Για πρώτη φορά ύστερα από 40 χρόνια,η Πορτογαλία οδηγείται σε επαναληπτική εκλογή,για την ανάδειξη Προέδρου της Δημοκρατίας (ΠτΔ).Η τελευταία φορά ήταν το 1986 όταν ο σοσιαλιστής Μάριο Σοάρες,υπερισχυσε στον β γυρο του αντιπάλου του,συντηρητικού υποψηφίου,Ντιόγκο Φρειτας ντο Αμαραλ.

Απο το 1991 και εντεύθεν η προεδρική εκλογή κρίνεται από τον πρώτο γύρο.Αντιπαλοι στην αναμέτρηση της 8/2/26, θα είναι ο σοσιαλιστής Αντόνιο Χοσέ Σεγκουρο,ο οποίος πρώτευσε στον α γυρο  με 31,1εναντι 23,5 ,του ακροδεξιού Α.Βεντουρα,η διαφορά τους δηλ. ηταν 7,6.

Στηριξη στον Σεγκουρο δήλωσαν άπαντες οι αποκλεισθεντες από τον β γυρο  αριστεροί υποψήφιοι,Καταρίνα Μαρτίνς (Μπλόκο της Αριστεράς-2,1) ο Αντόνιο Φιλίπε (Πορτογαλικο Κομμουνιστικό Κόμμα-1,6), ο Χ.Πιντο,βουλευτής του LIVRE(Πράσινοι-0,7)⅞) και ο κορυφαίος συνδικαλιστής από τον χώρο των εκπαιδευτικών, Α.Πεστανα (MAS-Εναλλακτικο Σοσιαλιστικό Κινημα-0,2)

Όλοι οι παραπάνω αθροίζουν 4,6,πράγμα που ενισχύει την δυναμική Σεγκουρο ενόψει του β γύρου. Κυρίως όμως,την υποψηφιότητα Σεγκουρο, ενισχύουν με  σχετικές δηλώσεις τους,ο φιλελεύθερος υποψήφιος,προερχομενος από το IL(Φιλελεύθερη Πρωτοβουλία) και τρίτος στον α γυρο,Ζ.Κ.Φιγκουειρεδο(-16)και ο ανεξάρτητος υποψήφιος,ναύαρχος εν αποστρατεία και επικεφαλής της εμβολιαστικης πολιτικης της χωρας την περίοδο του COVID 19,Ε.Γ. ε Μελο(-12,3). Υπάρχει δηλ.ενα τεράστιο κύμα στήριξης υπέρ του Σεγκουρο,τον οποίο στηρίζουν άπαντες οι αντίπαλοι του,του α γύρου,οι οι οποιοι δεν πέρασαν στον β γυρο.Η αναμέτρηση της 18/1/26,ήταν μια πολιτικοποιημένη αναμέτρηση.Οι ψηφοφόροι επέστρεψαν στις κάλπες:

Το 2021,στον α γυρο,ειχε συμμετάσχει το 39,3 των εγγεγραμμένων,ενώ το 2026,το 52,4.Αυτο αποδεικνύει ότι οι ψηφοφόροι έδωσαν πολύ μεγάλη σημασία σε μια αναμέτρηση η οποία στην Πορτογαλία θεωρείται" δευτέρας τάξεως".Αυτό, αν συνδυαστεί με την εκλογική καταβαραθρωση του κυβερνητικού υποψηφίου Μάρκες Μέντες(-11,3), σημαίνει ότι οι  ψηφοφόροι επέστρεψαν στις κάλπες για να αποδοκιμάσουν μια κυβέρνηση,η οποία έτσι κι αλλιώς ειναι,κοινοβουλευτικά, κυβέρνηση μειοψηφίας.

Αλλα δεν είναι μόνο αυτό: Η τεράστια ταξική και εκλογική συμμαχία (υπό την καθοδήγηση του κεντροδεξιου PSD) που επανεξελεξε τον απερχόμενο Πρόεδρο της Δημοκρατίας το 2021(60,7)με ακόμα μεγαλύτερο ποσοστό από το 2016(52), πάντα από τον α γυρο, δεν υπάρχει πια.Και όχι μόνον αυτό: Για πρώτη φορά στα χρονικά των προεδρικών εκλογών δεν θα συμπεριλαμβάνεται στους διεκδικητές της Προεδρίας της Δημοκρατίας,συντηρητικος υποψήφιος.

