Η μία υπόσταση της ανθρώπινης απώλειας, είναι η προφανής, ως εκείνη της φυσικής ανυπαρξίας. Όμως η δεύτερη υπόσταση, αλλά εξ ίσου επώδυνη για τον κοινωνικό χώρο, είναι ’’ ο βιασμός ή και η δολοφονία της συλλογικής συναισθηματικής μας συνείδησης’’ που αντικατοπτρίζεται στο πρόσωπο της δυστυχισμένης απούσας.
Οι πρωτόπλαστοι και το θρησκευτικό παράδοξο
Κατά την Αγία γραφή και τη Παλαιά διαθήκη, τόσο η Εβραϊκή θρησκεία, όσο και η Χριστιανική, παραδέχονται την πλήρη ισότητα του άνδρα με τη γυναίκα. Στο βιβλίο της ‘’Γένεσης’’ , ( 2 : 21-23 ) για τη στιγμή της πλάσης, ακριβώς αναφέρεται :
«καὶ ἐπέβαλεν ὁ Θεὸς ἔκστασιν ἐπὶ τὸν Ἀδάμ, καὶ ὑπνώσε· καὶ ἔλαβεν μίαν τῶν πλευρῶν αὐτοῦ καὶ ἀνεπλήρωσε σάρκα ἀντ᾿ αὐτῆς.»
«καὶ ᾠκοδόμησεν ὁ Κύριος ὁ Θεὸς τὴν πλευρὰν, ἣν ἔλαβεν ἀπὸ τοῦ Ἀδὰμ, εἰς γυναῖκα… καὶ εἶπεν Ἀδάμ· τοῦτο νῦν ὀστοῦν ἐκ τῶν ὀστέων μου καὶ σὰρξ ἐκ τῆς σαρκός μου· αὕτη κληθήσεται γυνή, ὅτι ἐκ τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς ἐλήφθη αὕτη.»
Και ενώ δεν υπάρχει ούτε ένα ιερό κείμενο που να αναφέρεται σε δικαιώματα των ανδρών έναντι των γυναικών, αυτά δυστυχώς ίσχυσαν από εκείνα τα χρόνια της Εβραϊκής και αργότερα της Χριστιανικής πίστης. Για την διαλεύκανση λοιπόν αυτού του παράδοξου, δηλαδή της μη αναγνώρισης της απόλυτης ισότητας των φύλων, η πλέον επικρατούσα εκδοχή ήταν το ότι κάποια εδάφια της βίβλου, προσφέρονταν για ερμηνεία υπέρ του ανδρικού φύλου, την οποία οι άνδρες έσπευσαν να επωφεληθούν. Ως ένα τέτοιο εδάφιο συναντάται στις ΄΄Δέκα εντολές’’ που περιέχονται σε δύο από τα βιβλία της Βίβλου, στην “Έξοδο” κεφάλαιο 20, και στο “Δευτερονόμιο” κεφάλαιο 5, όπου αναφέρονται τα εξής:
…. Μην επιθυμήσεις την οικία του πλησίον σου,
- Ούτε την γυναίκα αυτού,
- Ούτε τον δούλο του…….
Έτσι λοιπόν οι άνδρες εκμεταλευόμενοι τα επικρατούντα ανδροκρατούμενα κατεστημένα, δεν δυσκολεύτηκαν να συμπεράνουν ότι υπερέχουν των γυναικών και οι οποίες μάλιστα ίσως και να τους ανήκουν ως αποκτήματα!
Έκτοτε τα κοινωνικά στερεότυπα διαιωνίσθηκαν ακόμη και για χιλιετίες ολόκληρες και μόνον στις αρχές του 20ου πια αιώνα ή και σε κάποιους κοινωνικούς χώρους αρκετά αργότερα, οι γυναίκες άρχισαν να αποκτούν τα ίδια δικαιώματα με τους άνδρες. Τα ίδια περίπου κοινωνικά δεδομένα και μάλιστα ακόμη δυσμενέστερα για το γυναικείο φύλο, ίσχυσαν και στα άλλα επικρατούντα θρησκευτικά δόγματα πέραν του Εβραϊκού και του Χριστιανικού.
