Για να ξαναθυμόμαστε κάποιες ευτυχείς συγκυρίες, όπου ο πολιτισμός ένωνε διαφορετικής πολιτικής ή ιδεολογικής προέλευσης ανθρώπους σε κοινούς στόχους. Γεγονός που σημαίνει πως μια μερίδα του πνευματικού κόσμου –όχι, ίσως, ιδιαίτερα μεγάλη, αλλά σημαντική στη δημιουργικότητα της-, αντιμετώπιζε τον πολιτιστικό ορίζοντα ως πεδίο συλλογικού προβληματισμού. Με τις συμφωνίες, τις διαφωνίες, τις αποκλίσεις και τις συγκρούσεις, προφανώς. Αλλά που σίγουρα δεν έβλεπε τον πολιτισμό ως πεδίο και αφορμή διχαστικών τακτικών και επιθέσεων μίσους. Παρά την και τότε επικρατούσα, γενικώς, δηλητηριώδη και ψυχοφθόρα ατμόσφαιρα -αλλά και εναντίον της. Χάρη στις πρωτοβουλίες προσωπικοτήτων όπως ο Μάνος Χατζιδάκις ή ο Δήμαρχος Ανωγείων, Γιώργης Κλάδος.
Αλλά και εξαιτίας της ύπαρξης σοβαρών τάσεων εντός των διαφορετικών πολιτικών σχηματισμών της εποχής. Τάσεων, που μπορεί να μειοψηφούσαν τραγικά μέσα στο χώρο τους, κατάφερναν ωστόσο, συμπράττοντας, να υπερβαίνουν τα κομματικά και ιδεολογικά τείχη -για κάποια διαστήματα τουλάχιστον. Και, πάνω απ’ όλα να μετατρέπουν δράσεις σε αντικείμενο ευρύτατου διαλόγου και –σε κάποιο βαθμό- να καθορίζουν την πολιτιστική ατζέντα.
Στον αντίποδα των σημερινών καταστάσεων όπου πάρα πολύ συχνά το πολιτικό και το κομματικό στοιχείο προσδιορίζει –πολλές φορές δε εκ των προτέρων- την αποδοχή ή την απόρριψη πολιτιστικών πρακτικών. Πράγμα που σημαίνει το πόσο βαθειά έχει διεισδύσει σε ένα πολύ μεγάλο τμήμα του κοινωνικού σώματος η διχαστική λογική, επιβάλλοντας τους δικούς της "διαχωριστικούς" κανόνες. Πέρα και πάνω από κάθε ουσιαστική πολιτιστική προσέγγιση.
Για να μη μιλήσουμε για την απόλυτη αδυναμία να οργανωθεί κάποια εκδήλωση σαν αυτή που εικονίζεται και στην οποία συμμετείχαν άνθρωποι εντελώς διαφορετικής κομματικής ή πολιτικής προέλευσης.
Τέτοιες μέρες, αρχές της δεκαετίας του ’80: "Μουσικός Αύγουστος" του Μάνου Χατζιδάκι, στα Ανώγεια της Κρήτης, με Δήμαρχο τον Γιώργη Κλάδο. Ως κατάθεση, ως παράδειγμα αλλά και ως υπόδειγμα αντίστασης στη διάχυση του μίσους -και της, ουσιαστικής, αγραμματοσύνης.
(Ρηνιώ Παπανικόλα, Βασίλης Βασιλικός, Μάρκος Δραγούμης, Νίκη Γουλανδρή, Δημήτρης Μαρωνίτης, Δημήτρης Λέκκας, Γιώργος Χρονάς, Δημήτρης Μαραγκόπουλος, Άλκης Μπαλτάς, Ελένη Καραΐνδρου, Άλκη Κυριακίδου- Νέστορος, Βύρων Φιδετζής, Κώστας Μουρσελάς, Αντώνης Σαμαράκης, Θανάσης Ρετζής, Δημήτρης Γιάννου, Γιώργος Αμαργιανάκης ... Και κάποιος. όρθιος, καθυστερημένος (χρονικώς ... ) που ψάχνει θέση. (Αν κάποιος διακρίνει κι άλλους, ας τους προσθέσει).