Μια ιδιαίτερα επίκαιρη συζήτηση πραγματοποιήθηκε σε εκδήλωση του Κύκλου Ιδεών, το think tank του Ευάγγελου Βενιζέλου, με θέμα «Οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών στη Μεσόγειο και ελληνοτουρκικές σχέσεις». Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε σε κατάμεστη αίθουσα του ξενοδοχείου «Μεγάλη Βρετανία» στην Αθήνα. Ομιλητές ήταν οι πρώην υπουργοί Εξωτερικών, Ντόρα Μπακογιάννη και Ευάγγελος Βενιζέλος, και δύο πρέσβεις επί τιμή: ο Γιώργος Σαββαΐδης και ο Παύλος Αποστολίδης. Την συζήτηση συντόνισε ο δημοσιογράφος και διευθυντής της εφημερίδας «Καθημερινή», Αλέξης Παπαχελάς.
Ο πρώην υπουργός Ευ. Βενιζέλος στην ομιλία του τόνισε ότι oι πρόσφατες εξελίξεις ως προς την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών στην ανατολική Μεσόγειο και ιδίως η επιστολή που απηύθυνε στις 13 Νοεμβρίου ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Τουρκίας στα Ηνωμένα Έθνη προς τον γενικό γραμματέα και η φερόμενη ως σύμβαση οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης της κυβέρνησης Σάρατζ, επιβάλλουν να επανεξετάσουμε παραδοχές ή αδράνειες των τελευταίων 45 ετών από την τουρκική εισβολή στην Κύπρο έως σήμερα
«Αφετηρία μιας ολοκληρωμένης προσέγγισης πρέπει να είναι η δική μας εθνική αυτογνωσία. Η μετάθεση στο μέλλον των μεγάλων επιλογών, προστατεύει τα εθνικά μας συμφέροντα;» διερωτήθηκε ο κ. Βενιζέλος, για να συμπληρώσει: «Η απάντησή μου είναι καθαρά όχι».
Αναφερόμενος στη σημασία του ευρωπαϊκού πλαισίου, υποστήριξε ότι η στρατηγική του Ελσίνκι είχε ισχυρό έρεισμα με βάση τα δεδομένα της περιόδου 1996 – 2004.
«Τότε η προοπτική ένταξης στην Ε.Ε., ήταν υποτίθεται, τουρκική επιλογή. Το Ελσίνκι απέδωσε πρωτίστως την ένταξη της Κυπριακής Δημοκρατίας στην Ε.Ε., παρά την απόρριψη του σχεδίου Ανάν. Δεν οδήγησε όμως, ούτε στην πολιτική λύση του Κυπριακού, ούτε στην οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, ούτε στην μείωση των μονομερών τουρκικών διεκδικήσεων. Τώρα – είπε – το το ευρωπαϊκό δέλεαρ πλέον δεν είναι ανύπαρκτο, αλλά είναι πολύ αχνό για την Τουρκία. Οι συσχετισμοί δυνάμεων διαμορφώνονται σε άλλο πεδίο, πολύ πιο σύνθετο, στο οποίο η επιρροή της Ε.Ε. είναι περιορισμένη.
Ολόκληρη η ομιλία του Ευάγγελου Βενιζέλου
«Βαρύ πλήγμα ‘κάτω από τη μέση’ και κίνηση ακραίας διεκδίκησης εκ μέρους της Τουρκίας», χαρακτήρισε τη συμφωνία Τουρκίας-Λιβύης η κυρία Μπακογιάννη και υπογράμμισε ότι η Τουρκία δεν μπορεί να δεχθεί την νέα πραγματικότητα στη Μεσόγειο, την οποία δημιούργησαν τα τριμερή σχήματα συνεργασίας, Ελλάδας Αιγύπτου, Ισραήλ, Κύπρου. Ένωσε παντελώς απομονωμένη και έξω από της ενεργειακές εξελίξεις στην Μεσόγειο, και αυτό προκάλεσε ανασφάλεια στον κ. Ερντογάν, ο οποίος αυτή την στιγμή αναμετράται με την τουρκική Ιστορία, οραματίζεται να εξελιχθεί στο νέο εθνοπατέρα των Τούρκων – στόχο που θα ήθελε να υλοποιήσει το 2023, μετά την εκατοστή επέτειο ανακήρυξης της Τουρκικής Δημοκρατίας», εκτίμησε η πρώην υπουργός Εξωτερικών.
«Ο διεθνής παράγων δεν πρόκειται να αποδεχθεί μια δεύτερη Συρία στη Μεσόγειο. Η παρεμβατική συμπεριφορά της Τουρκίας δεν θα γίνει αποδεκτή, και πρωτίστως από μας. Η Ελλάδα δεν είναι αδύναμη, έχει εργαλεία, έχει όπλα πίεσης και έχει συμμάχους.
