Τόσο σε παγκόσμιο όσο και σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο η πορεία της ανθρωπότητας προς το μέλλον δεν είναι ελεγχόμενη ως προς τις αρνητικές επιπτώσεις και τον υψηλό βαθμό διακινδύνευσης, που παράγονται, καθώς και την πραγματικότητα, που θα βιώσουν οι μελλοντικές γενιές, ενώ παράλληλα δεν αναλαμβάνονται οι πολιτικές και κοινωνικές ευθύνες για την αντιμετώπιση των γενεσιουργών αιτίων της διαμόρφωσης αυτών των καταστροφικών συνθηκών τόσο για την ζωή του ανθρώπου όσο και για το φυσικό περιβάλλον.
Η εμπειρική προσέγγιση της πραγματικότητας σε πλανητικό επίπεδο είναι αποκαλυπτική. Στην Γαλλία από την αρχή του 2026 μέχρι το τέλος Ιουλίου αυτού του έτους περίπου 980.000 στρέμματα δασικών εκτάσεων έχουν καεί, ενώ περισσότεροι από 220.000 άνθρωποι έχουν απομακρυνθεί από τις εστίες τους.
Αν συνυπολογισθούν και οι πυρκαγιές στην Ισπανία, τότε απομακρύνθηκαν από τις εστίες τους περισσότεροι από 330.000. Η τραγωδία βέβαια παίρνει τεράστιες διαστάσεις, αν ληφθούν υπόψη και οι θάνατοι ζώων και οι επικίνδυνες παρενέργειες στην ανθρώπινη υγεία με το παραγόμενο τοξικό νέφος.
Αυτό τεκμηριώνεται και από στοιχεία, που δημοσιοποίησε η μετεωρολογική υπηρεσία του Καναδά Environment Canada, σύμφωνα με τα οποία ο δείκτης ποιότητας του αέρα (Air Quality Health Index – AQHI) λόγω των πυρκαγιών σε αυτή την χώρα έφτασε το επίπεδο 10+ στο Τορόντο, δηλαδή είναι «πολύ υψηλός κίνδυνος» για τους κατοίκους της πόλης. Το τοξικό νέφος δε, που προκλήθηκε από τις πυρκαγιές, έφτασε μέχρι τις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής.
Δεν είναι όμως μόνο το τοξικό νέφος μεγάλο πρόβλημα για την ανθρώπινη υγεία. Ερευνητές από το Max-Planck-Institut για την Χημεία στο Mainz (Γερμανία) κατέγραψαν την επιβάρυνση της υγείας του ανθρώπου από μικροσωματίδια, που αιωρούνται στην ατμόσφαιρα σε παγκόσμιο επίπεδο. Περίπου 2 εκατομμύρια άνθρωποι πέθαναν από τις επιπτώσεις των αιωρούμενων νανομικροσωματιδίων, τα οποία εισέρχονται ακόμη και στον εγκέφαλο.
Στην Ελλάδα ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει επίσης, ότι από το ένα μέρος η λειψυδρία δεν αντιμετωπίζεται με την άρση των γενεσιουργών αιτίων και από το άλλο μέρος η κατανάλωση στα νησιά εκτοξεύεται στα ύψη λόγω του τουρισμού. Στη Μύκονο με 10.700 μόνιμους κατοίκους η ημερήσια κατανάλωση από 1.000 έως 2.000 m3 τον χειμώνα φτάνει στα 10.000 έως 18.000 m3 το καλοκαίρι, δηλαδή 9 φορές μεγαλύτερη κατανάλωση.
Με αυτά τα δεδομένα ως προς την βιωνόμενη πραγματικότητα σε παγκόσμιο επίπεδο γίνεται εμφανές, ότι είναι ζωτικής σημασίας ανάγκη η προστασία του κλίματος με την αντιμετώπιση των γενεσιουργών αιτίων διαμόρφωσης αυτών των συνθηκών υψηλής διακινδύνευσης, τα οποία έχουν σχέση με το σύστημα οργάνωσης και λειτουργίας των κοινωνιών. Ουσιαστικά δηλαδή πρέπει τόσο στο πολιτικό όσο και στο κοινωνικό πεδίο να αναληφθεί και να διεκπεραιωθεί η ευθύνη για την πραγματοποίηση ριζικών αλλαγών, οι οποίες εγγίζουν ακόμη και τον τρόπο ζωής των ανθρώπων.
