Όταν έμαθα ότι θα προβληθεί στο «Il Cinema Ritrovato», το Φεστιβάλ παλαιών επισκευασμένων ταινιών του Παγκόσμιου Κινηματογράφου στην Μπολόνια της Ιταλίας η ταινία «Εύα» του 1953 που είχε κάνει την παραγωγή ο πατέρας μου Δημήτριος Κομίνης, ο οποίος σκοτώθηκε, όταν ήμουν μωρό, κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων της ταινίας στην παραλία της Λούτσας (σημερινή Αρτέμιδα) από ξεχασμένη γερμανική νάρκη στις 16/10/1952, έψαξα για αεροπορικά εισιτήρια.
Η προβολή έγινε στις 23 Ιουνίου 2026, 14:00 ώρα Ιταλίας, στον κινηματογράφο Jolly μέσα στην παλιά πόλη της Μπολόνια.
Στην κεντρική πλατεία της παλιάς πόλης, την Piazza Maggiore, δημιουργήθηκε γιγάντιος υπαίθριος κινηματογράφος που έκανε διαφορετική προβολή κάθε βράδυ στις 21:45. Πολλές προβολές του φεστιβάλ γίνονταν και σε υπαίθριους κινηματογράφους. Στις αίθουσες προβολής έβλεπες ανθρώπους διαφόρων ηλικιών, τάξεων αλλά και πολλούς αλλοδαπούς σινεφίλ που είχαν έρθει ειδικά για το φεστιβάλ.
Στη διάρκεια της 40ής, Μάξιμουμ διοργάνωσης του Φεστιβάλ κινηματογράφου «Il Cinema Ritrovato» που έληξε στις 28/06/2026, προβλήθηκαν 540 ταινίες όλων των ειδών, στις 8 αίθουσες που απασχόλησε το Φεστιβάλ και το παρακολούθησαν 75.000 που έκαναν εγγραφή και πήρανε πάσο (5.000 περισσότεροι από πέρσι) και 70.000 παρακολούθησαν τις παραστάσεις στην Piazza Maggiore που συνεχίστηκαν μέχρι τις 05/07/2026. Σύνολο 145.000 σινεφίλ θεατές από 78 διαφορετικές χώρες.
Αυτό το Φεστιβάλ λειτουργεί ως ζωντανό Μουσείο του Παγκόσμιου Κινηματογράφου με στόχο να συντηρήσει για το μέλλον τις παλιές ταινίες. Προσπαθεί να παρακινήσει τις νέες γενιές να ξεκολλήσουν από τις μικρές οθόνες, τα κινητά και τα ταμπλετ και να απολαύσουν κινηματογραφικά αριστουργήματα ή έργα μιας άλλης εποχής και προέλευσης δίπλα σε άλλους ανθρώπους που απολαμβάνουν το ίδιο θέαμα. Θέλει να χαρίσει στους φίλους του κινηματογράφου επισκευασμένες παλιές επιτυχίες και να γνωρίσουν οι νέοι την προβολή ταινίας σε κινηματογράφο που γίνεται όλο και πιο σπάνια.
