Οι ηγέτες των δύο Κοινοτήτων στην Κύπρο, ο πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης και ο Τ/κ ηγέτης Τουφάν Ερχιουρμάν συναντήθηκαν τη Δευτέρα (6/3) “σε θετική ατμόσφαιρα” και είχαν “παραγωγική συζήτηση” για το Κυπριακό. Θα ξανασυναντηθούν τέλη Απριλίου “με σκοπό να κάνουν πιο συγκεκριμένες ανακοινώσεις”, σύμφωνα με κοινό ανακοινωθέν που εξέδωσε για λογαριασμό τους στη Λευκωσία ο ΟΗΕ.

Συμβαίνει κάτι στο Κυπριακό που μπορεί να σπάσει τη σιωπηρή πορεία της διχοτόμησης;

Εγκώμια

Τις τελευταίες ημέρες, ο Χριστοδουλίδης παρουσιάζει τον γενικό γραμματέα Αντόνιο Γκουτέρες να κάνει προεργασία για σημαντικές εξελίξεις μετά τον Ιούνιο. Με διαρροές στον εγχώριο τύπο, οριοθετεί χρονικά τις εξελίξεις αυτές τον Σεπτέμβριο στη Νέα Υόρκη, ενώ καλλιεργεί την εντύπωση ότι ο Γκουτέρες δυνατόν να καταθέσει “πλαίσιο”, προτού ολοκληρώσει τη θητεία του το Δεκέμβριο - δηλώσεις στη Λεμεσό (6/3): “έχουμε έναν γενικό γραμματέα – είναι πολύ σημαντικό – που είναι απόλυτα δεσμευμένος και έχει την πολιτική βούληση και ελπίζω να φτάσουμε εκεί που θέλουμε…”

Από όσα συμβαίνουν τίποτα δεν μαρτυρεί εξελίξεις, όπως τις περιγράφει ο Κύπριος πρόεδρος. Καταρχάς, ο ίδιος ο γενικός γραμματέας είναι πολύ φειδωλός στις αναφορές του στο Κυπριακό, ενώ καθιστά τους Κυπρίους κατεξοχήν υπεύθυνους για την μακρά στασιμότητα: τόσο επί της ουσίας, όσο και σε σχέση με τα εμπόδια στη δικοινοτική συνεργασία που βαθαίνουν τη διαίρεση στο νησί. Με ένα αβάσιμο και αντιδεοντολογικό τρόπο, ο Χριστοδουλίδης υποβάλλει στην κοινή γνώμη ότι ο ίδιος ευθυγραμμίζεται με τον Γκουτέρες, εγκωμιάζοντας κιόλας τη δέσμευση του κορυφαίου αξιωματούχου του ΟΗΕ - κάτι βέβαια που ουδείς αμφισβητεί.

Τεχνάσματα

Μήπως πρόκειται για επικοινωνιακά τεχνάσματα της συγκυρίας; Ως γνωστόν, οι δύο Κύπριοι ηγέτες συναντιώνται πλέον με δική τους πρωτοβουλία, καθώς η προσωπική απεσταλμένη Μαρία Άνχελα Ολγκίν ανέστειλε το Φεβρουάριο τις προσπάθειες της μέχρι νεοτέρας. Δεν διαπίστωσε πολιτική βούληση για πρόοδο, είτε επί της ουσίας, είτε για μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης και αρθρογράφησε επ’ αυτού (15/2): “Θα επιστρέψω στο νησί σε λίγους μήνες, όταν δω ότι μπορώ να συμβάλω σε ένα συγκεκριμένο βήμα προόδου και οι ηγέτες κρίνουν ότι η παρουσία του των Ηνωμένων Εθνών είναι χρήσιμη για τη διευκόλυνση της λήψης αποφάσεων”.

Εξοργισμένος ο Χριστοδουλίδης χαρακτήρισε “αστεία” τα επιχειρήματα Ολγκίν και ο φιλοκυβερνητικός τύπος ανέλαβε προσπάθεια να την αποδομήσει. Ωστόσο ο Γκουτέρες απάντησε, εκφράζοντας “ πλήρη εμπιστοσύνη στην προσωπική του απεσταλμένη” και συμμεριζόμενος την άποψη της, ζήτησε “περισσότερη πρόοδο μεταξύ των ηγετών», σύμφωνα με δήλωση του εκπροσώπου του ΟΗΕ (17/2). Προηγήθηκε πρόσκληση του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ προς τον Ερχιουρμάν και συνάντηση εργασίας τετ α τετ στη Νέα Υόρκη (11/2). Μόνο κατόπιν αιτήματος του Χριστοδουλίδη έγινε αντίστοιχη δική του συνάντηση με τον γενικό γραμματέα στις Βρυξέλλες (18/3) και ήταν ολιγόλεπτη.

