Αχός βαρύς ακούγεται, πολλά τουφέκια πέφτουν” για την υπεράσπιση της «παραδοσιακής αξίας» της οικογένειας. Θαρρείς και υπήρξε κανείς που την αμφισβήτησε! Συζήτηση επί ανύπαρκτου διλήμματος, συζήτηση ανώφελη και άνευ νοήματος. Δεν θα επαναλάβω τα όσα γράφτηκαν από πολλούς φίλους (ο φίλος Σταύρος Θεοδωράκης δημοσιεύει στην ανάρτησή του, με την οποία συμφωνώ, την πλήρη τοποθέτηση της κ. Μιχαηλίδου και την επ’ αυτής παρέμβαση του κ. Σαμαρά -link στο τέλος). Το θέμα δεν είναι μόνο ότι γίνεται μια συζήτηση και σύγκρουση επί ανύπαρκτου διλήμματος αλλά κυρίως ότι δεν συζητούμε επί του οξύτατου υπαρκτού προβλήματος που είναι το δημογραφικό.
Και εδώ θέλω να σχολιάσω το γεγονός ότι η όποια συζήτηση γίνεται κατά καιρούς (και με πρωτοβουλία της ίδιας της κυβέρνησης) περιορίζεται, αν δεν επικεντρώνεται, στους οικονομικούς παράγοντες. Τα νέα ζευγάρια δεν κάνουν παιδιά ή πολλά παιδιά γιατί υπάρχουν σοβαρά οικονομικά εμπόδια, λέει το κυρίαρχο αφήγημα. Κατά τη γνώμη μου αυτή η άποψη είναι παραπλανητική και αποκρύβει τα πραγματικά δεδομένα. Αν ίσχυε, τότε πώς ερμηνεύεται ότι ο δείκτης γονιμότητας (αριθμός γεννήσεων ανά γυναίκα) στα κράτη της Αφρικής είναι πολύ υψηλός στο 4 και συχνά πάνω από αυτό και στην Δυτική Ευρώπη ο αντίστοιχος δείκτης είναι σημαντικά κάτω του ορίου αναπαραγωγής του πληθυσμού (που είναι περίπου στο 2,1), τη ίδια στιγμή που στα κράτη της Αφρικής τα οικονομικά προβλήματα των πολιτών και τα προβλήματα διαβίωσης και επιβίωσης είναι δυσθεώρητα μπροστά στα δικά μας εδώ στην Ευρώπη και στην Ελλάδα; Στα στοιχεία που παρουσιάζει το ενδιαφέρον άρθρο της κ. Αλεξάνδρας Μπρουντζάκη στην Athens voice (link στο τέλος) παρουσιάζονται και ερμηνείες ειδικών ερευνητών, οι οποίες ταιριάζουν σε μεγάλο βαθμό με τις εμπειρίες μας. Οι γυναίκες σήμερα – αναφέρει το άρθρο- ενδιαφέρονται για πολλά πράγματα που τους αφορούν στη ζωή και όχι μόνο να κάνουν παιδιά. Και μέσα σ’ αυτά είναι οι σπουδές, η επιδίωξη μια καλής επαγγελματικής αποκατάστασης, οι καλές συνθήκες ζωής κ.α.
Ο τρόπος ζωής των ανθρώπων στις δυτικές κοινωνίες έχει αλλάξει δραματικά τα τελευταία 50 χρόνια. Στον τόπο μας, η γυναίκα στις προηγούμενες γενιές -όχι πολύ μακριά, ίσως οι γιαγιάδες ή οι μανάδες μας- είχαν ως κοινωνική υποχρέωση να είναι στο σπίτι, να κάνουν παιδιά και να φροντίζουν την οικογένεια. Αυτό σήμερα δεν ισχύει. Στον σύγχρονο άνθρωπο – γυναίκα, άνδρα, ζευγάρια- προέχει η επιθυμία για τη ζωή που θέλουν να ζήσουν. Κι αυτή η επιθυμία μεταφράζεται, όσο μπορούν, σε επιλογή. Όπως είχε αναφέρει σε μια δημόσια συζήτηση ο κοινωνιολόγος Π. Παναγιωτόπουλος, οι άνθρωποι σήμερα παντρεύονται από έρωτα και από επιλογή. Όχι από κοινωνική υποχρέωση. Μέσα σ’ αυτή την επιλογή είναι τα παιδιά, τα οποία τα θέλουν, τα αγαπούν τα φροντίζουν, αλλά θέλουν κι άλλα πράγματα που γεμίζουν τη ζωή τους. Θέλουν η δουλειά να παρέχει οικονομική άνεση, θέλουν τις παρέες και τις εξόδους, τη διασκέδαση, τα ταξίδια, ένα σπίτι που να τους εμπνέει να ζουν και πολλά άλλα ανάλογα με τον καθένα. Τα θέλουν όλα. Και με αυτό το κριτήριο βλέπουν την οικονομική δυνατότητα ή αδυναμία. Όχι μόνο αν υπάρχει ένα πιάτο φαγητό στο τραπέζι. Γι’ αυτό και βιώνουν περιορισμούς σύμφωνα με τα κριτήρια ζωής και τον πήχη ποιότητας που θέτουν. Για να τα ταιριάξουν όσο καλύτερα μπορούν, μειώνουν τον αριθμό των παιδιών. Με ένα ή δύο παιδιά μπορούν να ισορροπήσουν αρκετά με τις άλλες επιθυμίες τους. Με παραπάνω παιδιά νιώθουν ότι αρχίζει και γίνεται απαγορευτικό.