Οι γυναικοκτονίες ως ανησυχητικό φαινόμενο
Στη χώρα μας, αλλά και όχι μόνον, τις τελευταίες δεκαετίες έχει παρατηρηθεί μια τάση η οποία και συνεχώς αυξάνεται, με βίαιες συμπεριφορές κατά γυναικών ακόμη και σε ενδοοικογενειακά περιβάλλοντα. Οι αποτρόπαιες αυτές συμπεριφορές φτάνουν και σε χειροδικίες και τραυματισμούς αλλά ακόμη και σε δολοφονίες. Είναι ολοφάνερο ότι οι χειροδικούντες άνδρες, εκμεταλλεύονται τη φυσική μυϊκή τους διαφορά έναντι των γυναικών και βιαιοπραγούν εναντίον τους. Οι περισσότερες από αυτές βέβαια τις περιπτώσεις δεν γίνονται γνωστές γιατί πολλές φορές για διάφορους λόγους τα θύματα αδυνατούν να καταγγείλουν τις επιθέσεις τις οποίες δέχονται. Συνήθως τα συμβάντα που γίνονται γνωστά, είναι τα πιο ακραία, δηλαδή είτε σε εκείνα στα οποία έχει προκύψει τραυματισμός και είναι απαραίτητη η νοσηλεία, είτε στην έσχατη των περιπτώσεων της δολοφονίας. Το φαινόμενο εμφανίζει πια, πολύ μεγάλη συχνότητα και δυστυχώς διαπερνά κοινωνικές τάξεις θρησκευτικές πεποιθήσεις αλλά και μορφωτικά επίπεδα.
Η δυϊκή υπόσταση της γυναικοκτονίας
Όταν υπάρχει μια βίαιη απώλεια μιας ανθρώπινης ζωής εξ αιτίας εγκληματικής ενέργειας, πέραν του θανόντα, πάντα το κόστος είναι τεράστιο τόσο για τον οικογενειακό, τον συγγενικό και τον φιλικό του χώρο, όσο όμως και για την ευρύτερη κοινωνία όπου ζούσε και δραστηριοποιούνταν το άτυχο άτομο. Όμως στην περίπτωση που το θύμα είναι γυναίκα, το κόστος αυτό είναι διπλά επώδυνο. Έχει την διάσταση του δισυπόστατου, για να δανειστούμε τον προσδιορισμό αυτόν από το θρησκευτική μας ορολογία. Η μία υπόσταση της ανθρώπινης απώλειας, , είναι η προφανής, ως εκείνη της φυσικής ανυπαρξίας. Όμως η δεύτερη υπόσταση αλλά εξ ίσου επώδυνη για τον κοινωνικό χώρο, είναι ’’ ο βιασμός ή και η δολοφονία της συλλογικής συναισθηματικής μας συνείδησης’’, που αντικατοπτρίζεται στο πρόσωπο της δυστυχισμένης απούσας.
Η γυναικεία φύση ως ο καθρέπτης της κοινωνικής μας συνείδησης
Η Γυναικεία φύση πραγματικά αντιπροσωπεύει την συλλογική συναισθηματική συνείδηση του κάθε κοινωνικού χώρου, καθότι :
Καταρχήν η γυναίκα, είναι το πλάσμα του Δημιουργού, στην οποία βασίζεται η δόμηση του συναισθηματικού κόσμου του κάθε νεογέννητου. Μάλιστα είναι ένα οντολογικό ερώτημα το αν ένα νεογέννητο θα καταφέρει να αποκτήσει ανθρώπινη συναισθηματική υπόσταση χωρίς την παρουσία της μάνας ή κάποιας άλλης γυναικείας παρουσίας.
Δεν ξεχνούμε το πείραμα της κοινωνικής ψυχολογίας, που έγινε σε κάποιο ίδρυμα στην Αμερική όπου φιλοξενούνταν νεογέννητα παιδιά εγκαταλελειμμένα από τους γονείς τους ή και χωρίς γονείς. Τα παιδιά που είχαν επιλεγεί για την πειραματική διαδικασία για κάποιες ώρες καθημερινά είχαν φροντίδα αγκαλιάς από κοπέλες οι οποίες νοσηλεύονταν με σοβαρή ψυχιατρική διαταραχή σε κάποιο θεραπευτήριο για ψυχιατρικούς ασθενείς. Οι νοσηλευόμενες αυτές δεν ήταν κοινωνικά λειτουργικά άτομα και φυσικά στον ρόλο τους αυτόν, συμμετείχαν με την επίβλεψη εκπαιδευμένου νοσηλευτικού προσωπικού. Τα παιδιά της ομάδας ελέγχου δεν είχαν αυτή την επιπλέον φροντίδα. Έπειτα από κάποιο χρονικό διάστημα τα παιδιά της πειραματικής ομάδας παρουσίασαν αισθητή ψυχοκινητική βελτίωση στην ανάπτυξή τους. Τα αποτελέσματα της έρευνας ήταν, ότι η αγκαλιά της μάνας ή γενικότερα μιας γυναίκας που συμπεριφέρεται σαν να ήταν μάνα, είναι εκείνο που δίνει την πνοή στη ζωή του νεογέννητου για να μπορέσει να αποκτήσει και αυτό την συναισθηματική του υπόσταση.