Παραίτηση

Τον Μάρτιο, ο Ευρωπαίος απεσταλμένος Γιοχάνες Χαν, πρώην Επίτροπος της ΕΕ, υπέβαλε την παραίτησή του “λόγω εκκρεμών υποχρεώσεων” (23/3). Ο Χαν επισκέφθηκε την Κύπρο μία και μοναδική φορά τον Δεκέμβριο, έχοντας εντολή να στηρίξει την ανανεωμένη προσπάθεια του ΟΗΕ, αλλά έτυχε ψυχρής υποδοχής από τον Χριστοδουλίδη. Δημοσίως - και αναλυτικά στην εφημερίδα Πολίτης (20/12) - ο Χαν έθεσε τον τρόπο που ήθελε να κινηθεί η ΕΕ για στήριξη του ΟΗΕ με ενισχυμένα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης από τα διαθέσιμα μέσα που έχει στη διάθεσή της (δικοινοτικό εμπόριο, σημεία διέλευσης, κοινά έργα υποδομής). Μάλιστα, αποκάλυψε πρωτοβουλία της Επιτροπής για περίληψη πρόνοιας στον νέο προϋπολογισμό της ΕΕ (2028 - 2024) για “χρηματοδότηση των αναγκών επανένωσης”.

Μέχρι στιγμής, η κυπριακή κυβέρνηση δεν σχολίασε δημόσια το γεγονός. Ούτε ανέλαβε οποιαδήποτε πρωτοβουλία να διευρύνει τη στήριξη της ΕΕ. Αυτό που διασταυρώθηκε από τον γράφοντα είναι μόνο ότι η Επιτροπή έχει προτείνει σχεδόν διπλασιασμό των κονδυλίων του χρηματοδοτικού πακέτου για την Τ/κ Κοινότητα: από 240 σε 440 εκατομμύρια ευρώ, “κάτι με το οποίο εμείς συμφωνούμε”, σύμφωνα με δήλωση του διαπραγματευτή Μενέλαου Μενελάου.

Ροκάνισμα χρόνου

Παρά την εμφανή αποστασιοποίηση ΟΗΕ - ΕΕ, οι Χριστοδουλίδης - Ερχιουρμάν παρουσιάζονται να συζητούν “ουσία” του Κυπριακού, “τα επόμενα βήματα” και “πρωτοβουλίες οικοδόμησης εμπιστοσύνης”. Με βεβαιότητα οι δύο Κύπριοι ηγέτες έχουν ανάγκη να διατηρούν ένα περιβάλλον διαλόγου. Ο χαρακτήρας της μεσολαβητικής αποστολής του ΟΗΕ είναι τέτοιος που επιτρέπει στους Κυπρίους να καταναλώνουν ατελέσφορα το χρόνο - ακόμα και σχεδόν μια ολόκληρη δεκαετία από το Κραντ Μοντάνα, όταν χάθηκε “ιστορική ευκαιρία” επίλυσης σύμφωνα με τον Γκουτέρες (έκθεση στο Συμβούλιο Ασφαλείας, Σεπτέμβριος 2017) και την παραδοχή Χριστοδουλίδη - “φθάσαμε τόσο κοντά, στο παρά πέντε της επίλυσης”.

Νεκρά ζώνη

Ο ΟΗΕ ενδιαφέρεται επίσης ιδιαίτερα η κατάσταση στο νησί να μην χειροτερέψει. Ο Γκουτέρες ετοιμάζεται να καταθέσει στο Συμβούλιο Ασφαλείας εκθέσεις τον Ιούλιο και τέλος του έτους, προτού αποχωρήσει - αυτές ίσως να είναι τελικά η “κληρονομιά” του για τον επόμενο γενικό γραμματέα. Ο πολιτικός επικεφαλής της UNFICYP Χασίμ Ντιάν έθεσε ήδη στους δύο ηγέτες τέσσερα ζητήματα προτεραιότητας, στο πλαίσιο της διαδικασίας επαναξιολόγησης της παρουσίας της ειρηνευτικής δύναμης:

• να τερματιστούν τα επεισόδια, ιδίως στρατιωτικών παραβιάσεων εντός νεκράς ζώνης

• να διαφυλαχθεί ο σταθεροποιητικός ρόλος της UNFICYP για ηρεμία στο νησί, ιδίως έναντι της συνεχιζόμενης στρατιωτικοποίησης

• να διευκολυνθεί ο ρόλος της UNFICYP για αποκατάσταση της δικοινοτικής συνεγασίας και μέσω αυτής

• η στήριξη της πολιτικής διαδικασίας ειρήνευσης.