Μερικά λόγια για την ταινία
«Ο Βαφτιστικός», ήταν η τρίτη σκηνοθεσία ταινίας της Μαρίας Πλυτά, και ο πατέρας μου Μίμης (Δημήτριος) Κομίνης ήταν παραγωγός κατά 30%. Στο κύριο υπόλοιπο ποσοστό της παραγωγής ήταν η «ΑΝΖΕΡΒΟΣ» του Αντώνη Ζερβού. Γνωρίστηκαν στη διάρκεια των γυρισμάτων και για αυτό αποφάσισε να της αναθέσει τη σκηνοθεσία της πρώτης, αποκλειστικά δικής του ταινίας «Εύα» (1953), όπου την άφησε να αναπτύξει το ταλέντο της. Η επιλογή γυναίκας σκηνοθέτη ήταν 
πρωτόγνωρο για τον ανδροκρατούμενο Ελληνικό Κινηματογράφο και για πολλά χρόνια οι γυναίκες σκηνοθέτριες αντιμετώπιζαν εμπόδια στην καριέρα τους. Ο Μίμης την επέλεξε και κατάφερε να συγκεντρώσει μαζί της, για την ταινία, ταλέντα που απόδειξαν και στη συνέχεια την αξία τους. Επέλεξαν τους ηθοποιούς Μάνο Κατράκη, Ντίνο Ηλιόπουλο και τη Νίνα Σγουρίδου, ηθοποιό του Εθνικού Θεάτρου γιατί ήταν υποψήφια για «ΣΤΑΡ ΕΛΛΑΣ 1952» και η οποία εμφανίστηκε για πρώτη φορά στον κινηματογράφο. Χρειάζονταν μια εντυπωσιακή ομορφιά για πρωταγωνίστρια. Επίσης για πρώτη φορά εμφανίστηκε στον κινηματογράφο, στην «Εύα» και η Αλίκη Γεωργούλη. Πρωταγωνιστή επέλεξαν και τον Αλέκο Αλεξανδράκη στα πρώτα του βήματα. Τα σκηνικά έκανε ο Γιάννης Τσαρούχης και το σενάριο ήταν του Ανδρέα Λαμπρινού.
Η Αικατερίνη Κομίνη στο πιάνο της
Στους συντελεστές της ταινίας «Εύα» δεν αναφέρεται το όνομα του Μίκη Θεοδωράκη που σύνθεσε τη μουσική της ταινίας. Η προσθήκη της μουσικής έγινε μετά το τέλος των λήψεων και μετά το μοντάζ που πραγματοποίησε η σκηνοθέτρια Μαρία Πλυτά. Ο πατέρας μου είχε σκοτωθεί και η Μαρία συνεργαζόταν με την Μητέρα μου Αικατερίνη Κομίνη η οποία είχε τελειώσει σπουδές στο Ωδείο Αθηνών. Θαύμαζε τον Θεοδωράκη και του ζήτησε να γράψει τη μουσική για την ταινία. Τότε ο Θεοδωράκης συνέθετε κλασική μουσική και αυτήν ακούμε στην ταινία. Ήταν η πρώτη του συνεργασία με τον κινηματογράφο.
Το κοινό παρακολούθησε με ενδιαφέρον την ταινία και εκδηλωνόταν με γέλια σε κάποιες στιγμές ή κραυγές έκπληξης. Η ταινία ήταν με καθαρή εικόνα και ήχο. Είχαν προσθέσει από κάτω εκτός οθόνης υπότιτλους στα αγγλικά και τα ιταλικά.
Στο τέλος της προβολής το κοινό ξέσπασε σε χειροκροτήματα.
Πριν την προβολή έκαναν παρουσίαση της ταινίας τρεις κυρίες και μίλησαν 10 λεπτά για το έργο τους και την ταινία (τα λεγόμενά τους είναι επί λέξει απομαγνητοφωνημένα και μεταφρασμένα):
Τσετσίλια Τσεντσιαρέλι (Cecilia Cenciarelli)[1] : «Λένε ότι χρειάζεται ένα χωριό για να γίνουν πράγματα. Σε αυτή την περίπτωση, αναγνωρίζουμε ότι η συμβολή τόσων πολλών πιστών ανθρώπων, είναι διπλά απαραίτητη επειδή αυτές είναι ταινίες που κυριολεκτικά πρέπει να αποσπαστούν από τη μνήμη και να επανέλθουν στη ζωή. Και για να το κάνουμε αυτό, χρειαζόμαστε κάποιον, ελπίζουμε, στη χώρα όπου γυρίστηκαν οι ταινίες.
Χρειάζεται ένα δίκτυο, και σε αυτή την περίπτωση, αν μου επιτρέπεται να πω, είναι ένα χωριό γυναικών, πραγματικά. Είναι ένα μεγάλο χωριό γυναικών, και ναι. Και εμείς... ΧΕΙΡΟΚΡΟΤΗΜΑΤΑ Είμαστε τρεις γυναίκες εδώ.
