Μικρό διάλειμμα: Από το Χάος στους πολιτικούς φορείς στις Μαύρες Τρύπες

Κωνσταντίνος Α. Ζώκος 12 Ιουν 2026

Περίοδος ταραχής! Ώρες δημιουργίας, ώρες θανάτου, ώρες που όνειρα παίρνουν μορφή, ώρες που μορφές μετατρέπονται σε εφιάλτες, ώρες που από το τίποτε προκύπτει κάτι και ώρες που αυτά που προέκυψαν εξαϋλώνονται. Μετά, να και πάλι ένταση και αναταραχή, να και πάλι νέες δομές πιο σταθερές αυτή τη φορά, που θα επιτρέψουν το φως να ξεφύγει και θα διαχέει συνεχώς την πληροφορία του. Ακόμη πιο μετά οι δομές θα συγκεντρωθούν σε μεγαλύτερες, σε όλο και μεγαλύτερες και αυτές θα συγκρουστούν μεταξύ τους και θα διαλυθούν και πάλι θα ενωθούν και θα διαμορφώσουν και άλλες ακόμη πιο σταθερές και εκεί είναι που θα γεννηθούν τα τέρατα. Αυτά που θα ρουφάνε ότι μπορούν από αυτά που υπάρχουν γύρω τους, αλλά και θα επηρεάζουν την πορεία αρκετών από τα άλλα που δεν μπορούν να απορροφήσουν. Άραγε, οι μεγάλες δομές δημιούργησαν τα τέρατα ή αυτά προϋπήρξαν;

Εικόνα αναταραχής που ξεπροβάλει όταν προσπαθείς  να δεις τα τεκταινόμενα στο πολιτικοκοινωνικό γίγνεσθαι της χώρας, κοιτώντας τα από απόσταση, όπως έχω από καιρό αποφασίσει να κάνω. Να, τώρα που το βλέμμα απομακρύνεται από το στενό πολιτικό πλαίσιο και τα μάτια σηκώνονται προς τον ουράνιο θόλο, λίγο επάνω από τον ορίζοντα προς το νότο, ελάχιστα προς νοτιοανατολικά. Εκεί όπου μπορούμε να βρούμε το δρόμο για να “συναντήσουμε” το τέρας. Το δικό μας τέρας. Καλοκαίρι, (καλύτερα) μετά τα μεσάνυχτα, κοιτάμε στον αστερισμό του Τοξότη. Αυτή είναι η εικόνα που θα δούμε:

Όσοι/ες θέλουν να ξεφύγουν από τις στρεσογόνες καταστάσεις της ψευδοπολιτικής μας σκηνής, ελάτε να ηρεμήσουμε κοιτώντας στο κέντρο του Γαλαξία μας και μιλώντας για την Μαύρη Τρύπα που βρίσκεται εκεί. Έτσι, για να χαλαρώσουμε λίγο, να μάθουμε κάτι και μετά ξαναγυρνάμε στο ψευτοπολιτικό στρες. Για να βρεθούμε μπροστά στο δικό μας ελλαδικό ψευδοπολιτικό τέρας που μας καταπίνει.

Ας διεισδύσουμε στον αστερισμό του Τοξότη και δια μέσου αυτού νοερά ας “δούμε” το κέντρο του Γαλαξία μας. Σε αυτό το κέντρο, βρέθηκε, με την παρατήρηση των περίεργων κινήσεων των κοντινών στην περιοχή του σωμάτων, ότι μια Μαύρη Τρύπα είναι εγκατεστημένη. Μια τεράστια μαύρη τρύπα, με μάζα περίπου 4,1 με 4,3 εκατομμύρια φορές τη μάζα του μητρικού μας ζωοδότη άστρου, του Ήλιου, η οποία με το τεράστιο βαρυτικό της πεδίο και την ακτινοβολία της αναστατώνει αυτήν την περιοχή του Σύμπαντος, αν και αποτελεί μόνο το 0,01% της συνολικής μάζας του Γαλαξία μας. Ας το κρατήσουμε αυτό, θα μας χρειαστεί πιο κάτω. Α, να μην το ξεχάσω! Η μαύρη τρύπα αυτή έχει όνομα (άγνωστο αν το ακούει η ίδια): την λέμε Sagittarius A* ή επί το ελληνικότερο Τοξότης Α άστρο. Ωραίο όνομα, δεν βρίσκετε;

