Η συζήτηση για πρόωρες εκλογές αποκαλύπτει έλλειμμα στρατηγικής αντίληψης σε μια περίοδο διεθνούς αβεβαιότητας

Η συζήτηση για πρόωρες εκλογές σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής αστάθειας δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη εκδοχή της συνήθους πολιτικής αντιπαράθεσης. Συνιστά, πρωτίστως, ένδειξη απώλειας μέτρου. Σε ένα διεθνές περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από πολεμικές συγκρούσεις, ενεργειακή αβεβαιότητα και διαρκείς ανακατατάξεις ισχύος, η εσωτερική πολιτική ζωή δεν μπορεί να λειτουργεί με όρους τακτικισμού. Οφείλει να υπηρετεί τη σταθερότητα, όχι να την υπονομεύει.

Η έννοια της πολιτικής ευθύνης δεν εξαντλείται στη διαχείριση της καθημερινότητας ούτε περιορίζεται στην επικοινωνιακή εκμετάλλευση των συγκυριών. Αντιθέτως, δοκιμάζεται ακριβώς στις στιγμές όπου οι εξωτερικές πιέσεις αυξάνονται και οι βαθμοί ελευθερίας της εθνικής πολιτικής στενεύουν. Σε αυτές τις συνθήκες, η επίκληση των πρόωρων εκλογών ως εργαλείου πολιτικής πίεσης ή κομματικής συσπείρωσης δεν συνιστά στρατηγική επιλογή. Συνιστά πολιτική αμετροέπεια.

Η Ελλάδα δεν κινείται σε ένα ουδέτερο περιβάλλον. Βρίσκεται σε μια γεωγραφική και γεωπολιτική ζώνη που επηρεάζεται άμεσα από τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, τη Μέση Ανατολή και την ευρύτερη ευρωπαϊκή περιφέρεια. Οι ενεργειακές ροές, οι μεταναστευτικές πιέσεις, οι ισορροπίες ασφαλείας και οι ευρωπαϊκές αποφάσεις διαμορφώνουν ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο η πολιτική σταθερότητα δεν είναι απλώς επιθυμητή — είναι προϋπόθεση ασφάλειας.

Σε αυτό το πλαίσιο, η ελαφρότητα με την οποία επανέρχεται στον δημόσιο διάλογο η προοπτική πρόωρων εκλογών δημιουργεί εύλογα ερωτήματα. Όχι για το αν οι εκλογές αποτελούν θεμελιώδη δημοκρατική διαδικασία — αυτό είναι αυτονόητο — αλλά για το πότε και υπό ποιες συνθήκες η επίκλησή τους υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον. Διότι υπάρχει μια ουσιώδης διαφορά ανάμεσα στη δημοκρατική κανονικότητα και την πολιτική εργαλειοποίηση της εκλογικής διαδικασίας.

Η συζήτηση αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν ιδωθεί μέσα από το πρίσμα της διεθνούς συγκυρίας. Η Ευρώπη αναζητεί ακόμη έναν σταθερό βηματισμό ανάμεσα σε πολλαπλές κρίσεις, από την εισβολή και τον πόλεμο στην Ουκρανία έως τις πολεμικές αναταράξεις στη Μέση Ανατολή. Οι μεγάλες δυνάμεις επαναπροσδιορίζουν τις στρατηγικές τους, ενώ οι περιφερειακές ισορροπίες παραμένουν ρευστές. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, τα κράτη που διατηρούν εσωτερική συνοχή και πολιτική συνέχεια ενισχύουν τη θέση τους. Αντιθέτως, εκείνα που εγκλωβίζονται σε διαρκείς εσωτερικές αναμετρήσεις αποδυναμώνουν τη διαπραγματευτική τους ισχύ.

Η πολιτική ιστορία προσφέρει επαρκή παραδείγματα για το πώς η εσωτερική αστάθεια μπορεί να μετατραπεί σε εξωτερικό μειονέκτημα. Όχι επειδή οι εκλογές είναι προβληματικές καθαυτές, αλλά επειδή η χρονική και πολιτική τους ένταξη σε μια περίοδο έντασης μπορεί να δημιουργήσει κενά διακυβέρνησης, καθυστερήσεις στη λήψη αποφάσεων και, τελικά, αβεβαιότητα ως προς τη στρατηγική κατεύθυνση της χώρας.

Είναι, συνεπώς, αναγκαίο να επανέλθει στον δημόσιο διάλογο η έννοια του πολιτικού μέτρου. Η πολιτική δεν είναι μόνο πεδίο αντιπαράθεσης. Είναι, ταυτόχρονα, πεδίο ευθύνης. Και η ευθύνη αυτή δεν αφορά μόνο τα κόμματα εξουσίας, αλλά το σύνολο του πολιτικού συστήματος. Η ευκολία με την οποία διατυπώνονται αιτήματα για εκλογές, ανεξαρτήτως συγκυρίας, υποδηλώνει μια βαθύτερη αδυναμία κατανόησης του διεθνούς περιβάλλοντος και των συνεπειών του.

Σε τελική ανάλυση, το ζήτημα δεν είναι αν και πότε θα γίνουν εκλογές. Το ζήτημα είναι αν η πολιτική μπορεί να λειτουργήσει με όρους στρατηγικής σοβαρότητας. Αν μπορεί να διακρίνει τη διαφορά ανάμεσα στο πρόσκαιρο κομματικό όφελος και στο διαρκές εθνικό συμφέρον. Διότι σε περιόδους γεωπολιτικής αστάθειας, αυτή η διάκριση δεν είναι απλώς χρήσιμη. Είναι καθοριστική.