Καταλαβαίνουμε λοιπόν πόσο μετράει για την συλλογική συναισθηματική μας συνείδηση η άδικη και απροσδόκητη απώλεια μιας γυναίκας και μάλιστα με τον πιο βίαιο τρόπο.
Όμως αυτό που θα πρέπει να απασχολήσει περισσότερο τους κοινωνικούς ερευνητές για τους λόγους που οδηγούν στη δολοφονία μιας γυναίκας, είναι το ότι η γυναίκα και μόνο από τη φύση της, δεν θα προχωρούσε ποτέ η ίδια να προβεί σε ένα τέτοιο εγχείρημα. Δηλαδή με άλλα λόγια, η βίαιη αυτή συμπεριφορά είναι εκτός των ορίων σκέψης και δράσης της γυναίκας. Η γυναίκα δηλαδή πέφτει θύμα μιας δολοφονίας γιατί με τίποτα αυτή δεν θα μπορούσε να βρεθεί στον αντίρροπο ρόλο. Τον ρόλο της δολοφόνου. Φαίνεται όμως, πως αυτό είναι και το δεδομένο το οποίο εκμεταλεύεται ο στυγερός δράστης.
Εκείνο όμως που βαραίνει περισσότερο στη συνείδηση του κοινωνικού χώρου και επομένως του κάθε πολίτη χωριστά, είναι η επίθεση στο ‘’ευάλωτο άτομο’’. Το άτομο δηλαδή που είτε λόγω της φύσης του είτε λόγω του κοινωνικού του ρόλου, δεν διαθέτει τις δυνάμεις και τις ευκαιρίες για να ανταπεξέλθει σε ένα αγώνα ή μια σύγκρουση ίσος προς ίσος. Τέτοιο ευάλωτο άτομο μπορεί σε γενική θεώρηση να χαρακτηριστεί και η γυναίκα, που όμως επιπλέον είναι και ο θεματοφύλακας της έκφρασης και της καλλιέργειας των πιο ευγενών ανθρωπίνων συναισθημάτων .
Γιαυτό το τελευταίο μάλιστα, το παράδειγμα μας το δίνει και η συνείδηση της ευγενούς άμιλλας στον αθλητικό χώρο , όπου τα αθλήματα της πάλης έχουν κατηγοριοποιηθεί ανάλογα με το σωματικό βάρος των παλαιστών. Έτσι υπάρχει και μια ανάλογη αντιστοίχιση και στη μυϊκή τους δύναμη. Και αυτό για να μην είναι άνισοι αγώνες δηλαδή του τύπου Δαυϊδ με Γολιάθ, αλλά να είναι δίκαιοι!
Οι δομές και οι μηχανισμοί άμυνας
Πολύ ορθά και στη χώρα μας τις τελευταίες δεκαετίες έχουν δημιουργηθεί δομές υποστήριξης των κακοποιημένων γυναικών και οι οποίες παρέχουν ανεκτίμητες υπηρεσίες. Επίσης είναι και οι διάφορες τηλεφωνικές γραμμές SOS και μάλιστα τελευταία το panik button. Όλες αυτές οι δομές θα πρέπει να ενδυναμωθούν ακόμη περισσότερο για να μπορούν να ανταποκρίνονται με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο στην αποστολή τους.
Οι προσδοκίες για την εξάλειψη των γυναικοκτονιών
Αναγνωρίζοντας τη βλάβη που προκύπτει στην κάθε τοπική κοινωνία από την μια γυναικοκτονία, θα συμφωνήσουμε ότι αξίζει η πολιτεία να δαπανήσει όσο περισσότερους οικονομικούς και κοινωνικούς πόρους διαθέτει τόσο για να προλαμβάνονται τέτοια γεγονότα, αν είναι δυνατόν, όσο όμως και για την αντιμετώπιση των επιπτώσεών τους. Η κοινωνία συνολικά θα βγει και μια και δυό και πολλαπλές φορές ωφελημένη όταν θα προλαμβάνονται ή και δεν θα υπάρχουν πια βίαιες συμπεριφορές κατά των γυναικών.