Η Τοπική Αυτοδιοίκηση και συγκεκριμένα οι Δήμοι είναι η τελευταία ελπίδα για την αντιμετώπιση της διαρκώς συρρικνούμενης κοινωνικής συνοχής, διότι έχουν άμεση σχέση με τις τοπικές κοινωνίες και τον τρόπο ζωής των πολιτών στην καθημερινότητα, αν και κυριαρχούν συνθήκες μαζοποίησης στις κοινωνίες στα μεγάλα αστικά κέντρα, όπως είναι η Αθήνα, στην οποία ζουν περισσότεροι από τους μισούς Έλληνες.
Η ανάληψη αυτής της ευθύνης δεν είναι εύκολη με τα σημερινά δεδομένα στους Δήμους, οι οποίοι πρέπει να οικοδομήσουν ένα νέο τρόπο λειτουργίας, που ανταποκρίνεται στις σύγχρονες ανάγκες της συμβίωσης των πολιτών και διασφαλίζει την κοινωνική συνοχή, η οποία διαρκώς συρρικνώνεται με πολύ αρνητικές παρενέργειες, όπως είναι για παράδειγμα η αύξηση της παραβατικής συμπεριφοράς και της βίας ιδιαιτέρως στους νέους.
Βασική προτεραιότητα σε αυτή την προσπάθεια πρέπει να είναι η προώθηση της απομαζοποίησης της τοπικής κοινωνίας με την ανάπτυξη διαλόγου στο πλαίσιο της δραστηριοποίησης των δομών της κοινωνίας πολιτών (δηλαδή Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων, όπως είναι οι σύλλογοι γονέων κ.λ.π.) με στόχο την ανάδειξη του κοινωνικού συμφέροντος και την καλλιέργεια της ενσυναίσθησης και της κοινωνικής συνείδησης και ευθύνης στους πολίτες.
Οι τρόποι είναι πολλοί. Για παράδειγμα, σε συνεργασία με τους συλλόγους γονέων και την βοήθεια των διδασκόντων μπορούν να οργανώνονται δραστηριότητες των μαθητών για την υποστήριξη της βιωσιμότητας του φυσικού περιβάλλοντος ή των συμπολιτών, που έχουν προβλήματα είτε λόγω ηλικίας είτε λόγω άλλων αιτίων. Είναι δε σημαντικό να καταγράφονται και να συνειδητοποιούνται οι θετικές επιπτώσεις στην συμβίωση των ανθρώπων, ώστε να προωθείται η ανάπτυξη κοινωνικής συνείδησης και ενσυναίσθησης καθώς και η ανάληψη της ατομικής ευθύνης για την οικοδόμηση ποιότητας στην καθημερινότητα.
Με αυτές τις δραστηριότητες διαμορφώνονται οι προϋποθέσεις για την προσέγγιση και συνεργασία των πολιτών με τον Δήμο και την λειτουργία τους ως ατομικών και συλλογικών υποκειμένων, που συμμετέχουν στην διαμόρφωση των συνθηκών ζωής στην τοπική κοινωνία αναφοράς τους. Για αυτό είναι σημαντική η καθιέρωση τακτικής (π.χ. μηνιαίας) συνάντησης της δημοτικής αρχής με τους πολίτες, ώστε στο πλαίσιο της δημοκρατικής λειτουργίας στην πράξη να γίνεται διάλογος με τους πολίτες και να εκφράζονται γνώμες και προτάσεις από αυτούς για την δυναμική της εξέλιξης της τοπικής κοινωνίας.
Ιδιαιτέρως σε σχέση με τα παιδιά και γενικότερα τους νέους είναι πολύ σημαντικό να βιώνουν την κοινωνική πραγματικότητα με την δραστηριοποίηση τους και την επαφή με τους συνανθρώπους τους και όχι με την χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας στην εικονική της παρουσίαση και εκδοχή, η οποία είναι αποσπασματική (αποτυπώνει μόνο αυτό, που προσεγγίζει η οπτική λήψης του φακού και πιθανές σκοπιμότητες) και δεν καλύπτει όλες τις διαστάσεις της σύγχρονης πολύπλοκης πραγματικότητας.