Το γεγονός ότι ο υποψήφιος του PSD(Σοσιαλδημοκρατικο Κόμμα,το οποίο ουδεμία σχέση έχει με την σοσιαλδημοκρατία,αλλά ανήκει στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα)δεν θα συμμετάσχει στον β γυρο,είναι μια πολύ μεγάλη ήττα.Και η ήττα γίνεται ακόμα μεγαλύτερη όταν αυτός ο υποψήφιος δεν αποκλείεται απλως του β γύρου,αλλα κατατάσσεται πέμπτος(!),με 10 μονάδες αποσταση από τον ακροδεξιό Α.Βεντουρα και 18 μονάδες από τον πρωτοπόρο Α.Σεγκουρο.Τα αρνητικά  για το PSD όμως, δεν σταματούν εδώ:Το ποσοστό του Μάρκες Μέντες είναι το χαμηλότερο που έλαβε ποτέ υποψήφιος του PSD όχι μόνο  σε προεδρικές εκλογές,αλλά σε οποιεσδήποτε εκλογές της Γ Πορτογαλικής Δημοκρατίας.

Απο αυτή την άποψη η ήττα του PSD έχει πλέον ιστορικές διαστάσεις.Σημαντικο επίσης στοιχείο της ιστορικής αυτης ήττας,είναι και το γεγονός ότι για πρώτη φορά σε εκλογές, η επιρροή της ακροδεξιάς είναι πλέον μεγαλύτερη από αυτήν της Δεξιας.Το ρετιρέ  της δεξιάς πολυκατοικίας φαίνεται ότι μάλλον θα περιέλθει στην ιδιοκτησία του Α.Βεντουρα,του ηγέτη του ακροδεξιού CHEGA.Εχει πολύ μεγάλη σημασία να εξετάσουμε την εκλογική ιστορία του κόμματος αυτου,καθώς και του ηγέτη του.Το 2021 έθεσε για πρώτη φορά υποψηφιότητα σε προεδρικές εκλογές ο Α.Βεντουρα και ελαβε 11,9,ενώ στις πρόσφατες προεδρικές εκλογές έλαβε 23,5,σχεδόν δηλ.διπλασιασε το ποσοστό του.

Στις ευρωεκλογές 2019,το CHEGA είχε συμμετάσχει σε έναν συνασπισμό ακροδεξιών κομμάτων, λαμβάνοντας 1,5 ,ενώ το 2024 έλαβε 9,8,δηλ.υπερεξαπλασιασε(!) το ποσοστό του.Στις βουλευτικές εκλογές ,οι οποίες διεξήχθησαν 4 φορές(2019,2022,2024,2025) κατά το χρονικό διάστημα 2019-2025( κι απ' 'ο,τι  φαίνεται δεν θα αργήσουν οι επόμενες) το CHEGA παρουσιάζει την εξής εικόνα:

                        2019-1,3

                        2022-7,2

                        2024-18,1

                        2025- 22,8

Στις εκλογές 2025 εξελέγη για πρώτη φορά στην θέση της αξιωματικης αντιπολίτευσης, εκτοπίζοντας από την θέση αυτή,τους Σοσιαλιστές,οι οποίοι κατετάγησαν για πρώτη φορά στην ιστορία τους,τριτοι.Σημειωτεον ότι το CHEGA είναι ένα νεαροτατο κόμμα με ζωή μόλις 7 ετών.Αναμφισβητητα η εκτόξευση του έιναι άνευ προηγουμένου.Δεν έχει ξαναγίνει κάτι παρόμοιο στην Γ Πορτογαλική Δημοκρατία.Ολα τα παραπάνω αναμφισβήτητα,είναι σημαντικά στοιχεία τα οποία αλλάζουν σε πολύ μεγάλο βαθμό το κομματικό σύστημα της χώρας.