Αυτή η συνθήκη ήρθε για να μείνει στις δυτικές κοινωνίες. Και με κριτήριο το νόημα και την ποιότητα ζωής που επιδιώκει ο καθένας, καλώς ήρθε και ακόμα καλύτερο είναι που θα μείνει. Είναι στοιχείο ελευθερίας της προσωπικότητας του καθενός, στοιχείο αυτοπραγμάτωσης. Ταυτόχρονα όμως είναι πρόβλημα για το πληθυσμιακό μέλλον της κοινωνίας. Αυτό είναι το μεγάλο πρόβλημα που δεν λύνεται ούτε θα λυθεί με οικονομικά κίνητρα, όσο κι αν αυτά πρόσκαιρα μπορεί να βοηθούν. Αυτή είναι η πραγματική συζήτηση που καλούμαστε να κάνουμε. Δεν είμαι αρμόδιος να μπω στην ανάλυση του προβλήματος και πολύ περισσότερο σε τεκμηριωμένες απαντήσεις. Υπάρχουν ειδικοί επιστήμονες που είναι σε θέση να εισφέρουν σε δεδομένα, ερμηνείες και προτάσεις. Μέχρι στιγμής δεν έχω δει μια ανάλογη ενεργοποίηση από τους ίδιους, κάτι που είναι η μέγιστη κοινωνική ευθύνη που έχουν απέναντι στους πολίτες και στη χώρα. Ούτε διαπίστωσα κάποια προσπάθεια της κυβέρνησης να τους καλέσει σε συνεργασία. Η κρισιμότητα του προβλήματος απαιτεί, κατά τη γνώμη μου, πανστρατιά για έγκυρη και τεκμηριωμένη συζήτηση και αναζήτηση απαντήσεων.
Δίπλα σ’ αυτήν την εικόνα, μπορεί κανείς να αντιληφθεί εύκολα τον αναχρονιστικό και παραληρηματικό χαρακτήρα του λόγου του κ. Σαμαρά που στα αυτιά μου ακούγεται ιδιαίτερα συγγενής με τον λόγο του κ. Βελόπουλου. Και εδώ νιώθω τη δυσφορία που γεμίζει το μέσα μου από την αντίδραση του πρωθυπουργού. Αντί να ξεμπερδέψει ήπια και ήρεμα με μια-δυο φράσεις με το παραλήρημα του κ. Σαμαρά -θαρρείς και αμφισβήτησε κανείς την αξία της οικογένειας!- και να αναδείξει το πραγματικό πρόβλημα του δημογραφικού και της κοινωνικής συνοχής, στάθηκε φοβικά, μη τυχόν και η αναχρονιστική παρέμβαση του κ. Σαμαρά δημιουργήσει προεκλογικά κάποιο ρήγμα στην παράταξή του. Μ’ αυτόν τον τρόπο ο ίδιος ο πρωθυπουργός ανέδειξε ως ισότιμο συζητητή τον καθ’ όλα άχρηστο και ασήμαντο σήμερα λόγο του κ. Σαμαρά. Έτσι υπονομεύει όχι μόνο την υπουργό του, αλλά την ίδια τη δική του πολιτική, το ίδιο το δικό του προφίλ ως καινοτόμου και μεταρρυθμιστή πολιτικού. Πόσο μακριά από την πραγματική κοινωνική ανάγκη!
ΥΓ1: Δημοσίευση του Stavros Theodorakis https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid036uxxXGT9zaPihQKr3hqbFoDrWhiEtA2sSnwcn3NS9LTSfvFTPYaMW1rR5ZzY1BHXl&id=100011388143576
ΥΓ2: Οι γυναίκες χωρίς παιδιά δεν είναι πια εξαίρεση — και αυτό αλλάζει τα πάντα (Α. Μπρουντζάκη) https://look.athensvoice.gr/look/lifestyle/965851/oi-gunaikes-horis-paidia-den-einai-pia-exairesi-kai-auto-allazei-ta-pada/