Για πρώτη φορά ύστερα από 40 χρόνια, η Πορτογαλία οδηγείται σε επαναληπτική εκλογή, για την ανάδειξη Προέδρου της Δημοκρατίας (ΠτΔ). Η τελευταία φορά ήταν το 1986 όταν ο σοσιαλιστής Μάριο Σοάρες, υπερίσχυσε στον β’ γύρο του αντιπάλου του, συντηρητικού υποψηφίου, Ντιόγκο Φρέιτας ντο Αμαράλ.
Από το 1991 και εντεύθεν η προεδρική εκλογή κρίνεται από τον πρώτο γύρο. Αντίπαλοι στην αναμέτρηση της 8/2/26, θα είναι ο σοσιαλιστής Αντόνιο Χοσέ Σεγκούρο, ο οποίος πρώτευσε στον α’ γύρο με 31,1εναντι 23,5, του ακροδεξιού Α.Βεντούρα, η διαφορά τους δηλ. ήταν 7,6.
Στήριξη στον Σεγκούρο δήλωσαν άπαντες οι αποκλεισθέντες από τον β’ γύρο αριστεροί υποψήφιοι, Καταρίνα Μαρτίνς (Μπλόκο της Αριστεράς-2,1) ο Αντόνιο Φιλίπε (Πορτογαλικό Κομμουνιστικό Κόμμα - 1,6), ο Χ. Πίντο, βουλευτής του LIVRE (Πράσινοι-0,7)⅞) και ο κορυφαίος συνδικαλιστής από τον χώρο των εκπαιδευτικών, Α. Πεστάνα (MAS-Εναλλακτικο Σοσιαλιστικό Κίνημα -0,2).
Όλοι οι παραπάνω αθροίζουν 4,6, πράγμα που ενισχύει την δυναμική Σεγκούρο ενόψει του β΄γύρου. Κυρίως όμως, την υποψηφιότητα Σεγκούρο, ενισχύουν με σχετικές δηλώσεις τους, ο φιλελεύθερος υποψήφιος, προερχόμενος από το IL (Φιλελεύθερη Πρωτοβουλία) και τρίτος στον α’ γύρο, Ζ.Κ.Φιγκουεϊρέδο (-16) και ο ανεξάρτητος υποψήφιος, ναύαρχος εν αποστρατεία και επικεφαλής της εμβολιαστικής πολιτικής της χώρας την περίοδο του COVID 19,Ε.Γ. ε Μέλο (-12,3). Υπάρχει δηλαδή ένα τεράστιο κύμα στήριξης υπέρ του Σεγκούρο, τον οποίο στηρίζουν άπαντες οι αντίπαλοι του, του α’ γύρου, οι οποίοι δεν πέρασαν στον β’ γύρο. Η αναμέτρηση της 18/1/26, ήταν μια πολιτικοποιημένη αναμέτρηση. Οι ψηφοφόροι επέστρεψαν στις κάλπες:
Το 2021,στον α’ γύρο, είχε συμμετάσχει το 39,3 των εγγεγραμμένων, ενώ το 2026,το 52,4. Αυτό αποδεικνύει ότι οι ψηφοφόροι έδωσαν πολύ μεγάλη σημασία σε μια αναμέτρηση η οποία στην Πορτογαλία θεωρείται «δευτέρας τάξεως». Αυτό, αν συνδυαστεί με την εκλογική καταβαράθρωση του κυβερνητικού υποψηφίου Μάρκες Μέντες (-11,3), σημαίνει ότι οι ψηφοφόροι επέστρεψαν στις κάλπες για να αποδοκιμάσουν μια κυβέρνηση, η οποία έτσι κι αλλιώς είναι, κοινοβουλευτικά, κυβέρνηση μειοψηφίας.
Αλλά δεν είναι μόνο αυτό: Η τεράστια ταξική και εκλογική συμμαχία (υπό την καθοδήγηση του κεντροδεξιού PSD) που επανεξέλεξε τον απερχόμενο Πρόεδρο της Δημοκρατίας το 2021 (60,7) με ακόμα μεγαλύτερο ποσοστό από το 2016 (52), πάντα από τον α’ γύρο, δεν υπάρχει πια. Και όχι μόνον αυτό: Για πρώτη φορά στα χρονικά των προεδρικών εκλογών δεν θα συμπεριλαμβάνεται στους διεκδικητές της Προεδρίας της Δημοκρατίας, συντηρητικός υποψήφιος.