Και αυτό δεν είναι εύκολο, όπως δείχνει και έρευνα, που έγινε στην Γερμανία από ερευνητές του πανεπιστημίου Ruhr Universität Bochum (Wilhelm Hofmann) και του Leuphana Universität Lüneburg (Timur Sevincer), σύμφωνα με την οποία καταγράφεται αναντιστοιχία ανάμεσα στην θεωρούμενη σύμφωνη γνώμη των Γερμανών για την λήψη μέτρων από το κράτος για την προστασία του κλίματος και την πραγματική. Μόνο ο μισός πληθυσμός θα προσέφερε ένα ποσοστό των εισοδημάτων του για την προστασία του κλίματος. Οι πολιτικοί μάλιστα εκτιμούν, ότι το πραγματικό ποσοστό είναι λιγότερο από το 1/5 του πληθυσμού.
Όμως δεν είναι όμως πρόβλημα μόνο η οικονομική διάσταση της προστασίας του κλίματος. Οι διαστάσεις είναι πολύ περισσότερες και άπτονται της καθημερινά βιωνόμενης πραγματικότητας και αυτές είναι πιο οδυνηρές, διότι θα πλήξουν την κυρίαρχη οπτική του υλικού ευδαιμονισμού και της μονοδιάστατης προώθησης του ατομικού συμφέροντος, αν αντιμετωπισθούν με την λήψη μέτρων.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η διαχείριση της παγκόσμιας δυναμικής ως προς τις δημογραφικές ισορροπίες. Το 1987 ο παγκόσμιος πληθυσμός ήταν πέντε (5) δισεκατομμύρια. Τώρα το 2026 έφτασε τα 8,3 δισεκατομμύρια ανθρώπους. Όμως η αυξητική πορεία δεν είναι γραμμική. Σε άλλες χώρες αυξάνεται ο πληθυσμός και σε άλλες μειώνεται. Στην Ευρώπη οι κοινωνίες γερνάνε, ενώ ο παγκόσμιος Νότος αυξάνει τον πληθυσμό του. Την μεγαλύτερη αύξηση έχουν η Ινδία, η Νιγηρία, η Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, η Αιθιοπία και η Τανζανία.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2025 ζούσαν 451 εκατομμύρια άνθρωποι. Το 6% του πληθυσμού ήταν τουλάχιστον 80 ετών. Η μέση ηλικία αυξήθηκε από 39,6 έτη το 2005 σε 74,9 έτη το 2025. Και ενώ οι θάνατοι από το 2012 και μετά είναι περισσότεροι από τις γεννήσεις, ο πληθυσμός εμφανίζει αύξηση λόγω της μετανάστευσης, ενώ παράλληλα δημιουργούνται προβλήματα στην συνοχή των κοινωνιών υποδοχής, επειδή δεν υπάρχουν πολιτικές κοινωνικής ενσωμάτωσης των μετακινούμενων πληθυσμών, οι οποίοι συνεχώς θα αυξάνονται.
Στην Ελλάδα ο πληθυσμός μειώνεται συνεχώς. Το 2005 καταγράφηκαν 107.545 γεννήσεις, το 2015 μειώθηκαν σε 91.847 και το 2025 σε 65.594 σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, ενώ η μητρότητα μετακινείται σε μεγαλύτερες ηλικίες. Η μείωση των γεννήσεων είναι αποτέλεσμα πολιτικών επιλογών και οικονομικών περιορισμών αλλά και των κυρίαρχων αξιών της κοινωνίας του θεάματος και του μονοδιάστατου υλικού ευδαιμονισμού στα όρια του ατομικού βιολογικού χρόνου. Αρνητικά λειτουργεί και η μη ύπαρξη επαρκούς ελεύθερου χρόνου για την ενασχόληση με την οικογένεια και η επιβάρυνση, που επιφέρει η απόκτηση παιδιών στο πλαίσιο της αγωγής και της κοινωνικοποίησης τους σε συνδυασμό με την διεκπεραίωση από τους γονείς και των διάφορων άλλων κοινωνικών ρόλων (π.χ. συζύγου, εργαζόμενου κ.λ.π.).