Απ' ο,τι φαίνεται οδηγούμαστε σε αλλαγή συσχετισμών στον συντηρητικό χώρο.Την πρωτοκαθεδρία στον χώρο της Δεξιάς την κερδίζει για πρώτη φορά το CHEGA,με άνετη διαφορά 10 μονάδων,όπως προανέφερα.Δεν υπάρχει δηλ. μια μικρή,οριακή διαφορά μεταξύ PSD και CHEGA, έτσι ώστε το πρώτο να ελπίζει ότι μπορεί να επικρατήσει του δεύτερου.

Η διαφορά είναι πολύ μεγάλη  και πολύ δύσκολα θα ανατραπεί μελλοντικά.Η επέκταση του CHEGA στην εκλογική βάση του PSD που άρχισε στις βουλευτικές εκλογές 2022,δεν συνεχίζεται απλώς με αμείωτη ένταση,αλλά προσλαμβάνει γιγαντιαίες διαστάσεις.Κανεις δεν μπορεί να ανακόψει την εκλογική και απ' ο,τι φαίνεται και ιδεολογική,δυναμική του.Δεν είναι καθόλου απίθανο να συμβεί στις επόμενες βουλευτικές εκλογές να αναμετρωνται τα κόμματα PSP(Σοσιαλιστές)   και   CHEGA (Ακροδεξιοί)για την πρώτη θέση.

Ο σχεδιασμός του Βεντούρα είναι παρόμοιος  με αυτόν της Λεπέν στην Γαλλία:Η Λεπέν με έξυπνες κινήσεις,εκμεταλλευόμενη παραλληλα την κρίση  που κυριάρχησε  μετά την ήττα  του Σαρκοζί από τον Ολαντ(2012)στην γκωλικη παράταξη και ευρύτερα στην κεντροδεξιά,κατεστησε  το Εθνικό Μέτωπό (το οποίο μετονομάστηκε σε Εθνικό Συναγερμό-RN,για να παραπέμπει στον τίτλο της γκωλικης παραταξης) πρώτη δύναμη στον συντηρητικό χώρο, εκτοπίζοντας τους γκωλικους από την πρωτοκαθεδρία, καθιστώντας τους μια πολιτική δύναμη,η οποία κινείται πια στην περιοχή του 10%.Οι επιτυχίες δεν άργησαν να ελθουν:2 συνεχόμενες φορές (2017,2022) έχει εισέλθει η Λεπέν στον β γυρο των προεδρικών εκλογών,κάθε φορά αυξάνοντας ψήφους και ποσοστα.Το RN είναι πλέον πρώτο κόμμα σε ψήφους και ποσοστά σε βουλευτικές εκλογές από το 2024.

Επίσης 3 συνεχόμενες φορές έχει έρθει πρώτο σε ευρωεκλογές (2014,2019,2024).Ο Βεντούρα λοιπόν κάπως έτσι οραματίζεται  να βαδίσει στο πορτογαλικό κομματικό σύστημα,ο οποίος από τότε που ίδρυσε το CHEGA, καταγράφει μόνο επιτυχίες.Ασφαλως ο στόχος του δεν είναι να γίνει Πρόεδρος της Δημοκρατιας,διότι γνωρίζει ότι το πιθανότερο είναι να χάσει την 8/2/26.Ο στόχος του είναι να γίνει Πρωθυπουργός,ηγούμενος των πορτογαλικών " εθνοπατριωτικων",δυνάμεων,και συνολικοτερα του συντηρητικού χώρου,απονευρωνοντας-περιθωριοποιωντας το PSD,το οποίο απ'  ο,τι φαίνεται δεν έχει καταλάβει τον θανάσιμο κινδυνο που διατρέχει από τον- έστω περιστασιακό- εναγκαλισμό με το CHEGA του Βεντούρα, στην ψήφιση κάποιων νομοσχεδίων στη Βουλή.