Το γεγονός ότι ο υποψήφιος του PSD (Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα, το οποίο ουδεμία σχέση έχει με την σοσιαλδημοκρατία, αλλά ανήκει στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα) δεν θα συμμετάσχει στον β’ γύρο, είναι μια πολύ μεγάλη ήττα. Και η ήττα γίνεται ακόμα μεγαλύτερη όταν αυτός ο υποψήφιος δεν αποκλείεται απλώς του β’ γύρου, αλλά κατατάσσεται πέμπτος (!), με 10 μονάδες απόσταση από τον ακροδεξιό Α.Βεντούρα και 18 μονάδες από τον πρωτοπόρο Α.Σεγκούρο. Τα αρνητικά για το PSD όμως, δεν σταματούν εδώ: Το ποσοστό του Μάρκες Μέντες είναι το χαμηλότερο που έλαβε ποτέ υποψήφιος του PSD όχι μόνο σε προεδρικές εκλογές, αλλά σε οποιεσδήποτε εκλογές της Γ Πορτογαλικής Δημοκρατίας.
Από αυτή την άποψη η ήττα του PSD έχει πλέον ιστορικές διαστάσεις. Σημαντικό επίσης στοιχείο της ιστορικής αυτής ήττας, είναι και το γεγονός ότι για πρώτη φορά σε εκλογές, η επιρροή της ακροδεξιάς είναι πλέον μεγαλύτερη από αυτήν της Δεξιάς. Το ρετιρέ της δεξιάς πολυκατοικίας φαίνεται ότι μάλλον θα περιέλθει στην ιδιοκτησία του Α.Βεντούρα, του ηγέτη του ακροδεξιού CHEGA. Έχει πολύ μεγάλη σημασία να εξετάσουμε την εκλογική ιστορία του κόμματος αυτού, καθώς και του ηγέτη του. Το 2021 έθεσε για πρώτη φορά υποψηφιότητα σε προεδρικές εκλογές ο Α.Βεντούρα και έλαβε 11,9, ενώ στις πρόσφατες προεδρικές εκλογές έλαβε 23,5,σχεδόν δηλ.διπλασίασε το ποσοστό του.
Στις ευρωεκλογές 2019,το CHEGA είχε συμμετάσχει σε έναν συνασπισμό ακροδεξιών κομμάτων, λαμβάνοντας 1,5, ενώ το 2024 έλαβε 9,8, δηλαδή υπερεξαπλασίασε (!) το ποσοστό του. Στις βουλευτικές εκλογές, οι οποίες διεξήχθησαν 4 φορές (2019, 2022, 2024, 2025) κατά το χρονικό διάστημα 2019-2025 (κι απ' ό,τι φαίνεται δεν θα αργήσουν οι επόμενες) το CHEGA παρουσιάζει την εξής εικόνα:
2019-1,3
2022-7,2
2024-18,1
2025- 22,8
Στις εκλογές 2025 εξελέγη για πρώτη φορά στην θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης, εκτοπίζοντας από την θέση αυτή τους Σοσιαλιστές, οι οποίοι κατετάγησαν για πρώτη φορά στην ιστορία τους, τρίτοι. Σημειωτέον ότι το CHEGA είναι ένα νεαρότατο κόμμα με ζωή μόλις 7 ετών. Αναμφισβήτητα η εκτόξευση του είναι άνευ προηγουμένου. Δεν έχει ξαναγίνει κάτι παρόμοιο στην Γ Πορτογαλική Δημοκρατία. Ολα τα παραπάνω αναμφισβήτητα είναι σημαντικά στοιχεία τα οποία αλλάζουν σε πολύ μεγάλο βαθμό το κομματικό σύστημα της χώρας.
