Η απόφαση της Σαουδικής Αραβίας (*) να εξετάσει τη δημιουργία ενός νέου διαδρόμου δεδομένων προς την Ευρώπη μέσω Συρίας και Ελλάδας δεν είναι απλώς μια τεχνική επιλογή. Είναι μια κίνηση που εντάσσεται στον ευρύτερο «πόλεμο των υποδομών», στον οποίο συγκρούονται μεγάλα κράτη, περιφερειακές δυνάμεις και οικονομικά μπλοκ για τον έλεγχο των ροών ενέργειας, εμπορίου και πλέον πληροφορίας.
Στον 21ο αιώνα, η ισχύς δεν μετριέται μόνο σε στρατιωτικούς εξοπλισμούς ή ενεργειακά αποθέματα. Μετριέται στη δυνατότητα ελέγχου των ψηφιακών αρτηριών που στηρίζουν την οικονομία, την άμυνα και την τεχνητή νοημοσύνη. Όπως οι θαλάσσιες οδοί καθόρισαν την παγκόσμια τάξη τον 19ο αιώνα και οι ενεργειακοί αγωγοί τον 20ό, έτσι και τα δίκτυα δεδομένων διαμορφώνουν ήδη τη νέα παγκόσμια ισορροπία.
Η μεγάλη εικόνα: ΗΠΑ εναντίον Κίνας, Δύση εναντίον αναθεωρητικών δυνάμεων
Ο ανταγωνισμός για τους διαδρόμους συνδεσιμότητας αποτελεί βασικό πεδίο της στρατηγικής αντιπαράθεσης μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της China.
Η κινεζική Belt and Road Initiative, και ειδικά η «Ψηφιακή Μεταξωτή Οδός», επιδιώκει να δημιουργήσει δίκτυα υποδομών που θα ενισχύσουν την επιρροή του Πεκίνου.
Η Δύση απαντά με εναλλακτικούς διαδρόμους, όπως ο India-Middle East-Europe Economic Corridor, καθώς και με την ενίσχυση υποδομών σε χώρες που θεωρούνται θεσμικά αξιόπιστες.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς βρίσκεται στο σταυροδρόμι Ευρώπης, Μέσης Ανατολής και Βαλκανίων.
Η Ρωσία, από την πλευρά της, επιδιώκει να διατηρήσει επιρροή σε κρίσιμες περιοχές όπως η Συρία, όχι μόνο για στρατιωτικούς λόγους, αλλά και για να διατηρήσει ρόλο στις υποδομές που συνδέουν την Ευρώπη με την Ασία. Η Μόσχα γνωρίζει ότι ο έλεγχος αυτών των διαδρομών επηρεάζει άμεσα την οικονομική και στρατηγική ισχύ.
Η Τουρκία ως αναθεωρητική δύναμη και ο ρόλος της Συρίας
Η Τουρκία έχει επενδύσει συστηματικά στην ανάδειξή της ως περιφερειακής δύναμης. Η στρατηγική της βασίζεται:
στην αξιοποίηση της γεωγραφίας,
στη διπλωματική ευελιξία,
στην ισορροπία μεταξύ Δύσης και Ανατολής.
Η Άγκυρα επιδιώκει να μετατραπεί σε κεντρικό κόμβο ενέργειας, logistics και δεδομένων. Η αναβάθμιση της Συρίας ως transit hub μπορεί να εξυπηρετεί αυτόν τον στόχο, ιδιαίτερα εάν ενισχύει τη διασύνδεση με περιφερειακά δίκτυα στα οποία η Τουρκία έχει επιρροή.
Το ερώτημα αν η αλλαγή στάσης της Σαουδικής Αραβίας αποτελεί αποτέλεσμα άμεσης τουρκικής παρέμβασης δεν μπορεί να απαντηθεί με βεβαιότητα. Ωστόσο, η σύγκλιση συμφερόντων είναι εμφανής. Η αποκατάσταση σχέσεων μεταξύ αραβικών κρατών, Συρίας και Τουρκίας δημιουργεί ένα νέο γεωπολιτικό περιβάλλον.
Η επιλογή αυτή περιορίζει τον ρόλο του Israel και, κατ’ επέκταση, των τριμερών σχημάτων συνεργασίας Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ, που τα τελευταία χρόνια υποστηρίχθηκαν από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ελλάδα: πυλώνας της Δύσης ή απλός γεωγραφικός διάδρομος;
Η Ελλάδα βρίσκεται σε κρίσιμο σημείο. Την τελευταία δεκαετία έχει ενισχύσει τη σχέση της με τις Ηνωμένες Πολιτείες, φιλοξενώντας κρίσιμες στρατιωτικές και τεχνολογικές υποδομές. Η χώρα προβάλλεται ως αξιόπιστος σύμμαχος, σε αντίθεση με την πιο αμφίσημη στάση της Τουρκίας.
Ωστόσο, η γεωπολιτική αξία δεν είναι στατική. Εάν η Ελλάδα περιοριστεί σε ρόλο «παθητικού διαδρόμου», κινδυνεύει να χάσει τη δυνατότητα διαμόρφωσης των εξελίξεων. Αντίθετα, εάν επενδύσει ενεργά:
- σε data centers,
- σε cloud υποδομές,
- σε κυβερνοασφάλεια,
- σε τεχνητή νοημοσύνη,
μπορεί να εξελιχθεί σε στρατηγικό κόμβο με πραγματική επιρροή.
Η Ανατολική Μεσόγειος ως πεδίο πολυεπίπεδου ανταγωνισμού
Ο ανταγωνισμός Ελλάδας-Τουρκίας δεν αφορά πλέον μόνο το Αιγαίο ή τους υδρογονάνθρακες. Αφορά την αρχιτεκτονική του 21ου αιώνα:
- ποιος ελέγχει τις ροές ενέργειας,
- ποιος ελέγχει τις ροές εμπορίου,
- ποιος ελέγχει τις ροές δεδομένων.
Η νέα πραγματικότητα συνδέεται με την ευρύτερη σύγκρουση μεταξύ:
Δύσης και αναθεωρητικών δυνάμεων,
ανοικτών οικονομιών και κρατικών μοντέλων, δημοκρατικών και αυταρχικών συστημάτων.
Η Ελλάδα βρίσκεται στη γραμμή αυτής της σύγκρουσης.
Συμπέρασμα: Το παράθυρο ευκαιρίας και ο κίνδυνος στρατηγικής αδράνειας
Η πρωτοβουλία της Σαουδικής Αραβίας υπενθυμίζει ότι η γεωπολιτική είναι δυναμική. Οι συμμαχίες αλλάζουν, οι διαδρομές επανασχεδιάζονται και οι ισορροπίες μεταβάλλονται.
Για την Ελλάδα, το πραγματικό δίλημμα δεν είναι η αντιπαράθεση με την Τουρκία αυτή καθαυτή. Είναι αν θα παραμείνει απλώς μια χώρα με ευνοϊκή γεωγραφία ή αν θα μετατρέψει αυτή τη γεωγραφία σε ισχύ, θεσμική αξιοπιστία και τεχνολογική υπεροχή.
Στον πόλεμο των δεδομένων η ουδετερότητα δεν υπάρχει. Όσοι δεν διαμορφώνουν τους κανόνες τους ακολουθούν.
(*) Σύμφωνα με άρθρο του Middle East Eye, 19.02.2026 (https://www.middleeasteye.net/news/saudi-arabia-wants-fiber-optic-cable-greece-run-through-syria-instead-israel)