Καλά, πως ξεφύτρωσε εκεί αυτή η μαύρη τρύπα; Αυθόρμητο ερώτημα! Λοιπόν;

Στιγμή για μια ωραία ιστορία: Πολύ-πολύ παλιά, στο πρώιμο Σύμπαν, μετά από μια διαδικασία περίπου σαν και αυτή που παρουσιάστηκε στην αρχή του κειμένου, διαμορφώθηκαν τα πρώτα άστρα. Αυτά φυσικά ήταν πάρα πολύ μεγάλα. Όταν οι μετασχηματισμοί των στοιχείων τους, τα καύσιμα τους, που τα κρατούσαν σε ισορροπία, τελείωσαν, τα άστρα αυτά κατάρρευσαν και έγιναν τόσο πυκνά που η βαρύτητα δεν άφηνε το φως να ξεφύγει, φυσικά έγιναν και πολύ μικρά, οπότε δεν μπορούσαμε να τα δούμε και επομένως αυτό που έμεινε στο χώρο τους ήταν μια μαύρη τρύπα. Φυσικά, δεν τη βλέπαμε, αλλά την εντοπίζαμε έμμεσα από τις κινήσεις των άστρων σε μια περιοχή, τις εκπομπές ακτινοβολίας από το αέριο που υπάρχει εκεί και στις μέρες μας από τα βαρυτικά κύματα.

Αυτή, λοιπόν, η μαύρη τρύπα λειτουργούσε σαν σπόρος που με διάφορους τρόπους, όπως την πρόσληψη των γύρω από αυτήν αερίων, τη συγχώνευσή της με άλλες μαύρες τρύπες ή ακόμη με τις συγκρούσεις γαλαξιών που στα κέντρα τους είχαν και αυτοί μαύρες τρύπες, γινόταν τεράστια, υπερμεγέθης. Ένας γαλαξίας έχει αρκετή τροφή για να θρέψει μια μαύρη τρύπα και έτσι στο κέντρο τους οι περισσότεροι γαλαξίες διαμόρφωσαν υπερμεγέθεις μαύρες τρύπες. Που οδηγεί αυτή η ιστορία; Πρώτα δημιουργούνται οι γαλαξίες και μετά δημιουργούνται οι μαύρες τρύπες στο κέντρο τους! Είναι όμως έτσι;

Μήπως οι μαύρες τρύπες διαμορφώνουν τους γαλαξίες; Μήπως συμβαίνει κάτι άλλο; Τα φαινόμενα πάντα μας βοηθάνε να ανοίξουμε, εμείς οι άνθρωποι, τα μάτια. Να ποιο είναι ένα από τα τελευταία ευρήματα των επιστημόνων: Μελετούσαν* τον γαλαξία που αναφέρεται ως Abell2744-QSO1 και τον αποκαλούν ως Μικρά Ερυθρά Κουκίδα (Little Red Dot). Είναι ένας μικρός γαλαξίας που διαμορφώθηκε μόνο 700 εκατομμύρια χρόνια μετά τη Μεγάλη Έκρηξη, είναι απίστευτα μακριά και φυσικά είναι πολύ δύσκολη η παρατήρηση του. Τη κατάφεραν μέσω της βαρυτικής εστίασης, αλλά αυτό είναι κάτι που θα το πούμε άλλη φορά. Αυτός, λοιπόν, ο γαλαξίας δεν είναι όπως αυτοί που συνήθως έρχονται στο νου μας. Αντί για μια δομή με σπείρες που εκτείνονται από ένα λαμπερό κέντρο, αυτός δεν είναι πιθανώς τίποτε περισσότερο από ένα νέφος υδρογόνου και ηλίου που περιστρέφεται γύρω από μια μαύρη τρύπα. Ωπ! Και που βρέθηκε η μαύρη τρύπα εκεί;

