν ξέρω αν υπάρχει στον κόσμο μια άλλη χώρα, όπου οι άνθρωποί της βλέπουν τον πόνο, την θυσία, την ατομική τους καταστροφή από τόσο ύψος… Υπάρχει και κάτι άλλο όμως . Υπάρχει κάποια φλόγα- ψυχή. Κάτι πιο πάνω απ΄ τη ζωή και απ’ το θάνατο, που είναι δύσκολο να το ορίσεις. Υπάρχει αυτή η περηφάνια, το πείσμα, η παλικαριά, η αψηφισιά μαζί τους…»
Η φρίκη στο Μοντανά
Και μετά από όλη αυτή την ιστορική διαδρομή για το πνεύμα αλληλεγγύης και κοινωνικής προσφοράς των Ελληνικών φύλων, φτάνουμε στην 1η Ιανουαρίου του 2026, σε ένα χειμερινό θέρετρο της Ελβετίας το Κραν Μοντανά, όπου σε ένα μπάρ της κωμόπολης το Constellation, ξετυλίχτηκε ένα από τα πιο φρικαλεώδη δυστυχήματα των τελευταίων δεκαετιών. Στο Χριστουγεννιάτικο πάρτυ όπου διασκέδαζαν νέα παιδιά και ανάμεσά τους και ανήλικα ηλικίας από 14 έως και 26 χρόνων, από την εκδήλωση πυρκαγιάς, κάηκαν ζωντανά 40 τουλάχιστον παιδιά και τραυματίστηκαν πολύ σοβαρά τουλάχιστον άλλα 120!
Ανάμεσα στους πρώτους που έσπευσαν να βοηθήσουν, δίπλα στις υπηρεσίες διάσωσης, ήταν ο 19χρονος Τζιάνι, φοιτητής μηχανολογίας και κάτοικος Γενεύης, ο οποίος περιγράφει τις σκηνές ακραίας βίας. «Μια φίλη μου επρόκειτο να πάει στο Constellation. Έφτασε περίπου πέντε λεπτά μετά την τραγωδία. Άκουσε δυνατές εκρήξεις και είδε φλόγες» είπε. Εκείνος βρισκόταν κοντά και έσπευσε αμέσως στο σημείο. Όταν έφτασε, δεν υπήρχαν ακόμη ούτε πυροσβέστες ούτε ασθενοφόρα. «Οι διασώστες έφτασαν σχετικά γρήγορα, αλλά έρχονταν από μακριά. Τα ασθενοφόρα άργησαν πάρα πολύ» ανέφερε. Μέχρι τότε, το θέαμα ήταν αφόρητο. «Άνθρωποι ήταν ξαπλωμένοι στο έδαφος, γυμνόστηθοι, παραμορφωμένοι, καμένοι. Όλοι μπορούσαν να τα δουν αυτά» επισήμανε.
Ο 19χρονος είχε μια μικρή εμπειρία και προσφέρθηκε να βοηθήσει τους πυροσβέστες. «Δεν ήταν αρκετοί. Δεν είχα ξαναδεί τόσους ανθρώπους σε τόσο άσχημη κατάσταση». Άρχισε βοηθώντας τα θύματα που μπορούσαν ακόμη να κινηθούν, παρά τα τραύματά τους. Στη συνέχεια όμως η κατάσταση επιδεινώθηκε. Η φρίκη ξεδιπλώθηκε μπροστά στα μάτια του.
Η αδιαφορία των πολιτών του Μοντανά!
Αυτό που μας έκανε ιδιαίτερη εντύπωση ήταν η αφήγηση του νεαρού εθελοντή διασώστη για τη μοναξιά που ένιωσε προσπαθώντας να βοηθήσει. «Είμαι σίγουρος ότι βοήθησα ανθρώπους. Πολύ λίγοι πολίτες ήρθαν να προσφέρουν βοήθεια: μόνο τρεις ή τέσσερις. Οι πυροσβέστες έκλαιγαν. Ήταν χειρότερο κι από ταινία τρόμου», «Η αδρεναλίνη με κράτησε ενεργό όλη τη νύχτα. Ακόμη δεν το έχω συνειδητοποιήσει», ανέφερε, εκφράζοντας παράλληλα την απογοήτευσή του για την απουσία υποστήριξης μετά το συμβάν. «Δεν μου προσφέρθηκε καμία βοήθεια, ούτε ιατρική φροντίδα, παρότι είχα εκτεθεί σε καπνούς. Ο μόνος που μου μίλησε ήταν ένας αστυνομικός που μου ζήτησε να αποχωρήσω» .
Ο κατά τα άλλα «προηγμένος» Ευρωπαϊκός χώρος
Με αφορμή λοιπόν αυτή τη ψυχρή αντιμετώπιση των τραγικών συμβάντων και την απερίγραπτη απάθεια για τον ανθρώπινο πόνο που έδειξαν οι κάτοικοι της μικρής αυτής πόλης της Ελβετίας, αναρωτιόμαστε αν αυτό είναι μια δόκιμη κοινωνική συμπεριφορά. Εκτίμησή μας είναι ότι η συμπεριφορά αυτή δεν ήταν τυχαία την συγκεκριμένη αυτή νύχτα αλλά είναι μια γενικότερη στάση ζωής, που με απλά λόγια μεταφράζεται στο « ό,τι δεν σε αφορά, αγνόησέ το»! Και μάλιστα από τις γενικές μας πληροφορίες γνωρίζουμε πως δεν περιορίζεται μόνο στη συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή της συγκεκριμένης χώρας, αλλά είναι μια γενικότερη στάση ζωής σε πλήθος από περιοχές και χώρες του πλανήτη μας, ακόμη και των πιο προηγμένων κοινωνιών.
Η κοινωνική απάθεια
Κλείνοντας αυτήν μας την αναφορά στην στάση των πολιτών κάποιων τουλάχιστον κοινωνιών του σύγχρονου Ευρωπαϊκού χώρου, σε σχέση με την εκδηλούμενη ή μάλλον την μη εκδηλούμενη συμπαράστασή τους απέναντι σε αναξιοπαθούντες ή χρήζοντας βοήθειας, ακόμη και συμπολίτες τους, εκφράζουμε την απορία ή και την έκπληξή μας. Εντέλει λοιπόν θεωρούμε, ότι με τις στάσεις αυτές δεν εκπληρώνονται οι ελάχιστες υποχρεώσεις αλληλεγγύης στις οποίες , οι έννοιες τόσο του ανθρωπισμού, όσο όμως και της θρησκευτικής πίστης του χριστιανικού ή και του οποιασδήποτε άλλου δόγματος, μας προτρέπουν ως έμβια και έλλογα όντα που είμαστε, πλάσματα του ίδιου Δημιουργού .