Απ' ό,τι φαίνεται οδηγούμαστε σε αλλαγή συσχετισμών στον συντηρητικό χώρο. Την πρωτοκαθεδρία στον χώρο της Δεξιάς την κερδίζει για πρώτη φορά το CHEGA, με άνετη διαφορά 10 μονάδων, όπως προανέφερα. Δεν υπάρχει δηλαδή μια μικρή, οριακή διαφορά μεταξύ PSD και CHEGA, έτσι ώστε το πρώτο να ελπίζει ότι μπορεί να επικρατήσει του δεύτερου.
Η διαφορά είναι πολύ μεγάλη και πολύ δύσκολα θα ανατραπεί μελλοντικά. Η επέκταση του CHEGA στην εκλογική βάση του PSD που άρχισε στις βουλευτικές εκλογές 2022, δεν συνεχίζεται απλώς με αμείωτη ένταση, αλλά προσλαμβάνει γιγαντιαίες διαστάσεις. Κανείς δεν μπορεί να ανακόψει την εκλογική και απ' ό,τι φαίνεται και ιδεολογική, δυναμική του. Δεν είναι καθόλου απίθανο να συμβεί στις επόμενες βουλευτικές εκλογές να αναμετρώνται τα κόμματα PSP (Σοσιαλιστές) και CHEGA (Ακροδεξιοί) για την πρώτη θέση.
Ο σχεδιασμός του Βεντούρα είναι παρόμοιος με αυτόν της Λεπέν στην Γαλλία: Η Λεπέν με έξυπνες κινήσεις, εκμεταλλευόμενη παράλληλα την κρίση που κυριάρχησε μετά την ήττα του Σαρκοζί από τον Ολάντ (2012) στην γκωλική παράταξη και ευρύτερα στην κεντροδεξιά, κατέστησε το Εθνικό Μέτωπό (το οποίο μετονομάστηκε σε Εθνικό Συναγερμό-RN για να παραπέμπει στον τίτλο της γκωλικής παραταξης) πρώτη δύναμη στον συντηρητικό χώρο, εκτοπίζοντας τους γκωλικούς από την πρωτοκαθεδρία, καθιστώντας τους μια πολιτική δύναμη, η οποία κινείται πια στην περιοχή του 10%. Οι επιτυχίες δεν άργησαν να ελθουν: 2 συνεχόμενες φορές (2017,2022) έχει εισέλθει η Λεπέν στον β’ γύρο των προεδρικών εκλογών, κάθε φορά αυξάνοντας ψήφους και ποσοστά. Το RN είναι πλέον πρώτο κόμμα σε ψήφους και ποσοστά σε βουλευτικές εκλογές από το 2024.
Επίσης 3 συνεχόμενες φορές έχει έρθει πρώτο σε ευρωεκλογές (2014, 2019, 2024). Ο Βεντούρα λοιπόν κάπως έτσι οραματίζεται να βαδίσει στο πορτογαλικό κομματικό σύστημα, ο οποίος από τότε που ίδρυσε το CHEGA, καταγράφει μόνο επιτυχίες. Ασφαλώς ο στόχος του δεν είναι να γίνει Πρόεδρος της Δημοκρατίας, διότι γνωρίζει ότι το πιθανότερο είναι να χάσει την 8/2/26. Ο στόχος του είναι να γίνει Πρωθυπουργός, ηγούμενος των πορτογαλικών " εθνοπατριωτικών" δυνάμεων, και συνολικοτερα του συντηρητικού χώρου, απονευρώνοντας - περιθωριοποιώντας το PSD, το οποίο απ' ό,τι φαίνεται δεν έχει καταλάβει τον θανάσιμο κίνδυνο που διατρέχει από τον - έστω περιστασιακό- εναγκαλισμό με το CHEGA του Βεντούρα, στην ψήφιση κάποιων νομοσχεδίων στη Βουλή.