Κάτι ακόμη. Είπαμε να κρατήσουμε στη μνήμη μας ότι η δική μας μαύρη τρύπα “αποτελεί μόνο το 0,01% της συνολικής μάζας του Γαλαξία μας”, το θυμάστε; Η μαύρη τρύπα της Μικρής Ερυθρής Κουκκίδας, γύρω από την οποία σε ελλειπτική τροχιά κινείται το αέριο, υπολογίστηκε ότι η μάζα της είναι 50 εκατομμύρια φορές της μάζας του Ήλιου μας. (Θυμάστε τη μάζα της δικής μας μαύρης τρύπας;) Αυτό σημαίνει ότι η μαύρη τρύπα που μελετήθηκε περιέχει τα 2/3 της ολικής μάζας των αερίων που αποτελούν τον περίεργο γαλαξία της Μικρής Ερυθρής Κουκκίδας.

Η παρατήρηση αυτή μας οδηγεί σε αλλαγές στην άποψη που έχουμε για το πως διαμορφώνεται μια μαύρη τρύπα. Στην συγκεκριμένη περίπτωση: από την ύλη του ίδιου του γαλαξία δεν φαίνεται ότι μπορεί να προκύψει. Από τη συγχώνευση άλλων μικρότερων μελανών οπών επίσης, από που προέκυψαν αυτές; Τι μένει, λοιπόν, να υποθέσουμε; Ότι θα μπορούσε να είναι μια αρχέγονη μαύρη τρύπα, μια υποθετική μαύρη τρύπα που πρέπει να έχει διαμορφωθεί κλάσματα δευτερολέπτου μετά τη λεγόμενη Μεγάλη Έκρηξη, η οποία είχε θεωρητικά υπολογιστεί αλλά δεν είχε επιβεβαιωθεί. Τι σημαίνει αυτό; Πρώτον ότι ο εντοπισμός της συγκεκριμένης μαύρης τρύπας στον συγκεκριμένο γαλαξία είναι ένα στοιχείο για την επιβεβαίωση της θεωρίας και δεύτερον ότι γεννήθηκε μεγάλη, θα μπορούσε να έχει διαμορφωθεί από έναν βαρύ σπόρο μέσα σε ένα δευτερόλεπτο από τη Μεγάλη Έκρηξη ή αργότερα όταν ένα τεράστιο νέφος αερίου κατέρρευσε. Αλλάζει η γνώση μας;

Η Επιστήμη με τη μέθοδο της και οι Επιστήμονες με την διαρκή και σκληρή εργασία τους, πάντα θα αναδεικνύουν τμήματα του Κόσμου μας που δεν τα γνωρίζουμε και μας προβληματίζουν, όπως το ποιος διαμορφώθηκε πρώτα: η μαύρη τρύπα ή ο γαλαξίας που τη φιλοξενεί. Η έρευνα φυσικά οφείλει να συνεχιστεί και να διευρυνθεί, όμως τώρα υπάρχει κάτι ως βάση, η οποία φυσικά θα πρέπει να ελεγχθεί ακόμη περισσότερο και από περισσότερους, διαφορετικούς επιστήμονες. Αυτή είναι η διαφορά από τις θρησκείες και τις πολιτικές δομές, τα κόμματα, που συνήθως υποβάλλουν (ή μήπως επιβάλλουν;) υποταγή σε δόγματα, σε μοναδικές και αιώνιες “αλήθειες”. Συνήθως δεν θέλουν να δουν τα στοιχεία που κάνουν την εμφάνιση τους στις κοινωνικές διεργασίες και το χειρότερο αποτρέπουν τα κοινωνικά υποκείμενα - των οποίων τη στήριξη ζητούν - από το να έχουν τα μάτια ανοιχτά σε καινούργια δεδομένα. Τι κάνουν; Επιβάλλουν συμμόρφωση και μονομερή πληροφόρηση, όμως για αυτό θα μιλήσουμε την επόμενη φορά.

Το σημερινό διάλειμμα από τον πολιτικό προβληματισμό τελείωσε.

* Βρείτε περισσότερα: ESA (European Space Agency)