Ο Μάρκες Μέντες δήλωσε ότι  θα στηρίξει τον Σεγκουρο,όμως το PSD δεν  έχει δηλώσει στήριξη μέχρι στιγμής.Σημειωτεον ότι το PSD είναι το πρώτο  και κυβερνον κόμμα,πράγμα που επιβάλλει την τοποθέτηση του ενόψει του β γύρου.Αλλα την τοποθέτηση του ενόψει του β γύρου την επιβάλλει κυρίως ο ακροδεξιός κίνδυνος του Βεντούρα,για την υποψηφιότητα του οποίου ουδεμία θέση εκφράζει,όπως αλλά κόμματα(PCP,-Κομμουνιστες,BE-Μπλοκο της Αριστεράς,LIVRE-Πρασινοι),τα οποία από την πρώτη στιγμή και παρά τις τεράστιες ιδεολογικές διαφορές που έχουν με τον Σεγκουρο ,τάχθηκαν υπέρ του.Σε κάθε περίπτωση πάντως για το PSD ,ο ακροδεξιός υποψηφιος ,του είναι αδιάφορος,πράγμα υπονομευτικο όχι μόνο για το ίδιο,αλλά κυρίως για το πολίτευμα της χώρας.

Στον χώρο της Αριστεράς έχουμε νέα ιστορικά χαμηλά.Ποτε άλλοτε υποψήφιοι πρόεδροι δημοκρατίας υποστηριζόμενοι από τα BE και PCP δεν έχουν λάβει τόσο χαμηλά ποσοστά.Απογοητευτικα τα αποτελέσματα και για τον οικολογο,υποστηριζόμενο από το LIVRE,Χ.Πιντο.Απ'ο,τι φαίνεται, οι αριστεροί  και πράσινοι ψηφοφόροι προτιμησαν να  συσπειρωθούν γύρω από τον Σεγκουρο, ο οποίος προσφέρει και την μόνη προοπτική νίκης στο στρατόπεδο των αντιδεξιών δυνάμεων,θέλοντας παράλληλα να αποδοκιμάσουν το PSD.

Ειναι πιθανό στις επόμενες προεδρικές εκλογές να μην υπάρχει αριστερός υποψήφιος πρόεδρος,για πρώτη φορά στην ιστορία της μετεπαναστατικης Πορτογαλίας.Ο θρίαμβος του Σεγκουρο θύμισε στους σοσιαλιστές το συναίσθημα της νικης, ξεχασμένο για κάποια χρόνια.Μεχρι πριν από λίγες εβδομάδες το PSP,ήταν τρίτο στις δημοσκοπήσεις, έχοντας μπει σε ένα ατελείωτο πτωτικό δημοσκοπικο σπιράλ, μετά την  έτσι κι αλλιώς  δραματικη  πτώση των ποσοστων του στίς τελευταίες εκλογικές αναμετρήσεις (2024 ,2025).Το αλλοτε κραταιό Σοσιαλιστικό κόμμα ήταν η σκιά του εαυτού του, μέχρι πρόσφατα.Σημειωτεον ότι στις δύο τελευταίες προεδρικές εκλογές (2016,2021) το PSP δεν είχε υποστηρίξει επισήμως κανέναν υποψήφιο,κατανοώντας ότι η δημοτικότητα του νυν απερχόμενου ΠτΔ, δεν άφηνε κανένα περιθώριο σκέψης για αντίπαλη προς αυτόν,σοσιαλιστική υποψηφιότητα.Και στις δύο προαναφερθείσες προεδρικές εκλογές ο προερχόμενος από το PSD Μαρσέλο Ρεμπελο ντε Σοουζα θριάμβευσε, εκλεγομενος από τον α γύρο, λαμβάνοντας το 2016 ,52 και το 2021 60,ενώ παράλληλα και στις δύο αναμετρήσεις η χώρα εκυβερνατο απο τον  σοσιαλιστή Α.Κοστα(2015-2024).Είναι εμφανές ότι η εκλογική επιρροή του ντε Σόουζα εκτεινόταν και στον σοσιαλιστικό χώρο,ήταν δηλ. Πρόεδρος καθολικής αποδοχής,παρά την συντηρητική προέλευση του.Κανεις δεν μπορούσε να τον νικήσει.