Με την συνεργασία δε της Τοπικής Αυτοδιοίκησης με την επιστημονική κοινότητα και τους θεσμούς λειτουργίας της (π.χ. ερευνητικά ιδρύματα, πανεπιστήμια) για την κατάθεση τεκμηριωμένων προτάσεων και γνώσεων για την βιωνόμενη πολύπλοκη πραγματικότητα διαμορφώνονται οι προϋποθέσεις για την λειτουργία της ως μέσου για την προώθηση της κοινωνικής δραστηριοποίησης των πολιτών ως ατομικών και συλλογικών υποκειμένων με γνώση των επιπτώσεων των επιλογών τους και την οικοδόμηση κοινωνικής συνοχής. Ουσιαστικά οι Δήμοι θα αποτελούν βασικές παραμέτρους της αναγκαίας πολυδιάστατης ενημέρωσης των πολιτών με την διοργάνωση και ανάλογων εκδηλώσεων.
Όταν οι πολίτες είναι ενημερωμένοι για την πραγματικότητα με την ενεργοποίηση και του ορθολογισμού, επεξεργάζονται τις πληροφορίες, διαμορφώνουν απόψεις και κάνουν επιλογές ως προς την πορεία προς το μέλλον, οι οποίες συμβάλλουν στην δημιουργία βιώσιμων συνθηκών με προοπτική. Για παράδειγμα στα μεγάλα αστικά κέντρα, όπως είναι οι Δήμοι στην Αθήνα, στα οποία η ατμοσφαιρική ρύπανση είναι μεγάλη και η εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου ενισχύει την υπερθέρμανση με αποτέλεσμα την σοβαρή επιβάρυνση της υγείας των ανθρώπων, είναι απαραίτητη η αλλαγή της ακολουθούμενης πορείας. Και αυτό προϋποθέτει πολίτες με κοινωνική συνείδηση, οι οποίοι αναλαμβάνουν τις ευθύνες τους για την οικοδόμηση ποιότητας ζωής ως συλλογικό αγαθό, διότι ο κάθε πολίτης εξαρτάται από την δραστηριοποίηση και των συμπολιτών του.
Επίσης με την οικοδόμηση συνοχής στις τοπικές κοινωνίες αντιμετωπίζεται προληπτικά η παραβατική συμπεριφορά και η βία, που ακολουθούν ανοδική πορεία το τελευταίο χρονικό διάστημα. Ακόμη και στους ανηλίκους και στα σχολεία ευδοκιμεί η παραβατική συμπεριφορά και η βία, η οποία μερικές φορές παίρνει εγκληματικές διαστάσεις. Περιττό να αναφερθεί και η ευδοκίμηση της ενδοοικογενειακής βίας και των γυναικοκτονιών.
Με την οικοδόμηση κοινωνικής συνοχής συνειδητοποιείται από τους πολίτες η μεταξύ τους αλληλεξάρτηση και η ανάγκη να συνεργάζονται για την βελτίωση των συνθηκών ζωής και την αποφυγή των ανισοτήτων, οι οποίες σε συνδυασμό με την μη παραγωγή αξιών με ηθικό φορτίο (έχουν υποκατασταθεί από μονοδιάστατα καταναλωτικά πρότυπα στο πλαίσιο της οπτικής της κοινωνίας του θεάματος ως μέσου επίτευξης κοινωνικής αποδοχής και επιβολής) διαμορφώνουν συγκρουσιακό κλίμα.
Μπορούν οι αυτοδιοικητικές παρατάξεις να αλλάξουν οπτική και να αναλάβουν τις ευθύνες τους για την οικοδόμηση της αναγκαίας κοινωνικής συνοχής στο πλαίσιο της συμβίωσης των πολιτών στο τοπικό επίπεδο;
Εάν λάβουν υπόψη τους τον σύγχρονο τρόπο βίωσης της πραγματικότητας από τους ανθρώπους, ο οποίος οδηγεί την κοινωνία στην μαζοποίηση και δημιουργεί ανισορροπίες και δύσκολα διαχειρίσιμες συνθήκες (π.χ. βία) για την προώθηση και πραγμάτωση του ανθρώπινου και του κοινωνικού συμφέροντος, τότε δεν υπάρχει άλλος τρόπος για να αντιμετωπισθούν ριζικά και με προοπτική τα αδιέξοδα, που παράγει το ισχύον σύστημα κοινωνικής οργάνωσης και τα πρότυπα λειτουργίας, που το διαπερνούν.