Το Ίδρυμα Κινηματογράφου (Film Foundation) αποτελείται από αρκετές γυναίκες. Όσες αποκατέστησαν την ταινία, όσες πραγματικά σκάναραν την ταινία, είμαστε επίσης πολύ περήφανες που συνεργαστήκαμε με την Ταινιοθήκη της Ελλάδας. Και θέλω να ευχαριστήσω τη Μαρία Κομήνες. Θέλω να ευχαριστήσω την Ηλέκτρα Μπενάκη. Επειδή δεν υπάρχει μεγαλύτερη ευχαρίστηση από το να έχεις ένα έργο όπου όλα τα μέρη, ειδικά όσοι ζουν στην επαρχία, έχουν τόσο ενεργή συμβολή. Θα είμαι πολύ σύντομη.
Θέλω επίσης να αναγνωρίσω ανάμεσά μας σήμερα τον γιο του παραγωγού, Δημήτρη Κομίνη. ΧΕΙΡΟΚΡΟΤΗΜΑΤΑ… Είναι σημαντικό να τον αναγνωρίσουμε επειδή ο πατέρας του, και θα τα ακούσετε από την Μπέτυ, σκοτώθηκε σε ατύχημα κατά τη διάρκεια της ταινίας. Θα ακούσετε γι' αυτό. Και η μητέρα του, η Αικατερίνη Κομίνη, βρέθηκε με τρία παιδιά και έπρεπε να ολοκληρώσει την ταινία. Είναι λοιπόν μια απίστευτη ιστορία. Ευχαριστούμε αυτόν και τη σύζυγό του που είναι εδώ μαζί μας σήμερα.
Θα αφήσω τον λόγο στη Μάργκαρετ Μπόντι. Θέλω απλώς να πω ότι για όσους εργάζονται με κινηματογραφικά αρχεία και με την αποκατάσταση και την έρευνα, η συνεργασία με το Ίδρυμα Κινηματογράφου (Film Foundation) είναι ένα καθαρό όνειρο. Και δεν το λέω μόνο όταν είναι εδώ η Μάργκαρετ και στέκεται δίπλα μου, αλλά επειδή μας δίνουν πραγματικά τον χρόνο να το κάνουμε σωστά. Μας δίνουν τον ρυθμό που θέλουμε. Δεν είμαστε αναγκασμένοι να βιαστούμε με τις προθεσμίες για τα φεστιβάλ. Έχουμε μια συζήτηση σε εξέλιξη. Επομένως, είναι πολύ πέρα από τη χρηματοδότηση. Είναι μια παρουσία. Είναι μια νοοτροπία που δεν μπορείς να βρεις πουθενά αλλού. Και έτσι είναι ένα απίστευτο προνόμιο να φτάσουμε στο 19ο έτος αυτού του World Cinema Project, και είναι το όνειρο της ζωής μου να είμαι μέρος του. Ευχαριστώ».