Ο Μάρκες Μέντες δήλωσε ότι θα στηρίξει τον Σεγκούρο, όμως το PSD δεν έχει δηλώσει στήριξη μέχρι στιγμής. Σημειωτέον ότι το PSD είναι το πρώτο και κυβερνόν κόμμα, πράγμα που επιβάλλει την τοποθέτηση του ενόψει του β’ γύρου. Αλλά την τοποθέτηση του ενόψει του β’ γύρου την επιβάλλει κυρίως ο ακροδεξιός κίνδυνος του Βεντούρα, για την υποψηφιότητα του οποίου ουδεμία θέση εκφράζει, όπως αλλά κόμματα (PCP-Κομμουνιστές, BE-Μπλόκο της Αριστεράς, LIVRE-Πράσινοι), τα οποία από την πρώτη στιγμή και παρά τις τεράστιες ιδεολογικές διαφορές που έχουν με τον Σεγκούρο τάχθηκαν υπέρ του. Σε κάθε περίπτωση πάντως για το PSD, ο ακροδεξιός υποψήφιος του είναι αδιάφορος, πράγμα υπονομευτικό όχι μόνο για το ίδιο, αλλά κυρίως για το πολίτευμα της χώρας.
Στον χώρο της Αριστεράς έχουμε νέα ιστορικά χαμηλά. Ποτέ άλλοτε υποψήφιοι πρόεδροι δημοκρατίας υποστηριζόμενοι από τα BE και PCP δεν έχουν λάβει τόσο χαμηλά ποσοστά. Απογοητευτικά τα αποτελέσματα και για τον οικολόγο, υποστηριζόμενο από το LIVRE, Χ.Πίντο. Απ’ ό,τι φαίνεται, οι αριστεροί και πράσινοι ψηφοφόροι προτίμησαν να συσπειρωθούν γύρω από τον Σεγκούρο, ο οποίος προσφέρει και την μόνη προοπτική νίκης στο στρατόπεδο των αντιδεξιών δυνάμεων, θέλοντας παράλληλα να αποδοκιμάσουν το PSD.
Είναι πιθανό στις επόμενες προεδρικές εκλογές να μην υπάρχει αριστερός υποψήφιος πρόεδρος, για πρώτη φορά στην ιστορία της μετεπαναστατικής Πορτογαλίας. Ο θρίαμβος του Σεγκούρο θύμισε στους σοσιαλιστές το συναίσθημα της νίκης, ξεχασμένο για κάποια χρόνια. Μέχρι πριν από λίγες εβδομάδες το PSP, ήταν τρίτο στις δημοσκοπήσεις, έχοντας μπει σε ένα ατελείωτο πτωτικό δημοσκοπικό σπιράλ, μετά την έτσι κι αλλιώς δραματική πτώση των ποσοστών του στις τελευταίες εκλογικές αναμετρήσεις (2024 ,2025). Το άλλοτε κραταιό Σοσιαλιστικό κόμμα ήταν η σκιά του εαυτού του, μέχρι πρόσφατα. Σημειωτέον ότι στις δύο τελευταίες προεδρικές εκλογές (2016,2021) το PSP δεν είχε υποστηρίξει επισήμως κανέναν υποψήφιο, κατανοώντας ότι η δημοτικότητα του νυν απερχόμενου ΠτΔ, δεν άφηνε κανένα περιθώριο σκέψης για αντίπαλη προς αυτόν, σοσιαλιστική υποψηφιότητα. Και στις δύο προαναφερθείσες προεδρικές εκλογές ο προερχόμενος από το PSD Μαρσέλο Ρεμπέλο ντε Σόουζα θριάμβευσε, εκλεγόμενος από τον α’ γύρο, λαμβάνοντας το 2016 52% και το 2021 60%, ενώ παράλληλα και στις δύο αναμετρήσεις η χώρα εκυβερνάτο από τον σοσιαλιστή Α. Κοστα (2015-2024). Είναι εμφανές ότι η εκλογική επιρροή του ντε Σόουζα εκτεινόταν και στον σοσιαλιστικό χώρο, ήταν δηλαδή Πρόεδρος καθολικής αποδοχής, παρά την συντηρητική προέλευση του. Κανείς δεν μπορούσε να τον νικήσει.
