Παιδιά δαγκωμένα από σκορπιούς, ποντίκια και φίδια. Εκατοντάδες αναγκασμένοι να μοιράζονται ένα και μόνο ντουζ. Η δυσωδία των ανθρώπινων περιττωμάτων που ποτέ δεν φεύγει. Και οι ελλείψεις σε τρόφιμα που γίνονται πια συχνά. Η Σόφι ΜακΚαν των Γιατρών Χωρίς Σύνορα περιγράφει στον Guardian τις αθλιότητες που ζουν οι πρόσφυγες που κρατούνται στη Λέσβο.
Η ΜακΚαν, όπως και άλλοι εργαζόμενοι σε ΜΚΟ, κρούει τον κώδωνα του κινδύνου: τουλάχιστον 24.000 άντρες, γυναίκες και παιδιά βρίσκονται παγιδευμένοι στους καταυλισμούς των νησιών του Αιγαίου και υποβάλλονται σε συνθήκες τόσο οδυνηρές που φέρουν τα σημάδια ανθρωπιστικής καταστροφής. Τέσσερα χρόνια μετά την μεγαλύτερη μεταναστευτική κρίση της σύγχρονης εποχής, υπάρχει ο φόβος ότι η ιστορία επαναλαμβάνεται.
«Παλεύω να βρω τις κατάλληλες λέξεις γιατί κανείς δεν μπορεί να μεταφέρει την ωμή δυστυχία και απανθρωπιά της κατάστασης που είναι ειλικρινά απίστευτη για την Ευρώπη» λέει η ΜακΚαν.
Το δράμα που εξελίσσεται στο νοτιο-ανατολικό άκρο της Ευρώπης έρχεται σε συνέχεια της απότομης αύξησης των ανθρώπων που κάνουν το επικίνδυνο πέρασμα από την Τουρκία.
Οι διακινητές και πάλι φορτώνουν τα πλοιάριά τους μεταφέροντας αιτούντες άσυλο σε Λέσβο, Σάμο, Κω, Λέρο και Χίο.
Τον Ιούλιο και τον Αύγουστο έφτασαν στις ελληνικές ακτές πάνω από 13.000 άτομα. Η αύξηση έχει προκαλέσει φόβους ότι η Ευρώπη βρίσκεται στο κατώφλι μιας νέας προσφυγικής κρίσης, παρά το ότι τα νούμερα είναι πολύ μικρότερα από το 2016, τότε που καθημερινά έφταναν 2.000 άνθρωποι στις ακτές.
Τουλάχιστον το ένα τρίτο των νέων αφίξεων είναι ασυνόδευτοι ανήλικοι, σύμφωνα με την υπηρεσία του ΟΗΕ. «Εγινε τόσο γρήγορα, που οι οργανώσεις σοκαρίστηκαν» λέει η Σοφία Μαλμκβιστ της Διεθνούς Ομοσπονδίας Ερυθρού Σταυρού και Ερυθράς Ημισελήνου στην Αθήνα.
«Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα οξυμένη στα νησιά, ανησυχούμε βαθιά. Υπάρχουν πολλά παιδιά. Αυτό που βλέπουμε είναι οι αρχές να προσπαθούν για κοντοπρόθεσμες λύσεις όπως μετακίνηση στην ηπειρωτική χώρα και σκηνές, αλλά τι θα γίνει τον χειμώνα;»
Οι εισροές έρχονται εν μέσω του αυξανόμενου αντιμεταναστευτικού κλίματος στην Τουρκία των οικονομικών προβλημάτων και αυξανόμενης ανεργίας. Τις τελευταίες εβδομάδες ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν επανειλημμένα προειδοποιεί ότι η κυβέρνησή του θα αναγκαστεί να «ανοίξει τις πύλες» αν η Ευρώπη δεν δώσει τα 6 δισεκ.ευρώ που έχει υποσχεθεί και η Αγκυρα εμποδιστεί να φτιάξει μια ασφαλή ζώνη στη βόρεια Συρία όπου θα μπορούσαν να μετεγκατασταθούν οι πρόσφυγες.
Η Τουρκία φιλοξενεί σχεδόν 4 εκατομμύρια εκτοπισμένους Σύρους με τον αριθμό να αναμένεται να αυξηθεί αν υπάρξει κύμα από το Ιντλίμπ, που είναι το επίκεντρο της επίθεσης του καθεστώτος Ασαντ και της Μόσχας.
