Το ΠΑΣΟΚ και το βάρος της ιστορίας του

Γιάννης Λασκαράκης 05 Απρ 2026

Το ΠΑΣΟΚ περνάει δύσκολες ώρες. Οι ήττες και οι δημοσκοπήσεις δημιούργησαν στασιμότητα, απογοήτευση, γκρίνια, αμφισβητήσεις, εσωστρέφεια, έλλειψη οράματος για το μέλλον.

Αντί για ανάλυση των αιτίων της κρίσης της ελληνικής κοινωνίας επιδίδεται σε μια στείρα αντιπολίτευση. Ταυτίζεται συχνά με τα πλέον αντιδραστικά στοιχεία της ακροδεξιάς και της έξαλλης Αριστεράς, μιμείται τον δικό τους ακραίο αντιπολιτευτικό λόγο, αρνούμενο συναίνεση ακόμη και στα αυτονόητα. Απομακρύνθηκε από τους παραδοσιακούς κεντρώους πολίτες, οι οποίοι ταυτίζουν την πρόοδό τους με την πολιτική ομαλότητα, με την ύπαρξη μιας κυβέρνησης που τους εξασφαλίζει προοπτική με σιγουριά. Τους χάρισε όλους αυτούς στη ΝΔ.

Έχασε ικανά κεντρώα στελέχη και συνετούς ψηφοφόρους, όχι διότι έφυγαν από μόνοι τους, αλλά διότι τους έδιωξε με την στάση του. Με την «αριστερίζουσα» πολιτική του, με τα ανεδαφικά συνθήματά του. Με συγκρότηση προσωπικών κομματικών στρατών.

Το μέλλον των επόμενων γενιών είναι η αβεβαιότητα και η ανασφάλεια. Σε αυτούς το ΠΑΣΟΚ θα πρέπει να στρέψει το ενδιαφέρον του. Φυγή προς το μέλλον λοιπόν. Να μιλήσει για το αύριο. Για την μεγάλη πρόκληση που έρχεται: Για την τεχνητή νοημοσύνη. Όλα θα αλλάξουν. Οι εργασιακές συνθήκες θα ανατραπούν άρδην, επαγγέλματα θα εξαφανισθούν, νέα θα εμφανισθούν, καινούργια προϊόντα θα παραχθούν. Η ζωή μας θα αλλάξει ριζικά .

H πρόκληση αυτή δεν βρίσκεται στην κεντρική πολιτική ατζέντα του ΠΑΣΟΚ. Δεν λέει καθαρά τι πρέπει να γίνει για να προετοιμάσουμε τις νέες γενιές, ώστε υποδεχθούν χωρίς φόβο και με αισιοδοξία αυτό που έρχεται. Δεν μιλάει για τις μεταρρυθμίσεις που είναι αναγκαίες για να βγει το «κάρο» του κράτους από το τέλμα, για να μπούμε στη νέα εποχή.

Μεταρρυθμίσεις στην πολιτική, στο κράτος στη παιδεία. Η γλώσσα της λογικής να αντικαταστήσει τη γλώσσα της πόλωσης. Απαιτούνται επειγόντως μεγάλες ανατροπές και στο εκπαιδευτικό μας σύστημα. Η παιδεία πρέπει να παράγει πολιτικούς και όχι δημαγωγούς. Στελέχη που θα αποφασίζουν, θα σχεδιάζουν και να υλοποιούν τις μεταρρυθμίσεις , τεχνοκράτες υψηλής εξειδίκευσης, αλλά και πολίτες δημοκρατικούς οι οποίοι όταν ψηφίζουν θα αξιολογούν σωστά τους πολιτικούς, το ήθος και την ικανότητά τους.

Μεταρρυθμίσεις και στην εξωτερική μας πολιτική. Αυτά που συμβαίνουν στη γειτονιά μας διδάσκουν ότι άλλαξαν οι εποχές. Από αλλού προέρχεται ο κίνδυνος. Το ΝΑΤΟ αμφισβητείται. η Ευρώπη βρίσκεται μετέωρη, ανίσχυρη, απροστάτευτη. Νέες συμμαχίες διαμορφώνονται. Θα συνεχίσουμε την άγονη αντιπαλότητα με την γείτονα με την οποία είμαστε εν δυνάμει σύμμαχοι απέναντι στη νέα απειλή των θεοκρατικών καθεστώτων, αλλά και της Ρωσίας; Ήδη οι συστοιχίες patriot σε Διδυμότειχο και Κάρπαθο αποτελούν «ασπίδες» της Ανατολικής Θράκης και της Νοτιοδυτικής Τουρκίας. Μια ευρωπαϊκή Τουρκία θα πρέπει να συμμετέχει στο μηχανισμό της Ευρωπαϊκής άμυνας (SAFE) υπό όρους. Μόνον έτσι θα πάψει την ρητορική των αμφισβητήσεων των κυριαρχικών δικαιωμάτων μας και θα αρχίσει μια αμοιβαία επωφελής συνεργασία αμυντικής ισχύος στα ανατολικά σύνορα της Ευρώπης . Αυτό θα έκανε και ο Σημίτης. Ας θυμηθούμε το Ελσίνκι.

Οι επιλογές συνεργασιών ή μη, δεν πρέπει να οδηγούν στην ακυβερνησία και στο χάος. Το εθνικό συμφέρον προηγείται του κομματικού. Στις πρόσφατες δημοτικές εκλογές στη Γαλλία, σε όποιους δήμους οι σοσιαλιστές συνεργάστηκαν με τους «Ανυπότακτους» του Μελανσόν καταποντίστηκαν, ενώ σε όσους αρνήθηκαν συνεργασία (Παρίσι, Μασσαλία, Λίλ, Ρέν, Σεντ Ετιέν κλπ ), νίκησαν. Το αποτέλεσμα των εκλογών και τα προγράμματα θα κρίνουν τις κυβερνητικές συνεργασίες.

Η Ιστορία του 20ου αιώνα είναι πολύ διδακτική. Από αυτήν μπορούμε να αντλήσουμε πολύ σοφά συμπεράσματα για το που μας οδηγεί ο εθνολαϊκισμός, η ακραία πόλωση, ο αριβισμός, η κομματοκρατία, η δημαγωγία, η πατριδοκαπηλία, η συνομωσιολογία, που ανθούν και καθορίζουν και σήμερα την πολιτική ζωή μας.

Ο 20ος αιώνας μας έδωσε πολύ σημαντικούς πολιτικούς και πρωθυπουργούς της δημοκρατικής παράταξης. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος , ο Παπαναστασίου, ο Μιχαλακόπουλος, ο Καφαντάρης, ο Πλαστήρας, ο Γεώργιος Παπανδρέου, ο Ανδρέας Παπανδρέου ο Κώστας Σημίτης. Όλοι αυτοί στην εποχή τους εμπέδωσαν τη δημοκρατία και έφεραν τη μεγάλη αλλαγή στην κοινωνία και στην οικονομία, με τις μεταρρυθμίσεις και τον εκσυγχρονισμό της χώρας.

Όλοι αυτοί είναι το ΠΑΣΟΚ και αυτούς πρέπει να ακολουθήσουν οι επίγονοί τους στην νέα εποχή της τεχνιτής νοημοσύνης. Σύμφωνοι, είναι πολύ μεγάλοι για να τους μοιάσουν, αλλά δεν έχουν άλλη επιλογή. Πρέπει να βρουν τη δύναμη για να σηκώσουν το βάρος της Ιστορίας που κουβαλούν στους ώμους τους.