Ένα μεγάλο μέρος της κομμουνιστικής αριστεράς ήταν εξαρχής συντηρητικό με τη γενικά παραδεκτή έννοια του όρου «συντηρητισμός»: ιδίως όσοι θαύμαζαν τον ασιατικό-προνεωτερικό κομμουνισμό, τον λενινισμό, τον μαοϊσμό και τα τοιαύτα, ήταν, συνήθως, αυταρχικοί, εθνικιστές, θρησκευόμενοι, πουριτανοί, ασκητικοί, δογματικοί, επαρχιώτες, μισογύνηδες κτλ —συγκέντρωναν δηλαδή πολλά από τα χαρακτηριστικά του κλασικού συντηρητισμού· των ιδεολογιών χωρίς φαντασία, χωρίς την παιγνιώδη διάθεση που κάνει τον άνθρωπο υποκείμενο πολιτισμού. Συχνά, αλλά όχι πάντοτε, έλειπε από το συντηρητικό πακέτο ο καθωσπρεπισμός, οι καλοί τρόποι που συνδέονται, λανθασμένα, με τον κοινωνικό συντηρητισμό. Από αυτή την τάση της περιφρόνησης του καθωσπρεπισμού προέκυψε η ανάγωγη αριστερά που, αν και εμφανίζεται σήμερα με τον όρο «dirtbag left», είναι φαινόμενο του 19ου αιώνα.
Υπάρχει κι ένα άλλο είδος συντηρητικής αριστεράς: πρόκειται για εκείνο το άτυπο ρεύμα των διανοουμένων που ξεκινώντας από μαρξιστική ταξική οπτική αντιτίθενται αφενός στην καπιταλιστική, μετασχηματιστική και τεχνολογική νεωτερικότητα, αφετέρου στην πρόοδο, η οποία, κατά τη γνώμη τους, έχει χάσει το νόημά της και έχει γίνει «προοδευτισμός» —ανακόλουθος, ελιτίστικος και μονολιθικός. Αυτό το σύνολο διανοουμένων βλέπει τον καπιταλισμό ως την πιο επιβλαβή μορφή νεωτερικότητας που επιβάλλει στους ανθρώπους, στον «λαό», διαρκείς αλλαγές και προσαρμογή στην κάθε «εποχή»: κατά τη γνώμη τους, η απεριόριστη ανάπτυξη της φιλελεύθερης οικονομίας επιτίθεται, όπως προέβλεψε ο Μαρξ, «στη ρίζα της ζωής». Ως εκ τούτου, άνθρωποι σαν τον Γάλλο σοσιαλιστή Jean-Claude Michéa και σαν τους εκπροσώπους του Blue Labour στο εσωτερικό του βρετανικού Εργατικού Κόμματος, θεωρούν υποδούλωση την αέναη τεχνολογική εξέλιξη· μερικοί, κάνοντας λόγο για την «ψηφιοποίηση της ύπαρξης», προσκολλώνται σε αξίες που εκλαμβάνονται ως «συντηρητικές»: στην οικογένεια, στην τοποφιλία, στην ευταξία. Πολλοί εξ αυτών, ασκώντας κριτική στα κινήματα woke που επικεντρώνονται στη φυλή και στο φύλο —και λιγότερο ή καθόλου στην κοινωνική τάξη— ακούγονται «δεξιοί»· κυρίως όταν το κοινό δεν ξέρει να ακούει ή όταν έχει μάθει να αναγνωρίζει τη διαλεκτική αριστεράς-δεξιάς με τα κριτήρια του 20ού αιώνα.
Το στοιχείο που διαφοροποιεί αυτούς τους «συντηρητικούς» αριστερούς από τους υπολοίπους αυτοπροσδιοριζόμενους ως ριζοσπάστες αριστερούς είναι η ιδέα ότι η οικονομική ανάπτυξη στη Δύση συνοδεύτηκε από τη σταδιακή εξασθένηση όλων των ηθικών φραγμών του ανθρώπου. Αυτή η εξασθένηση (ή άρση), αν και φαίνεται απελευθερωτική, στην πραγματικότητα διευκολύνει τον καπιταλισμό. Λόγου χάρη, όπως εξηγούν οι θεωρητικοί της αποανάπτυξης (π.χ. ο Serge Latouche), η διεθνής αγορά παρένθετης μητρότητας αποτελεί σήμερα μια από τις πιο εύγλωττες και αποκαλυπτικές εκφάνσεις αυτής της «επέκτασης του τομέα του κεφαλαίου» στην «ίδια τη ρίζα της ζωής». Με λίγα λόγια, οι συντηρητικοί αριστεροί έχουν ξεσηκωθεί εναντίον της κατάργησης των ορίων και υπέρ αρχών οι οποίες σχετίζονται με αυτό που περιέγραφε ο Τζορτζ Όργουελ ως common decency· εναντίον της επιλεγόμενης επαναστατικής αντι-συντηρητικής αριστεράς που ζητεί από τους ανθρώπους να απαρνηθούν τις οικογενειακές, πολιτισμικές, εθνικές, γλωσσικές τους καταβολές και να κινηθούν προς ένα ενιαίο παγκόσμιο χωριό, σε μια «ευτυχισμένη παγκοσμίωση». Αν και συχνά η συμβίωση κοινοτήτων με διαφορετική θρησκεία και κουλτούρα αποδεικνύεται άκρως προβληματική, η θεωρούμενη ως επαναστατική ή ριζοσπαστική αριστερά οραματίζεται ένα συνολικό, υπερ-πολιτιστικό κοινοτισμό αίροντας τα σύνορα και καταργώντας την ιδέα της «πατρίδας»: αντιθέτως, η «συντηρητική» αριστερά —που εμπνέεται από τον Tony Judt, τον Richard Rorty, τον David Goodhart κτλ— απορρίπτει τόσο τον ηδονισμό του Μαΐου του 1968 (ο οποίος εμπνέει ακόμα τα μη κομμουνιστικά , τα «ελευθεριακά», αριστερά ρεύματα), όσο και την κουλτούρα που απορρέει από τη λατρεία της αγοράς· μια κουλτούρα πολυπολιτισμικότητας, διαρκούς καινοτομίας και διαρκούς επανάστασης την οποία ασπάζεται ο κεντρικός κορμός της αριστεράς.
Διαβάστε τη συνέχεια
Πηγή: www.athensvoice.gr