Ετσι λοιπόν η υποψηφιότητα Σεγκουρο δεν ανέτρεψε μόνο την εικόνα φυγομαχίας του PSP,το οποίο απέφευγε από το 2016 και εντεύθεν να εμφανίσει δικό του υποψήφιο σε προεδρικες εκλογές,αλλά επέδειξε σοφία και τόλμη ,παρά τα αντίθετα προγνωστικά,κατεβάζοντας τον Σεγκουρο ως υποψήφιο Πρόεδρο.Η νίκη όμως του Σεγκουρο έχει και δύο άλλες σημαντικότερες όψεις.Πρωτα απ' όλα ,βγαζει το PSP από την εικόνα του τρίτου που είχε αρχίσει να σχηματίζεται γι' αυτό,ήδη από τις βουλευτικές εκλογές 2025,ένα κόμμα που βρίσκεται πίσω από το PSD και το CHEGA.Το PSP πλέον παλεύει επί ίσοις όροις με τα άλλα δύο κόμματα για την πρωτιά.Το κυριότερο όμως είναι ότι το PSP επαναπεκτησε την αυτοπεποίθησή του.Μπορει στις επόμενες δημοσκοπήσεις να μην κατορθώσει να ξεφύγει από την τρίτη θέση,όμως απέδειξε ότι μπορεί όχι μόνο να παλεύει,αλλά και να νικά.Κι αυτό σε μια περίοδο κατά την οποία η σοσιαλδημοκρατία ηττάται σε όλες σχεδόν τις ευρωπαϊκές χώρες.Η νίκη δηλ.του PSP επιτεύχθηκε μέσα σε ένα περιβάλλον ήττας των σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων,ανά την Ευρώπη,πράγμα που κάνει τη νίκη του ακόμα σήμαντικοτερη, ιδιαίτερα όταν αυτή επιτυγχάνεται μέσα σε ένα γενικότερο κλίμα ανόδου της ακροδεξιάς και του λαϊκισμού, διεθνώς.Το πιθανότερο είναι ότι αυτή τη νίκη του Σεγκουρο,το PSP θα την χρησιμοποιήσει εις τρόπον ώστε να πεισει το εκλογικό σώμα ότι είναι η μόνη πολιτική δύναμη που μπορεί να αντιμετωπίσει νικηφόρα την ακροδεξιά.

Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γινει για την εκλογική εκτόξευση του φιλελεύθερου Φιγκουειρεδο ,ο οποιος όπως είδαμε ανωτέρω,έλαβε 16,πενταπλασιαζοντας(!) τα ποσοστά που είχε λάβει το 2021,ο προερχόμενος από τον ίδιο χώρο Τιάγκο Μάϊαν Γκονσάλβες(3,2).Πολύ καλη και η πρώτη εκλογική κάθοδος του Ε.Γ.  ε Μελο,ο οποίος όμως ειχε καλλιεργήσει πολλές προσδοκίες ότι θα ερχόταν πρώτος,καθώς στο μεγαλύτερο μέρος της προεκλογικής εκστρατείας, βρισκόταν στην πρώτη θέση των δημοσκοπήσεων.Τελος,για να έχει ο αναγνώστης μια όσο το δυνατόν καλύτερη εικόνα σε ο,τι αφορά τον β γυρο των προεδρικών εκλογών (8/2/26),θα παραθέσω τα τελικά αποτελέσματα του α γύρου,καθώς  και τα αποτελέσματα των συγκεντρωτων δημοσκοπήσεων (polling aggregators).

                 Α' γυρος

1) Σεγκουρο (PSP-Σοσιαλιστες)     31,1

2)Βεντούρα(CHEGA-Ακροδεξια)     23,5

3) Φιγκουειρεδο (IL-Φιλελευθερη Πρωτοβουλία).                                    16

4)Γκουβεια ε Μελο(Ανεξάρτητος) 12,3

5)Μάρκες Μέντες (PSD-Δεξια).      11,3

6)Μαρτίνς(BE-Μπλοκο 

της Αριστεράς).                                  2,1

7)Φίλιπε(PCP-Κομμουνιστες).         1,6

8)Βιέιρα(Ανεξάρτητος)                     1,1

9)Πίντο(LIVRE-Πρασινοι).                  0,7

10)Πεστανα(MAS-Εναλλακτικο Σοσιαλιστικό Κινημα).                        0,2

11)Κορρεια(Ανεξάρτητος).                0,1

Η  δημοσκοπικη εταιρεία Pitagorica έχει δημοσιεύσει μετεκλογικως, 7 δημοσκοπήσεις σε σταθερο αντιπροσωπευτικό δείγμα 608 ατόμων,των οποίων τα αποτελέσματα έχουν ως εξής(Το Σ αναφέρεται στον Σεγκουρο,το Β στον Βεντούρα και το Α στους αναποφάσιστους