Ως αποτέλεσμα της καλοκαιρινής αύξησης, η Ελλάδα έχει ξεπεράσει την Ιταλία και την Ισπανία ως πιο πολυσύχναστο σημείο εισόδου για παράνομους μετανάστες.
Στην Αθήνα οι ΜΚΟ αποδίδουν την αύξηση στην εσκεμμένη χαλάρωση από πλευράς τουρκικής ακτοφυλακής. Ευρωπαίοι διπλωμάτες μιλούν για την δυνατότητα να κρατά ο Ερντογάν την Ευρώπη σε ομηρία με το «άνοιγμα και κλείσιμο της βρύσης».
Η Γερμανία που είχε δεχθεί τους περισσότερους Σύρους πρόσφυγες από κάθε άλλη χώρα της ΕΕ το 2015, ανακοίνωσε ότι παρακολουθεί με αυξανόμενη ανησυχία τις παράνομες αφίξεις. Όπως και η καινούργια κεντροδεξιά κυβέρνηση της Ελλάδας, το Βερολίνο βλέπει τη λύση στην επιστροφή μεγαλύτερου αριθμού αιτούντων άσυλο στην Τουρκία. Οι τελευταίες αφίξεις βρίσκονταν στην ατζέντα του Ελληνα ΥΠΕΞ Νίκου Δένδια στο Βερολίνο, όπου τόνισε ότι είναι κρίσιμο η Αγκυρα να τηρεί την συμφωνία με την ΕΕ.
Στα περίπου 4 χρόνια που έχει υπογραφεί η συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας, μόλις 1000 άτομα έχουν επιστρέψει στην Τουρκία, κάτι που απηχεί τις ανησυχίες της προηγούμενης ελληνικής κυβέρνησης για παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των προσφύγων που επιστρέφονται στην Τουρκία. Με βάση την συμφωνία οι πρόσφυγες πρέπει να κάνουν την διαδικασία για το άσυλο στα σημεία εισόδου πριν τους επιτραπεί να προχωρήσουν.
Πρόσφατα οι ελληνικές αρχές μετέφεραν 1800 άτομα που θεωρήθηκαν ευάλωτα από τα νησιά στην ηπειρωτική χώρα.
Σύμφωνα με την ΜακΚαν όμως «αυτοί οι κύκλοι της επείγουσας αποσυμφόρησης δεν λύνει τα προβλήματα. Είναι μια κρίση προκαλούμενη από την πολιτική όπου η ΕΕ έχει επιδιώξει να περιορίσει και να εξοβελίσει το πρόβλημα στα νησιά. Η συμφωνία ΕΕ-Τουρκίας υποτίθεται ότι θα ήταν ‘προσωρινό και έκτακτο μέτρο’ για την μείωση των αφίξεων και να ανοίξουν ασφαλείς νόμιμες εναλλακτικές στους διακινητές. Αντ’ αυτού έχει δημιουργήσει καταυλισμούς όπου οι άνθρωποι στερούνται της αξιοπρέπειάς τους και αναγκάζονται να ζουν σε τρομακτικές συνθήκες».
Πρόσθεσε ότι τον Ιούλιο και τον Αύγουστο 73 παιδιά αναφέρθηκαν στις παιδιατρικές ομάδες ψυχικής υγείας στη Λέσβο: τρία είχαν κάνει απόπειρα αυτοκτονίας και 17 είχαν αυτοτραυματιστεί.
Σε όλα τα νησιά οι δομές καταρρέουν. Η Μόρια που είναι το κύριο σημείο αποδοχής στη Λέσβο είναι τόσο υπερπλήρης που δεν υπήρχε σημείο για να εγκατασταθούν περισσότερες χημικές τουαλέτες, δήλωσε ο επικεφαλής του καταυλισμού Γιάννης Μπαλμπακάκης πριν παραιτηθεί την περασμένη εβδομάδα.
Ο καταυλισμός φιλοξενεί 10.400 άτομα αν και είχε σχεδιασθεί για φιλοξενία 3.000.
Το κέντρο υποδοχής στη Σάμο είναι ακόμα χειρότερο καθώς φιλοξενεί επτά φορές περισσότερα άτομα, σύμφωνα με την εκπρόσωπο του ΟΗΕ Στέλλα Νάνου. «Η αύξηση στις πρόσφατες θαλάσσιες αφίξεις έχει στρεσάρει τις ήδη υπερπλήρεις δομές όπου οι συνθήκες παραμένουν θλιβερές» λέει.
πηγή theguardian.com