Αυτά τα ζητήματα αντιμετωπίζονται κάτω από το πρίσμα “χρηματοδοτικών προκλήσεων” που έχει ο ΟΗΕ για στήριξη όλων των ειρηνευτικών αποστολών της στον κόσμο.

Πάτος

Ως γνωστόν, στο Κυπριακό χρειάζονται δύο για να χορέψουν ταγκό - μια κλασική ρήση μεσολαβητών στο μακροχρόνιο πρόβλημα. Μια τέτοια πολιτική αλλαγή συνέβη τον περασμένο Οκτώβριο, αφού βγήκε από την εξίσωση της στασιμότητας ο διχοτομιστής Ερσίν Τατάρ. Όμως, με την εκλογή Ερχιουρμάν, οι δύο Κύπριοι ηγέτες που θεωρητικά υιοθετούν τον ίδιο στόχο - επανάληψη των διαπραγματεύσεων από το σημείο που διακόπηκαν στο Κραντ Μοντάνα - δεν καταφέρνουν να …χορέψουν. Δεν συμφωνούν από ποιο σημείο να επανεκκινήσουν.

Ο ΟΗΕ αξιολογεί ανεπαρκείς τις θέσεις τους για να μπουν άμεσα σε ουσιαστική διαπραγμάτευση στα καίρια ζητήματα που εκκρεμούσαν το 2017 για να έχουν πιθανότητες κατάληξης. Ακόμα, οι δύο ηγέτες διαφωνούν ως προς τη μεθοδολογία: ο Χριστοδουλίδης θέλει συνομιλίες ανοιχτού τέλους, ενώ ο Ερχιουρμάν ζητά χρονοδιάγραμμα τέλους. Στα ζητήματα που αφορούν μέτρα εμπιστοσύνης, τα πιο ουσιώδη από αυτά, όπως είναι τα νέα σημεία διέλευσης, έχουν “κολλήσει” για τα καλά. Δύο χρόνια, ούτε ένα σημείο διέλευσης δεν άνοιξαν και τα πράγματα έφθασαν τώρα στον πάτο…

Αδιάφορο ζήτημα

Ενόψει βουλευτικών εκλογών τον Μάιο στο νησί, το Κυπριακό είναι σχεδόν αδιάφορο θέμα. Κι όμως, η ζωή των Ε/κ επισκιάζεται συχνά από την εθνολαϊκή ρητορική κομμάτων και άλλων παραγόντων - ο ίδιος ο Χριστοδουλίδης είναι συχνά πρωταγωνιστής. Παρά τη ψυχολογική αυτή διαίρεση, η πραγματικότητα επί του εδάφους, όμως, δεν μαρτυρεί εχθρότητα μεταξύ πολιτών. Εκατοντάδες Ε/κ και Τ/κ απλοί πολίτες διασταυρώνονται σε καθημερινές διελεύσεις, σε υπεραγορές, εστιατόρια και κανείς δε δίνει σημασία.

Σε αυτή τη συγκυρία, ο Χριστοδουλίδης παρουσιάζει τη δική του εκδοχή στο Κυπριακό: “οφείλουμε να είμαστε όχι μόνο αισιόδοξοι, αλλά να πράττουμε και ό,τι είναι δυνατόν, έτσι ώστε αυτή η αισιοδοξία να μετουσιωθεί και σε κάτι συγκεκριμένο”. Αλλά μοιάζει περισσότερο ένας “ανεύθυνος ηγεμών” που διατείνεται ότι δεν σφάλει σε τίποτα, ενώ στην πραγματικότητα διαχειρίζεται την διχοτόμηση. Η βασική ενασχόλησή του είναι να συμμετέχει σε τελετές και μνημόσυνα γιατί σε λίγους μήνες θα μπει και τυπικά σε εκστρατεία για επανεκλογή το 2028. Έχει ανάγκη την ακραία εθνικιστική ψήφο και προσπαθεί να την “εγκλωβίσει” για να έχει πιθανότητες να περάσει στον β’ γύρο των Προεδρικών. Του απομένει μόνο ένα εξάμηνο, προτού ο Γκουτέρες αποχωρήσει - για να πάρει το Κυπριακό στις ελληνικές καλλένδες.

Πηγή: www.efsyn.gr