Σήμερα παρακολούθησα μια προβολή που ήταν συγχρόνως μάθημα της Σχολής Κινηματογράφου της Μπολόνια. Παρουσίασαν τις μεθόδους αποκατάστασης της Σοβιετικής ταινίας του Βωβού κινηματογράφου «Το Παλτό» του 1926, (Shinel), σε σκηνοθεσία των Γκριγκόρι Κοζίντσεφ και Λεονίντ Τράουμπεργκ. Είναι ταινία της Πρωτοπορίας του Βωβού που κάποια στιγμή απαγορεύτηκε από το Σοβιετικό Καθεστώς. Η αποκατάσταση κατασκευάστηκε από μια εκτύπωση νιτρικού άλατος 35 χιλιοστών, ένα αντίγραφο αρνητικού από το MoMA και μια εκτύπωση τριοξικού άλατος 35 χιλιοστών από το Αυστριακό Μουσείο Κινηματογράφου, με χρηματοδότηση από το Packard Humanities Institute. Χρησιμοποιήθηκαν και κομμάτια του φιλμ που είχαν διατηρηθεί μαζί με τα έγγραφα που περιέγραφαν όλες τις σκηνές στα κρατικά σοβιετικά αρχεία γιατί υπήρχε πολύ μεγάλη γραφειοκρατία εκείνη την εποχή και τα αρχεία διατηρήθηκαν.
Η ταινία, είναι βασισμένη στο κλασικό διήγημα του Νικολάι Γκόγκολ, και αποτελεί ένα λαμπρό παράδειγμα της πρώιμης σοβιετικής πρωτοπορίας, αποτυπώνοντας το σκοτάδι.
Παράλληλα με το «Το Τελευταίο Γέλιο» (1924) του Φ.Γ. Μούρναου, το «Παλτό» είναι αναμφισβήτητα η σπουδαιότερη παραβολή της εποχής του βωβού κινηματογράφου για την παλιά παροιμία «Τα ρούχα κάνουν τον άνθρωπο». Βασισμένη σε δύο διηγήματα του Νικολάι Γκόγκολ, η πλοκή επικεντρώνεται σε έναν δειλό, καταπιεσμένο υπάλληλο, του οποίου η ζωή φαίνεται να αλλάζει όταν αγοράζει ένα πολυτελές παλτό. Η ταινία ήταν η τέταρτη προσπάθεια του δίδυμου Γκριγκόρι Κοζίντσεφ (1905-1973) και Λεονίντ Τράουμπεργκ (1902-1990) με έδρα το Λένινγκραντ. Το ζευγάρι, που και οι δύο κατάγονταν από το τμήμα της Ρωσικής Αυτοκρατορίας που σήμερα ονομάζεται Ουκρανία, γνωρίστηκε σε νεαρή ηλικία και μοιραζόταν το πάθος τους για τις αμερικανικές σειρές και κωμωδίες. Το 1921, μαζί με άλλους ομοϊδεάτες, ίδρυσαν την πρωτοποριακή θεατρική ομάδα «Εργοστάσιο του Εκκεντρικού Ηθοποιού» (συντομογραφία «FEKS»), η οποία αργότερα επεκτάθηκε στον κινηματογράφο το 1924, με τις «Περιπέτειες της Οκτιαμπρίνα», και το 1925 με την ελαφριά παιδική κωμωδία «Mishki εναντίον Yudenich». Αυτές οι πρώτες προσπάθειες, που θεωρήθηκαν και οι δύο χαμένες, αποδείχθηκαν ανεπιτυχείς και, όπως σημειώνει ο ιστορικός Jay Leyda, «Μόλις το 1926 άρχισε να αναπτύσσεται το στυλ που τώρα αναγνωρίζουμε ως ιδιαίτερο στις συνεργασίες των Kozintsev και Trauberg». Αυτό το στυλ, επηρεασμένο σε μεγάλο βαθμό από τον σύγχρονο γερμανικό κινηματογράφο, βοηθήθηκε από την προσθήκη του εικονολήπτη Andrei Moskvin (1901-1961) στην ομάδα της FEKS ξεκινώντας με την ταινία «Ο Τροχός του Διαβόλου» (1926). Για το έργο του Μόσκβιν στο «Παλτό», η Leyda γράφει: «Η φωτογραφία του Αντρέι Μόσκβιν, όσο ρομαντική ή γκροτέσκη κι αν την αναδεικνύουν οι σκηνές, διατηρεί τον χαρακτήρα του μανδύα ως φετίχ, παρατηρώντας τον υπάλληλο με ηρωικές και ισχυρές γωνίες λήψης όσο είναι τυλιγμένος σε αυτόν, και φωτογραφίζοντάς τον ανελέητα από ψηλά αφού του τον έχουν αφαιρέσει». Δυστυχώς, η πλήρης έκταση της συμβολής του Μόσκβιν στην οπτική αισθητική του «Παλτό» έχει αμαυρωθεί από την κακή ποιότητα των εκτυπώσεων που ήταν διαθέσιμες μέχρι τώρα. Η νέα αποκατάσταση του Μουσείου George Eastman μας δίνει την ευκαιρία να δούμε την ταινία με νέα μάτια.