                          Σ.        Β.         Α

24-26/1.        60,9.    26,5.    12,6 

25-27/1.         61,9.    26,2.    11,9

26-28/1.         59.        28.       13

27-29/1.         57,8.    27,3.    14,9

28-30/1.          57,3.   27,2.    15,5     

29-31/1.          56,2.    28,4.    15,4 

30/1-1/2.         53,6.    27,9.    18,5      

Από τον παραπάνω πίνακα παρατηρούμε ότι σε όλες  τις δημοσκοπήσεις ο Σεγκουρο εκλέγεται άνετα,αν και όσο πλησιάζουμε προς την κάλπη,η δύναμη του διαρκώς μειώνεται ,καθώς μέσα σε 7 ημέρες έχει χάσει 7,3.Οπως επίσης μειώνεται και η απόσταση που  τον χωρίζει από Βεντούρα,καθώς η διαφορά ήταν αρχικά 34,4 και στην τελευταία δημοσκόπηση  έχει μειωθεί κατά 8,7,ευρισκόμενη  στο 25,7, χωρίς όμως ο Βεντούρα να ανέρχεται σημαντικά: Αρχικά εντοπιζόταν  στο 26,5 και ήδη  βρίσκεται στο 27,9,έχει άνοδο μόλις 1,4,δηλ.ελαχιστα καρπώνεται από την διαρκή πτώση του Σεγκουρο.Η πτώση του Σεγκουρο τροφοδοτεί τους αναποφάσιστους,οι οποίοι από 12,6 αρχικά,έχουν φτάσει στο 18,5,έχοντας δηλ.ανοδο 5,9.Αντι δηλ.να μειώνονται οι αναποφάσιστοι,όσο πλησιάζουμε προς την κάλπη της 8/2/26,αυτοί αυξάνονται.

Στις  σφυγμομετρήσεις που δημοσιεύονται σε διάφορες χώρες, πολλές φορές συναντάμε το φαινόμενο του  συγκεντρωτη δημοσκοπήσεων(polling aggregator) ο οποίος είναι ένας σταθμισμένος συνδυασμός μετρήσεων που συγκεντρώνει αποτελέσματα από πολλαπλές δημοσκοπήσεις με στόχο την εκτίμηση της εκλογικής τάσης.

Η εταιρία Renascenca δημοσιευσε την 19/1/26,την επόμενη του α γύρου,μια πρώτη εκτίμηση.Συμφωνα με αυτήν,εκλέγεται ο Σεγκουρο με 68,5 έναντι 31,5  του Βεντούρα.

Η  εταιρία Publico,η οποία ανιχνεύει πολύ συχνα την εκλογική τάση,με τελευταία δημοσιεύση, την 27/1/26 εκτιμά ότι επικρατει και παλι ο Σεγκουρο με 67,2 έναντι 32,8 του Βεντούρα,ενώ κατά την πρώτη ανίχνευση,η οποία καταγράφηκε την επόμενη του α γύρου(19/1/26),ο Σεγκουρο εκλεγόταν με 67,5 έναντι 32,5 του Βεντούρα.

Η μεγάλη διαδικτυακή εφημερίδα-ενημερωτικη πύλη ειδήσεων Observador και αυτη επί καθημερινής βάσεως, ανιχνεύει την εκλογική τάση.Συμφωνα με αυτήν,την 3/2 /26,ο Σεγκουρο εκλέγεται με 67,7 έναντι 32,3 του Βεντούρα,δηλ.με διαφορά 35,4.Την 20/1/26,οπότε και διεξάχθηκε η πρώτη μέτρηση,ο Σεγκουρο εκλεγόταν με 71,3, έναντι 28,7 του Βεντούρα,με διαφορά 42,6.Ο Βεντούρα δηλ.μειωνει καθημερινά την διαφορά,η οποία από 42,6 έχει φτάσει στο 35,4,δηλ.εχει μειωθεί κατά 7,2,μέσα σε 2 εβδομάδες.Κοινη συνισταμένη όλων των παραπάνω είναι ότι ο Σεγκουρο θα εκλεγεί άνετα την 8/2/26.