Έτσι λοιπόν η υποψηφιότητα Σεγκούρο δεν ανέτρεψε μόνο την εικόνα φυγομαχίας του PSP, το οποίο απέφευγε από το 2016 και εντεύθεν να εμφανίσει δικό του υποψήφιο σε προεδρικές εκλογές, αλλά επέδειξε σοφία και τόλμη, παρά τα αντίθετα προγνωστικά, κατεβάζοντας τον Σεγκούρο ως υποψήφιο Πρόεδρο. Η νίκη όμως του Σεγκούρο έχει και δύο άλλες σημαντικότερες όψεις. Πρώτα απ' όλα , βγάζει το PSP από την εικόνα του τρίτου που είχε αρχίσει να σχηματίζεται γι' αυτό, ήδη από τις βουλευτικές εκλογές 2025, ένα κόμμα που βρίσκεται πίσω από το PSD και το CHEGA. Το PSP πλέον παλεύει επί ίσοις όροις με τα άλλα δύο κόμματα για την πρωτιά. Το κυριότερο όμως είναι ότι το PSP επαναπέκτησε την αυτοπεποίθησή του. Μπορεί στις επόμενες δημοσκοπήσεις να μην κατορθώσει να ξεφύγει από την τρίτη θέση, όμως απέδειξε ότι μπορεί όχι μόνο να παλεύει, αλλά και να νικά. Κι αυτό σε μια περίοδο κατά την οποία η σοσιαλδημοκρατία ηττάται σε όλες σχεδόν τις ευρωπαϊκές χώρες. Η νίκη δηλαδή του PSP επιτεύχθηκε μέσα σε ένα περιβάλλον ήττας των σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων ανά την Ευρώπη, πράγμα που κάνει τη νίκη του ακόμα σημαντικότερη, ιδιαίτερα όταν αυτή επιτυγχάνεται μέσα σε ένα γενικότερο κλίμα ανόδου της ακροδεξιάς και του λαϊκισμού, διεθνώς. Το πιθανότερο είναι ότι αυτή τη νίκη του Σεγκούρο, το PSP θα την χρησιμοποιήσει εις τρόπον ώστε να πείσει το εκλογικό σώμα ότι είναι η μόνη πολιτική δύναμη που μπορεί να αντιμετωπίσει νικηφόρα την ακροδεξιά.
Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γινει για την εκλογική εκτόξευση του φιλελεύθερου Φιγκουεϊρέδο , ο οποιος όπως είδαμε ανωτέρω, έλαβε 16%, πενταπλασιάζοντας (!) τα ποσοστά που είχε λάβει το 2021, ο προερχόμενος από τον ίδιο χώρο Τιάγκο Μάϊαν Γκονσάλβες (3,2). Πολύ καλή και η πρώτη εκλογική κάθοδος του Ε.Γ. ε Μέλο, ο οποίος όμως είχε καλλιεργήσει πολλές προσδοκίες ότι θα ερχόταν πρώτος, καθώς στο μεγαλύτερο μέρος της προεκλογικής εκστρατείας, βρισκόταν στην πρώτη θέση των δημοσκοπήσεων. Τέλος, για να έχει ο αναγνώστης μια όσο το δυνατόν καλύτερη εικόνα σε ό,τι αφορά τον β’ γύρο των προεδρικών εκλογών (8/2/26), θα παραθέσω τα τελικά αποτελέσματα του α’ γύρου, καθώς και τα αποτελέσματα των συγκεντρωτικών δημοσκοπήσεων (polling aggregators).