Μάργκαρετ Μποντέ (Margaret Bodde)[2]: «Ευχαριστώ, Τσετσίλια. Νιώθουμε το ίδιο και ακόμα περισσότερο. Αυτό θα γίνει κάπως ντροπιαστικό, αλλά η Τσετσίλια είναι πραγματικά τόσο ζωτικής σημασίας για αυτό το πρόγραμμα. Και από την αρχή, το 2007, όταν ξεκίνησε αυτό το πρόγραμμα, δεν θα μπορούσαμε να φανταστούμε μια πιο αφοσιωμένη, επίμονη, μανιώδη. Απλώς δεν τα παρατάει, και αυτό είναι κάτι που πραγματικά εκτιμούμε και σεβόμαστε και απλώς της έχουμε τη μεγαλύτερη εκτίμηση. Το World Cinema Project έχει πλέον αποκαταστήσει 72 ταινίες από 34 χώρες. Ένα από τα πράγματα που είναι πολύ σημαντικά για αυτό και για κάθε έργο αποκατάστασης που χρηματοδοτούμε είναι η ιδέα ότι κυκλοφορούν σε όλο τον κόσμο, σε αίθουσες κινηματογράφου, διανέμονται, είτε στους κινηματογράφους, είτε σε DVD, ή μέσω streaming. Θέλουμε να κυκλοφορήσουμε αυτές τις ταινίες στον κόσμο επειδή οι ταινίες του World Cinema Project ειδικότερα αποτελούν πραγματικές ανακαλύψεις για τους περισσότερους ανθρώπους και το μεγαλύτερο μέρος του κοινού. Οφείλω λοιπόν να αναγνωρίσω και τους δύο ανθρώπους που το καθιστούν εφικτό, προφανώς τον Martin Scorsese. Το όραμά του αυτό να επεκτείνει την αποστολή του Film Foundation παγκοσμίως είναι στην πραγματικότητα, νομίζω, όπως τα περισσότερα από τα πράγματα που κάνει, έχει απλώς μια διαισθητική ανάγκη για τον κόσμο, την οποία ικανοποιεί μέσω της υπεράσπισής του και μέσω της απίστευτης αληθινής αγάπης και του πάθους του για τον κινηματογράφο, από όπου κι αν προέρχεται, όποτε κι αν προέρχεται.
Και επίσης πρέπει να αναγνωρίσω τον George Lucas και τη Melody Hobson επειδή πραγματικά αυτά τα έργα δεν θα πραγματοποιούνταν χωρίς τη γενναιόδωρη χρηματοδότησή τους και τη χρηματοδότηση του Ιδρύματος Οικογένειας Hobson-Lucas. Θα έλεγα λοιπόν ότι θα μπορούσαμε όλοι να τους χειροκροτήσουμε επειδή είναι τόσο σημαντική υποστήριξη και πως έτσι συμβαίνουν τέτοια έργα. Και πραγματικά είμαστε πολύ χαρούμενοι που η Μπέτυ θα μας πει περισσότερα για αυτήν την ταινία την οποία έχει μελετήσει εδώ και χρόνια και τη διδάσκει. Ποιος άλλος θα μπορούσε να μιλήσει περισσότερο για την ταινία που πρόκειται να δείτε. Ευχαριστώ».
Σετσίλια Σεντσιαρέλι (Cecilia Cenciarelli): «Θα πάω να κάνω τη μετάφραση για εκείνη... Θα κάνω τη μετάφραση για εκείνη την κυρία».
Μάργκαρετ Μποντέ (Margaret Bodde): «Εντάξει».
Μπέτυ Κακλαμανίδου[3]: «Μπορώ;»
Μάργκαρετ Μποντέ (Margaret Bodde): «Ναι».
Μπέτυ Κακλαμανίδου: «Εντάξει, ευχαριστώ. Λοιπόν, δεν ξέρω πώς να εξηγήσω το συναίσθημα που έχω. Πέρυσι καθόμουν σε μια από αυτές τις καρέκλες στην ίδια αίθουσα ακούγοντας όλους αυτούς τους υπέροχους ανθρώπους που αφηγούνταν τις ιστορίες τους για το πώς έσωσαν παλιές ταινίες. Κρυφά ήλπιζα ότι θα μπορούσα να βρίσκομαι εδώ πάνω και να μοιραστώ τη δική μου ιστορία, για λίγο, μην ανησυχείτε.
Αν και νομίζω ότι τα ταξίδια αποκατάστασης που όλοι μοιραζόμαστε θα μπορούσαν να αποτελέσουν θέμα ενός σπουδαίου ντοκιμαντέρ, δεν νομίζετε; Δηλαδή, αν συμφωνείτε, ελάτε να με βρείτε μετά την προβολή, παρακαλώ. Ναι, ευχαριστώ.
Έτσι, το 2021 άρχισα να κάνω έρευνα για την πρώτη Ελληνίδα σκηνοθέτρια, την Μαρία Πλυτά.
