Η εμπειρική προσέγγιση και ανάλυση τόσο του εκφερόμενου πολιτικού λόγου στο πλαίσιο του δημόσιου διάλογου όσο και των προγραμμάτων των κομμάτων δείχνουν, ότι το πολιτικό σύστημα ουσιαστικά «κινείται» με οπτική παρελθόντος, η οποία δεν στηρίζεται στην ανάλυση και στον σχεδιασμό της δυναμικής της εξέλιξης με σημείο αναφοράς το παρόν στην δυναμική προβολή του στο μέλλον και στόχο την πραγμάτωση του κοινωνικού και του ανθρώπινου συμφέροντος.
Είναι εμφανές, ότι δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις από τα κόμματα. Δεν απαντούν στις σύγχρονες προκλήσεις της δυναμικής της εξέλιξης, η οποία παράγει υψηλού βαθμού διακινδύνευση, ενώ παράλληλα απειλεί τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του ανθρώπου και υποβαθμίζει τον ρόλο του. Η βιωνόμενη πραγματικότητα είναι πολύ αποκαλυπτική.
Δυστυχώς δεν πληρούνται βασικές προϋποθέσεις ως προς την οπτική αλλά και την λειτουργία του πολιτικού συστήματος στον σχεδιασμό και στην διαχείριση της πραγματικότητας στην δυναμική προβολή της στο μέλλον.
Συγκεκριμένα η οπτική σχεδιασμού και διαχείρισης της εξέλιξης είναι μονοδιάστατη. Δεν συνυπολογίζονται ούτε ελέγχονται οι παρενέργειες, οι οποίες έχουν υψηλό φορτίο διακινδύνευσης και μπορεί να απειλούν ακόμη και την ευημερία και την βιωσιμότητα των ανθρώπων.
Πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η κλιματική αλλαγή και ο σχεδιασμός για την αντιμετώπιση της, ο οποίος εξαντλείται στην διαχείριση των επιπτώσεων της και όχι στην ουσιαστική άρση των γενεσιουργών αιτίων, τα οποία έχουν άμεση σχέση με την ανθρώπινη δραστηριοποίηση στον πλανήτη.
Ενώ η χρήση ορυκτών καυσίμων για την παραγωγή ενέργειας συμβάλλει στην υπερθέρμανση του πλανήτη με την εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου, η ελληνική κυβέρνηση επενδύει στην εξόρυξη υδρογονανθράκων (προς το παρόν στο Ιόνιο), ενώ παράλληλα μετατρέπει την χώρα σε «μεσάζοντα» για την πώληση αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου στην βορειοανατολική Ευρώπη. Επαίρεται δε, ότι έχει μετατρέψει την Ελλάδα σε ενεργειακό κόμβο. Η αντιπολίτευση «σιωπά» και ουσιαστικά έχει την ίδια οπτική.
Φαίνεται, ότι βασική στόχευση είναι η πραγμάτωση του συστημικού συμφέροντος (λειτουργικότητα και οικονομική απόδοση των κοινωνικών συστημάτων) με εργαλείο τους πολίτες στο πλαίσιο της διεκπεραίωσης των διαφόρων κοινωνικών ρόλων και όχι του ανθρώπινου και του κοινωνικού συμφέροντος. Γίνεται δε ορατή η έλλειψη αξιών με ηθικό φορτίο, αν ληφθούν υπόψη οι οδυνηρές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής λόγω της θερμικής καταπόνησης του ανθρώπινου οργανισμού από τους καύσωνες και γενικότερα τα ακραία καιρικά φαινόμενα, που πλήττουν τον πλανήτη και την Ελλάδα (πλημμύρες, ξηρασίες σε συνδυασμό με πυρκαγιές κ.λ.π.).
Βέβαια οι ανισορροπίες, που παράγονται από το σύστημα οργάνωσης και λειτουργίας της κοινωνίας αλλά και τον σχεδιασμό και την διαχείριση της εξέλιξης από τον χώρο της πολιτικής, είναι πολύ περισσότερες και δείχνουν εμφατικά, ότι το πολιτικό σύστημα πρέπει να δώσει απαντήσεις σε ζωτικής σημασίας ερωτήματα, ώστε να διαμορφωθούν οι προϋποθέσεις για μακροπρόθεσμο και βιώσιμο πολιτικό σχεδιασμό της πορείας προς το μέλλον.
Συγκεκριμένα, ποια είναι τα κριτήρια αξιοποίησης της ψηφιακής τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να αποφεύγονται αρνητικές επιπτώσεις στον τρόπο ζωής και στα ποιοτικά χαρακτηριστικά του ανθρώπου; Ήδη καταγράφονται προβληματικές συνθήκες, όπως είναι η μείωση θέσεων εργασίας λόγω της τυποποίησης της παραγωγικής διαδικασίας με την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης και η προσέγγιση και βίωση της πραγματικότητας στην εικονική της εκδοχή με την μαζική χρησιμοποίηση της ψηφιακής τεχνολογίας από τους πολίτες (π.χ. διαδίκτυο, Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης).