Την ανάληψη της πολιτικής και κοινωνικής ευθύνης επιβάλλουν και οι κίνδυνοι από τον τρόπο αξιοποίησης της τεχνητής νοημοσύνης στους διάφορους τομείς κοινωνικής δραστηριοποίησης των ανθρώπων. Το πόσο επικίνδυνη και μη ελεγχόμενη με σημείο αναφοράς αξίες με ηθικό φορτίο είναι η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης, δείχνει ένα πολύ επικίνδυνο περιστατικό, που συνέβη σε μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης της εταιρείας OpenAI, η οποία ήθελε να τα δοκιμάσει ως προς την δυνατότητα τους να εκμεταλλευτούν τα τρωτά σημεία ασφάλειας.
Αυτά τα μοντέλα λειτούργησαν αυτόνομα, απέκτησαν πρόσβαση στο διαδίκτυο και διέρρηξαν μια ξένη εταιρεία. Έχει δε ενδιαφέρον η επισήμανση του διευθυντή του Γερμανικού Ερευνητικού Κέντρου Τεχνητής Νοημοσύνης (Deutsches Forschungzentrum für Künstliche Intelligenz) Andreas Dengel, ότι ήταν εξαιρετικά επικίνδυνο περιστατικό και ότι ελπίζει σε ισχυρή ρύθμιση σχετικά με τον τρόπο, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί η τεχνητή νοημοσύνη και σε συνεχή έλεγχο.
Περιττό να αναφερθεί και η σχέση εξάρτησης ιδιαιτέρως των νέων από την ψηφιακή τεχνολογία και την τεχνητή νοημοσύνη στο πλαίσιο της μαζικής χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, η οποία οδηγεί στην επαφή με την εικονική εκδοχή της πραγματικότητας και σε ανάλογη βίωση των επιπτώσεων της ως προς την σχέση με το φυσικό περιβάλλον και την οικοδόμηση κοινωνικής συνείδησης και ευθύνης.
Αντί ο πολιτικός διάλογος στην Ελλάδα να εξαντλείται σε χαμηλού επιπέδου στοχεύσεις επικοινωνιακής διαχείρισης της πραγματικότητας και «κοκορομαχίες» ως προς την αξιοπιστία και την ικανότητα διακυβέρνησης των αντιπάλων, πολύ καλύτερο και χρήσιμο για την κοινωνική πορεία θα ήταν η ενασχόληση των κομμάτων και ο εκφερόμενος πολιτικός λόγος να έχουν περιεχόμενο με σημείο αναφοράς την βιωνόμενη πραγματικότητα στην δυναμική προβολή της στο μέλλον.
Αυτό βέβαια προϋποθέτει, ότι η πολιτική οριοθετείται από το κοινωνικό και το ανθρώπινο συμφέρον και όχι από το συστημικό (λειτουργικότητα και οικονομική απόδοση των κοινωνικών συστημάτων) και το ατομικό, τα οποία παράγουν κοινωνικές ανισότητες και ανισορροπίες (π.χ. μη αντιμετώπιση των γενεσιουργών αιτίων της κλιματικής αλλαγής σε λειτουργικό χρόνο).
Επίσης πρέπει να δρομολογηθεί άμεσα αποστασιοποίηση από την οπτική της ανάπτυξης κοινωνικής δυναμικής, χωρίς οι πολίτες να διαμορφώνουν και να εκφράζουν απόψεις και θέσεις στο πλαίσιο διαδικασιών διαλόγου για την κατεύθυνση της κοινωνικής πορείας.
Ειδάλλως με τα σημερινά δεδομένα και την μη ουσιαστική και πολυδιάστατη ενημέρωση σε συνδυασμό με την κυρίαρχη οπτική της κοινωνίας του θεάματος σε συνθήκες μαζοποίησης και πολυπλοκότητας οι πολίτες θα λειτουργούν ως θεατές, ακόμη και αν απειλείται η ζωή τους (π.χ. καύσωνες, ξηρασίες και πυρκαγιές τον Ιούλιο του 2026 σε ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Ελλάδα, η Γαλλία, η Ισπανία και η Γερμανία, στην οποία προκλήθηκαν 9.800 θάνατοι λόγω των καυσώνων από την αρχή του 2026 μέχρι το τέλος Ιουλίου αυτού του έτους σύμφωνα με το Robert Koch Institut). Η μη λειτουργία των πολιτών ως ατομικών και συλλογικών υποκειμένων υποσκάπτει την δημοκρατία.