Ήταν το 2024 που, κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού στο Cannes Classics, στο φεστιβάλ στη Γαλλία, μου ήρθε αυτή η τρελή ιδέα να αποκαταστήσω την «Εύα», την ταινία που πρόκειται να παρακολουθήσετε. Ως ακαδημαϊκός, δεν είχα ιδέα τι συνεπάγεται η αποκατάσταση. Έτσι πήγα κατευθείαν στον επικεφαλής του Cannes Classics και του είπα, εντάξει, έχω αυτή την υπέροχη ταινία. Είναι μια μοντερνιστική ταινία της δεκαετίας του '50, σκηνοθετημένη από την πρώτη γυναίκα σκηνοθέτρια για την οποία κανείς δεν συζητά στα βιβλία ιστορίας του κινηματογράφου. Με σύστησε σε αυτό το υπέροχο άτομο. Δεν θα πω τίποτα περισσότερο. Η Μάργκαρετ με κάλυψε. Και λίγους μήνες αργότερα, τον Ιανουάριο, τον Νοέμβριο ή τον Δεκέμβριο του 2024, το World Cinema Project του Ιδρύματος Κινηματογράφου (Film Foundation) είχε συμπεριλάβει την «Εύα» στη βραχεία λίστα του. Και έμεινα εντελώς έκπληκτη. Δύο χρόνια αργότερα, θα προχωρήσω στο σήμερα και θα αφήσω όλες τις λεπτομέρειες για μια κωμωδία τρόμου. Στην πραγματικότητα γράφω ένα σενάριο για το έργο αποκατάστασης, και είμαστε εδώ σήμερα.
Η Μαρία Πλυτά σκηνοθέτησε 17 ταινίες από το 1950, το πρώτο της ντεμπούτο, μέχρι το 1970.
Απουσιάζει, ή σχεδόν απουσιάζει, από όλα τα ελληνικά βιβλία ιστορίας και τις διεθνείς ιστορίες κινηματογράφου. Δεν ξέρω γιατί και προσπαθώ να μάθω γιατί. Η «Εύα» είναι επίσης μια πρωτοποριακή μοντερνιστική ταινία.
Υπάρχουν πολλές πόζες, υπάρχει έμφαση στην ψυχολογία και επίσης τα θέματα στη φιλμογραφία της Πλυτά αγγίζουν την έμφυλη βία, τη γυναικεία επιθυμία, τη γυναικεία υποκειμενικότητα, την ταξική πάλη, θέματα που πρέπει να μελετηθούν προσεκτικά ώστε να μπορέσουμε να καταλάβουμε ότι αυτή η γυναίκα ήταν δεκαετίες μπροστά από την εποχή της. Θα ήθελα επίσης να αναγνωρίσω την παρουσία του γιου του παραγωγού επειδή η ταινία είναι επίσης μια άσκηση αντοχής. Κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων, ο παραγωγός σκοτώθηκε σε ένα φρικτό ατύχημα ενώ πήγαινε μαζί με μια ηθοποιό στον τόπο των γυρισμάτων.
Σκοτώθηκε όταν το αυτοκίνητο χτύπησε σε νάρκη που είχαν αφήσει οι Γερμανοί. Έτσι, η ταινία έπρεπε να ολοκληρωθεί με πολλή βοήθεια όχι μόνο από τη χήρα του παραγωγού αλλά και από το καστ και το συνεργείο. Και η Μαρία έπρεπε να παλέψει με όλες της τις δυνάμεις για να ολοκληρώσει την ταινία.
Είναι ενδιαφέρον ότι τέσσερα από τα πέντε ρεπορτάζ εφημερίδων που αναφέρουν αυτό το φρικτό ατύχημα δεν αναφέρουν καν την σκηνοθέτρια. Αναφέρουν μόνο τα άλλα άτομα που συμμετείχαν στην ταινία. Τέλος, πρέπει να πω ότι θα μπορούσα... Συγγνώμη, πρέπει να βάλω τα γυαλιά μου. Εμμηνόπαυση, βλέπετε. Συγγνώμη. Μια ακόμη σημείωση.