Α' γυρος
1) Σεγκούρο (PSP-Σοσιαλιστες) 31,1
2) Βεντούρα(CHEGA-Ακροδεξια) 23,5
3) Φιγκουειρεδο (IL-Φιλελευθερη Πρωτοβουλία). 16
4) Γκουβεια ε Μελο(Ανεξάρτητος) 12,3
5) Μάρκες Μέντες (PSD-Δεξια). 11,3
6) Μαρτίνς(BE-Μπλοκο
της Αριστεράς). 2,1
7) Φίλιπε(PCP-Κομμουνιστες). 1,6
8) Βιέιρα(Ανεξάρτητος) 1,1
9) Πίντο(LIVRE-Πρασινοι). 0,7
10) Πεστανα(MAS-Εναλλακτικο Σοσιαλιστικό Κινημα). 0,2
11) Κορρεια(Ανεξάρτητος). 0,1
Η δημοσκοπική εταιρεία Pitagorica έχει δημοσιεύσει μετεκλογικώς, 7 δημοσκοπήσεις σε σταθερό αντιπροσωπευτικό δείγμα 608 ατόμων, των οποίων τα αποτελέσματα έχουν ως εξής (Το Σ αναφέρεται στον Σεγκούρο, το Β στον Βεντούρα και το Α στους αναποφάσιστους)
Σ. Β. Α
24-26/1. 60,9. 26,5. 12,6
25-27/1. 61,9. 26,2. 11,9
26-28/1. 59. 28. 13
27-29/1. 57,8. 27,3. 14,9
28-30/1. 57,3. 27,2. 15,5
29-31/1. 56,2. 28,4. 15,4
30/1-1/2. 53,6. 27,9. 18,5
Από τον παραπάνω πίνακα παρατηρούμε ότι σε όλες τις δημοσκοπήσεις ο Σεγκούρο εκλέγεται άνετα, αν και όσο πλησιάζουμε προς την κάλπη, η δύναμη του διαρκώς μειώνεται, καθώς μέσα σε 7 ημέρες έχει χάσει 7,3. Όπως επίσης μειώνεται και η απόσταση που τον χωρίζει από Βεντούρα, καθώς η διαφορά ήταν αρχικά 34,4 και στην τελευταία δημοσκόπηση έχει μειωθεί κατά 8,7, ευρισκόμενη στο 25,7, χωρίς όμως ο Βεντούρα να ανέρχεται σημαντικά: Αρχικά εντοπιζόταν στο 26,5 και ήδη βρίσκεται στο 27,9, έχει άνοδο μόλις 1,4,δηλαδή ελάχιστα καρπώνεται από την διαρκή πτώση του Σεγκούρο. Η πτώση του Σεγκούρο τροφοδοτεί τους αναποφάσιστους, οι οποίοι από 12,6 αρχικά, έχουν φτάσει στο 18,5,έχοντας δηλαδή άνοδο 5,9. Αντί δηλαδή να μειώνονται οι αναποφάσιστοι, όσο πλησιάζουμε προς την κάλπη της 8/2/26, αυτοί αυξάνονται.
Στις σφυγμομετρήσεις που δημοσιεύονται σε διάφορες χώρες, πολλές φορές συναντάμε το φαινόμενο του συγκεντρωτή δημοσκοπήσεων (polling aggregator) ο οποίος είναι ένας σταθμισμένος συνδυασμός μετρήσεων που συγκεντρώνει αποτελέσματα από πολλαπλές δημοσκοπήσεις με στόχο την εκτίμηση της εκλογικής τάσης.
Η εταιρία Renascenca δημοσίευσε την 19/1/26,την επόμενη του α’ γύρου, μια πρώτη εκτίμηση. Σύμφωνα με αυτήν, εκλέγεται ο Σεγκούρο με 68,5 έναντι 31,5 του Βεντούρα.
Η εταιρία Publico,η οποία ανιχνεύει πολύ συχνά την εκλογική τάση, με τελευταία δημοσίευση, την 27/1/26 εκτιμά ότι επικρατεί και πάλι ο Σεγκούρο με 67,2 έναντι 32,8 του Βεντούρα, ενώ κατά την πρώτη ανίχνευση, η οποία καταγράφηκε την επόμενη του α’ γύρου (19/1/26), ο Σεγκούρο εκλεγόταν με 67,5 έναντι 32,5 του Βεντούρα.
Η μεγάλη διαδικτυακή εφημερίδα-ενημερωτική πύλη ειδήσεων Observador και αυτή επί καθημερινής βάσεως, ανιχνεύει την εκλογική τάση. Σύμφωνα με αυτήν, την 3/2 /26, ο Σεγκούρο εκλέγεται με 67,7 έναντι 32,3 του Βεντούρα, δηλαδή με διαφορά 35,4. Την 20/1/26, οπότε και διεξάχθηκε η πρώτη μέτρηση, ο Σεγκούρο εκλεγόταν με 71,3, έναντι 28,7 του Βεντούρα, με διαφορά 42,6. Ο Βεντούρα δηλαδή μειώνει καθημερινά την διαφορά, η οποία από 42,6 έχει φτάσει στο 35,4, δηλαδή έχει μειωθεί κατά 7,2, μέσα σε 2 εβδομάδες. Κοινή συνισταμένη όλων των παραπάνω είναι ότι ο Σεγκούρο θα εκλεγεί άνετα την 8/2/26.