Η Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κατερίνα Σακελλαροπούλου, μετά την κατάθεση των τριών διερευνητικών εντολών σχηματισμού κυβέρνησης, κάλεσε τους αρχηγούς των κομμάτων της Βουλής που προέκυψε από τις εκλογές της 21ης Μαΐου σε σύσκεψη στο Προεδρικό Μέγαρο σήμερα 24 Μαΐου στις 11:00, σύμφωνα με το άρθρο 37 παρ. 3 εδάφιο γ΄ του Συντάγματος.
Με δεδομένο ότι η προσπάθεια δεν αναμένεται να τελεσφορήσει, το επόμενο στάδιο προβλέπει το σχηματισμό υπηρεσιακής κυβέρνησης με πιθανότερο πρωθυπουργό τον πρόεδρο του Ελεγκτικού Συνεδρίου, Ιωάννη Σαρμά, ο οποίος είναι ο αρχαιότερος εκ των προέδρων των τριών Ανώτατων Δικαστηρίων της χώρας.
Σε χρόνο παράλληλο, αναμένεται η έκδοση νέου προεδρικού διατάγματος που θα ορίζει ότι η Βουλή που προέκυψε από την κάλπη της 21ης Μαΐου θα συγκληθεί και θα ορκιστεί την ερχόμενη Κυριακή. Την ερχόμενη Δευτέρα θα πραγματοποιηθεί η εκλογή του προεδρείου και την ίδια ημέρα η Βουλή θα διαλυθεί και θα θυροκολληθεί το προεδρικό διάταγμα με την προκήρυξη των εκλογών.
Ετσι, η χωρα μπαίνει σε προεκλογική περίοδο και αυτό το διάστημα έως τις εκλογές τη διακυβέρνηση της χώρας θα την αναλάβει υπηρεσιακός πρωθυπουργός και υπηρεσιακή κυβέρνηση.
Υποψήφιοι για τη θέση αυτή είναι οι τρεις πρόεδροι των Ανωτάτων Δικαστηρίων της χώρας: του Συμβουλίου της Επικρατείας Ευαγγελία Νίκα, του Αρείου Πάγου Μαρία Γεωργίου και του Ελεγκτικού Συνεδρίου Ιωάννης Σαρμάς.
Είθισται στη θέση του υπηρεσιακού πρωθυπουργού να τοποθετείται ο αρχαιότερος εκ των τριών προέδρων των ανωτάτων δικαστηρίων, αν και κάποιοι υποστηρίζουν ότι θα πρέπει να υπολογίζεται και η αρχαιότητα εισαγωγής στο δικαστικό σώμα.
Οι πληροφορίες από το χώρο της Δικαιοσύνης αναφέρουν ότι ο πρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, Ιωάννης Σαρμάς είναι εκείνος που συγκεντρώνει τις περισσότερες πιθανότητες για να αναλάβει το ρόλο του πρωθυπουργού.
Αν επιβεβαιωθεί η επιλογή του κ. Σαρμά, θα ολοκληρωθεί η τριάδα των υπηρεσιακών πρωθυπουργών από όλα τα Ανώτατα Δικαστήρια, καθώς είχαν προηγηθεί ο Παναγιώτης Πικραμένος (από το Συμβούλιο της Επικρατείας) και η Βασιλική Θάνου (από τον Άρειο Πάγο).
Ο Ιωάννης Σαρμάς πρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου (επιλέχθηκε τον Νοέμβριο του 2019 εισήχθη στο σώμα το 1987), ενώ δεν έχει γίνει γνωστό αν θα αποδεχθεί ή αν θα απορρίψει μια πιθανή πρόταση.
Για να διενεργηθούν νέες εκλογές θα πρέπει πρώτα να ολοκληρωθεί η συνταγματική διαδικασία -σε αυτή τη περίπτωση ο εκλογικός νόμος- που ορίζει την σύσταση της νέας Βουλής, η οποία θα γίνει το απόγευμα της Κυριακής 28 Μαΐου. Η νέα Βουλή, στη συνέχεια, αφού εκλέξει το προεδρείο, εκείνο θα αναλάβει την διάλυση την ίδια κιόλας ημέρα, δηλαδή τη Δευτέρα 29 Μαΐου.
Οι εκλογές της 25ης Ιουνίου θα γίνουν με το σύστημα της ενισχυμένης αναλογικής το οποίο θα χαρίσει στο πρώτο κόμμα το λεγόμενο «μπόνους» των 40 εδρών προκειμένου να έχει κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Το σύστημα της ενισχυμένης αναλογικής είναι κλιμακωτό, που σημαίνει ότι εάν το πρώτο κόμμα λάβει στις εκλογές ποσοστό ίσο ή μεγαλύτερο του 25% τότε λαμβάνει μπόνους 20 εδρών και επιπλέον μια έδρα για κάθε μισή μονάδα περισσότερη στο συνολικό αποτέλεσμα. Αυτό σημαίνει ότι το ανώτατο μπόνους εδρών για το πρώτο κόμμα φτάνει τις 40 έδρες. Η ενισχυμένη αναλογική διατηρεί την ίδια λειτουργία για την είσοδο των κομμάτων στη Βουλή που είναι η επίτευξη του 3%.
Όλα τα κόμματα και οι σχηματισμοί-συνασπισμοί αυτών, καθώς και τα ονόματα των υποψηφίων θα πρέπει να κατατεθούν εκ νέου προς έγκριση στον Άρειο Πάγο. Επίσης θα πρέπει να κατατεθούν και πάλι τα προγράμματα των κομμάτων.
Την ημέρα των εκλογών, εντός των εκλογικών κέντρων -μέσα στα παραβάν- δεν θα υπάρχει στυλό, καθώς οι ψηφοφόροι δεν θα χρειάζεται να συμπληρώσουν σταυρό στα ονόματα υποψηφίων της επιλογής τους.
Σημειώνεται ότι στα νέα ψηφοδέλτια των κομμάτων που θα είναι υπό την μορφή λίστας, η σειρά των ονομάτων που θα εμφανίζεται, θα επιλεγεί από τις εκάστοτε ηγεσίες των κομμάτων που συνήθως γίνεται με κριτήριο τα αποτελέσματα και τους σταυρούς που έλαβαν οι υποψήφιοι στις πρώτες κάλπες. Ωστόσο, η ηγεσία του κόμματος μπορεί να αλλάξει τη σειρά.