Ταυτοχρόνως τίθεται ανάλογο ερώτημα και για την οπτική του πολιτικού συστήματος σε σχέση με την αντιμετώπιση των πολιτών στην ακολουθούμενη επικοινωνιακή πολιτική. Τελικά θεωρούν τα κόμματα, ότι οι πολίτες στο πλαίσιο της δημοκρατικής λειτουργίας πρέπει να ενεργοποιούνται ως ατομικά και συλλογικά υποκείμενα ή ως καταναλωτές πολιτικών μηνυμάτων με φαντασιακή προοπτική για το μέλλον;
Επίσης πως συνυπολογίζουν στον πολιτικό σχεδιασμό της κοινωνικής πορείας την αλληλεξάρτηση και αλληλεπίδραση των κοινωνιών σε συνθήκες παγκοσμιοποίησης, ώστε να διασφαλίζεται το συμφέρον της κοινωνίας (π.χ. ευημερία χωρίς ανισότητες, συνεκτικές συνθήκες κ.λ.π.) στην προοπτική του χρόνου και να μην εξαντλείται στα χρονικά όρια διακυβέρνησης ενός κόμματος;
Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα είναι εφικτή, εάν η πολιτική οπτική σχεδιασμού και διαχείρισης της πραγματικότητας λαμβάνει υπόψη την παγκόσμια δυναμική τόσο στον οικονομικό όσο και στον γεωπολιτικό και πολιτισμικό τομέα, ώστε να προωθείται η εξισορρόπηση και όσμωση των συμφερόντων και να μην διαμορφώνονται επικίνδυνες ανισορροπίες, ενώ παράλληλα θα λαμβάνεται υπόψη το ανθρώπινο συμφέρον (όπως το δικαίωμα στην ζωή με υγεία και ευημερία). Με αυτό τον τρόπο θα αποφεύγονται και οι επικίνδυνες γεωπολιτικές ανισορροπίες.
Βέβαια προϋπόθεση είναι η λειτουργική πολιτική διαχείριση του χρόνου σε συνθήκες ταχύτατης εξέλιξης και πολυπλοκότητας στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης και της παραγωγής πληροφοριών και επιστημονικών δεδομένων, που πρέπει διαρκώς να γίνονται αντικείμενα επεξεργασίας και συνυπολογισμού στον σχεδιασμό.
Δεν είναι όμως μόνο η παγκόσμια δυναμική, που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη για την οικοδόμηση μακροπρόθεσμου και βιώσιμου πολιτικού σχεδιασμού. Είναι και η οπτική σε σχέση με την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας προς το μέλλον. Τελικά η συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα εξαντλείται στην λογική της κοινοπραξίας συμφερόντων ή θα προωθεί την ευρωπαϊκή ενοποίηση και όσμωση των κοινωνιών, που συνθέτουν το ευρωπαϊκό οικοδόμημα, χωρίς ανισότητες μεταξύ τους;
Τέλος σε σχέση με την Ελλάδα πολύ σημαντική παράμετρος για την οικοδόμηση μακροπρόθεσμου και βιώσιμου πολιτικού σχεδιασμού είναι και η αντιμετώπιση της διαφθοράς, η οποία αποτελεί πλέον δομικό στοιχείο της κοινωνίας. Αυτό γίνεται αμέσως ορατό, αν ληφθούν υπόψη τα σκάνδαλα του ΟΠΕΚΕΠΕ και των πολεοδομιών ή το πελατειακό σύστημα με εργαλείο το κράτος και γενικότερα η έλλειψη εμπιστοσύνης στους πολιτειακούς θεσμούς, όπως είναι η Δικαιοσύνη.
Η αντιμετώπιση της διαφθοράς και η απαλλαγή από αυτήν είναι πολύ δύσκολη και προϋποθέτει την συνεργασία όλων των κομμάτων και της κοινωνίας πολιτών, διότι αναγκαστικά θα πρέπει να αλλάξει το σύστημα κοινωνικής οργάνωσης και λειτουργίας και αυτό θα προκαλέσει αλλαγές στον τρόπο ζωής των πολιτών και στην βίωση της καθημερινότητας, ενώ παράλληλα το πολιτικό σύστημα θα πρέπει να αλλάξει οπτική λειτουργίας.
Με αυτές της συνθήκες στην βιωνόμενη πραγματικότητα και την ζωτικής σημασίας ανάγκη λειτουργικού μακροπρόθεσμου και βιώσιμου σχεδιασμού της πορείας της κοινωνίας στο χρόνο το πολιτικό σύστημα επιβάλλεται να προβεί στις αναγκαίες αλλαγές χωρίς καθυστερήσεις, ώστε να ανταποκρίνεται στις προϋποθέσεις, που πρέπει να πληρούνται.
Ειδάλλως θα προκληθούν μη ελεγχόμενες κοινωνικές αναταράξεις, διότι ούτε οι πολίτες μπορούν να ελέγχουν την δυναμική της εξέλιξης με την λειτουργία τους ως συλλογικών υποκειμένων στο πλαίσιο της κοινωνίας πολιτών και της ανάπτυξης κοινωνικών κινημάτων με σημείο αναφοράς την δημοκρατική λειτουργία, διότι αυτό προϋποθέτει συνεχή διάλογο με το πολιτικό σύστημα, το οποίο δεν εμπιστεύονται.