«Η Ελλάδα οφείλει να αδράξει τις ευκαιρίες που παρουσιάζονται αυτή τη στιγμή και να προσπαθήσει να ολοκληρώσει τις συμφωνίες οριοθέτησης ΑΟΖ με την Αλβανία, την Αίγυπτο και την Ιταλία. Η απόφαση της Γαλλίας, να μπλοκάρει για την ώρα την ευρωπαϊκή ενταξιακή προοπτική της Αλβανίας και της Βόρειας Μακεδονίας, δίνει στην Ελλάδα μια πρόσθετη ευκαιρία για τις σχέσεις της με την Αλβανία.
Μετά την εξέλιξη του 2009 και την υπαναχώρηση των Τιράνων, με την ακύρωση της συμφωνίας για την οριοθέτηση της ΑΟΖ με την Αλβανία, η Ελλάδα μπορεί να κάνει χρήση του δικαιώματός της για επέκταση της αιγιαλίτιδας ζώνης της στα 12 μίλια. Οι μαύρες τρύπες των οριοθετήσεων πρέπει να κλείσουν στα δυτικά και στα νότια. Η υπογραφή της συμφωνίας Λιβύης-Τουρκίας, πέραν των προσπαθειών για την ακύρωσή της, κάνει επιτακτική την ανάγκη της παρουσίας της Ελλάδος στις εξελίξεις στη Λιβύη» σημείωσε.
Σύμφωνα με την κ. Μπακογιάννη, ο στόχος της στρατηγικής της Ελλάδας, θα πρέπει να είναι η υπογραφή ενός συνυποσχετικού με την Τουρκία για την προσφυγή στη Χάγη.
«Δεν υποτιμώ τις δυσκολίες. Καθοριστικός παράγοντας θα είναι η δημιουργία ειδικής σχέσης μεταξύ Τουρκίας και Ε.Ε.. Μέσα σε αυτή τη σχέση πρέπει να ενταχθεί η υποχρέωση της Τουρκίας να αποδεχθεί την δικαιοδοσία του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, σε θέματα που αφορούν στα σύνορά της με την Ευρώπη», ανέφερε.
Η πρώην υπουργός Εξωτερικών τάχθηκε επίσης κατά της «οξείας ρητορικής», όπως την χαρακτήρισε, η οποία εμφανίζεται στον πολιτικό διάλογο.
«Η Ελλάδα είναι μια χώρα δικαίου και αρχών, με συμμαχίες και καλό brand name. Το τελευταίο διάστημα έχει επανέλθει μια οξεία ρητορική περί στρατιωτικοποίησης της ελληνοτουρκικής έντασης. Η εκ μέρους μας στρατιωτικοποίηση της κατάστασης, ρίχνει νερό στο μύλο της Τουρκίας και μπορεί να οδηγήσει σε απομόνωση τη χώρα μας», είπε χαρακτηριστικά.
Αναφερόμενη στο μεταναστευτικό, είπε πως «το χθεσινό μήνυμα του Κυριάκου Μητσοτάκη προς την Ε.Ε. και την Τουρκία, για μια διαφορετική πολιτική φύλαξης των συνόρων, θα πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη και από τους μεν και από τους δε. Καμία Ένωση 500 εκατομμυρίων ανθρώπων, δεν μπορεί να αποδεχθεί τη λογική να είναι όμηρος μιας χώρας, η οποία προσπαθεί δια του μεταναστευτικού να επιτύχει τους στόχους της», τόνισε.
Υποστήριξε επίσης την ανάγκη να ενισχυθεί η αμυντική ικανότητα της χώρας, ενώ άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο για αύξηση της στρατιωτικής θητείας.
«Η κυβέρνηση μπορεί να επανεξετάσει το θέμα της στρατιωτικής θητείας. Το πρόγραμμα της ΝΔ προβλέπει υποχρεωτική θητεία στα 18 και οφείλουμε να πούμε ανοικτά ότι η επιμήκυνση της θητείας δεν μπορεί να είναι ταμπού. Είναι μια συζήτηση που πρέπει να ανοίξουμε με θάρρος και χωρίς φόβο για το πολιτικό κόστος», είπε και πρόσθεσε.
«Είναι σημαντικό να υπάρχει εθνική ομοψυχία στην πράξη και όχι μόνο στα λόγια. Χαίρομαι ιδιαίτερα που η παρούσα η κυβέρνηση άλλαξε την πολιτική της προηγούμενης και επιδιώκει στην πράξη την εθνική συναίνεση, ενημερώνει τα πολιτικά κόμματα, που είναι το ισχυρότερο μήνυμα που μπορούμε να στείλουμε στη φάση αυτή. Το μήνυμα προς την Άγκυρα πρέπει να είναι σαφές: Είμαστε έτοιμοι να προσέλθουμε στο τραπέζι του διαλόγου, αλλά δεν πρόκειται να αποδεχτούμε την επιβολή απόψεων κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου. Ποτέ δεν θα διαπραγματευτούμε την εθνική μας κυριαρχία, αυτήν θα την υπερασπιστούμε με κάθε τρόπο», κατέληξε η κυρία Μπακογιάννη.