Ξέρω ότι ο ελληνικός κινηματογράφος δεν έχει ταξιδέψει πολύ καλά διεθνώς και ότι η γλώσσα μας μπορεί να φαίνεται αστεία σε μερικούς από εσάς. Αυτό λοιπόν που λέω στους μαθητές μου που συνήθως γελούν όταν τους δείχνω για πρώτη φορά τον Όζου (Ozu) ή τον Κουροσάβα (Kurosawa) είναι απλώς ότι πρέπει να ταξιδέψουμε πίσω στην εποχή της ταινίας.
Έτσι, σήμερα σας προσκαλώ να ταξιδέψετε πίσω σε ένα νησί κοντά στην Αθήνα του 1953.
Και είμαι απίστευτα χαρούμενη που εσείς από όλο τον κόσμο σήμερα θα παρακολουθήσετε μια ταινία μιας πρωτοπόρου γυναίκας σκηνοθέτριας των αρχών της δεκαετίας του '50 και μιας γυναίκας που δεν αναγνωρίστηκε ποτέ στη χώρα της αλλά σιγά σιγά αναγνωρίζεται διεθνώς.
Σας ευχαριστώ όλους.»
Η ατμόσφαιρα ήταν πού θερμή και οι κυρίες χειροκροτήθηκαν παρατεταμένα από το κοινό
------------
1 - Σετσίλια Σεντσιαρέλι (Cecilia Cenciarelli): Συνδιευθύντρια του φεστιβάλ «Il Cinema Ritrovato» και Επικεφαλής Ειδικών Έργων, μέλος της Cineteca di Bologna η οποία είναι μία από τις σημαντικότερες ευρωπαϊκές κινηματογραφικές βιβλιοθήκες, ένας χώρος αρχειακής συντήρησης και αποκατάστασης, η οποία έγινε Ίδρυμα το 2012.
2 - Μάργκαρετ Μποντέ (Margaret Bodde): Από την μη κερδοσκοπική εταιρεία «FILM FOUNDATION» του σκηνοθέτη Μάρτιν Σκορτσέζε (Martin Scorsese) που είναι αφιερωμένη στην συντήρηση και την προβολή επισκευασμένων ταινιών και ταινιών του κλασικού κινηματογράφου.
3 - Μπέτυ Κακλαμανίδου: Είναι υπότροφος Fulbright, Καθηγήτρια Ιστορίας & Θεωρίας Κινηματογράφου και Τηλεόρασης και Αντιπρόεδρος του Τμήματος Κινηματογράφου του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Διετέλεσε Διευθύντρια του Αγγλόφωνου Μεταπτυχιακού Προγράμματος «Film and Television Studies» (2019-2024). Είναι Επιστημονικά Υπεύθυνη του Ερευνητικού Προγράμματος με τίτλο «Plyta’s Uknown Cinema» (PUC) / «Ο Άγνωστος Κινηματογράφος της Μαρίας Πλυτά» (2025-28), το οποίο υλοποιείται στο πλαίσιο της δράσης του ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ. «3η Προκήρυξη ερευνητικών έργων ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ. για μέλη ΔΕΠ και ερευνητές/τριες» (Αριθμός Έργου ΕΛ.ΙΔ.Ε.Κ.: 24781). Μεταξύ άλλων, είναι συγγραφέας των μονογραφιών Easy A: The End of the High-School Teen Comedy? (2018), The ‘Disguised’ Political Film in Contemporary Hollywood (2016) και Genre, Gender and the Effects of Neoliberalism (2013), επιμελήτρια της ανθολογίας New Approaches to Contemporary Adaptation (2020) και συν-επιμελήτρια των Contemporary European Cinema (2018), Politics and Politicians in Contemporary U.S. Television (2016) και The 21st Century Superhero (2011). Άρθρα της έχουν δημοσιευθεί στα περιοδικά Television & New Media, Literature/Film Quarterly, Flow, Celebrity Studies, Filmicon, and The Journal of Popular Romance Studies.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Ο Νίκος Κομίνης είναι γιός του κινηματογραφικού παραγωγού Δημήτρη Κομίνη