Τα νέα πολιτικά ήθη επελαύνουν. Όχι μόνο διεθνώς. Η χώρα μας είχε πάντα την ικανότητα να ενσωματώνει νεωτερισμούς. Με τις απαραίτητες, όπου χρειαζόταν, προσαρμογές. Και να παράγει και τις δικές της εγχώριες πολιτικές καινοτομίες. Με μεγάλη δόση μεσογειακού πάθους, βυζαντινού μυστικισμού και ελληνικής λεβεντιάς που στην πολιτική συχνά μεταφράζονται σε εμφυλιοπολεμικό διχασμό, θεωρίες συνωμοσίας και πατριδοκαπηλία.

Στο κλίμα αυτό άνθισε τελευταία και το δικό μας MΑGA. Με το πρώτο «Α» να αναφέρεται στην καθ’ ημάς Αριστερά. Δεν αναζητώ προφανώς αναλογίες μεταξύ του γερασμένου, βλοσυρού ηγέτη της παγκόσμιας ακροδεξιάς και του νέου, γελαστού ηγέτη που αποτέλεσε στο μυαλό πολλών την ενσάρκωση της Κυβερνώσας Αριστεράς και του αντισυστημισμού στη χώρα μας. Εντοπίζω όμως ανησυχητικές ομοιότητες στο μεγαλοϊδεατισμό της στόχευσης και στην αποκλειστική της σύνδεση με ένα μόνο πρόσωπο που έχει εξ ορισμού τη γνώση και το προνομιακό δικαίωμα να χαράξει την πορεία και να επιλέξει τους συνοδοιπόρους του. Μπορεί το εθνικιστικό στοιχείο (Αμερική), εδώ να μετατρέπεται σε παραταξιακό (Αριστερά), και τα δύο όμως αξιοποιούνται ως μέσα συγκίνησης/ διέγερσης των μαζών, ανάπτυξης οπαδισμού, προσωπολατρείας και φανατισμού.

Σήμερα, η κριτική για το νεοσύστατο κόμμα της ΕΛΑΣ επικεντρώνεται αποκλειστικά στο παρελθόν του ηγέτη της και στα πεπραγμένα της διακυβέρνησης του. Όσο και αν είναι χρήσιμο να θυμόμαστε το παρελθόν, ακόμη πιο χρήσιμο είναι να εντοπίζουμε τα προβληματικά στοιχεία του παρόντος και να διαβλέπουμε τους κινδύνους που αυτά εγκυμονούν για το μέλλον. Και τα χαρακτηριστικά MΑGA της ΕΛΑΣ αφορούν το παρόν και αναδεικνύουν φαινόμενα καινοφανή και επικίνδυνα όχι μόνο για την Αριστερά αλλά για ολόκληρο το πολιτικό και αξιακό μας σύστημα.

Γιατί είναι καινοφανής ο δημόσιος εξευτελισμός που υφίσταται σήμερα ο χώρος της Αριστεράς. Εξευτελισμός που δεν εκπορεύεται από τον ταξικό εχθρό, αλλά από την ίδια την αριστερά και στο όνομα της αριστεράς. Για να ξαναγίνει μεγάλη η αριστερά (όπου μεγάλη βλέπε κυβερνώσα) πρέπει να διαλυθεί ότι έχει απομείνει και να εξαφανισθούν -πολιτικά και ηθικά- στελέχη του χώρου, περισσότερο ή λιγότερο συμπαθή, τα οποία έτσι φορτώνονται έμμεσα όλη την ευθύνη για λάθη του παρελθόντος. Και τα περισσότερα από τα στελέχη αυτά, σπεύδουν να χειροκροτήσουν και να δηλώσουν διαθεσιμότητα, μήπως και εγγράψουν θετικά ένσημα που θα προσμετρηθούν στην τελική φάση της επιλογής. Άλλα, προχωρούν ακόμη παραπέρα, παραιτούμενα από τη βουλή ή/και τα κόμματά τους ώστε το σήμα να είναι ακόμη πιο καθαρό και οι πιθανότητες να ανοίξει η πόρτα ακόμη μεγαλύτερες.

Φαίνεται όμως ότι το σχέδιο μετάθεσης ευθυνών και εξευτελισμού των παλιών συντρόφων ήταν προϊόν συνδυασμού άμεσων «ηγετικών» αντανακλαστικών και επιστημονικής ανάλυσης. Γιατί είναι μάλλον παράδοξο ο μέχρι το 2023 πρόεδρος ενός κόμματος, που -λογικά μεν- παραιτήθηκε μετά την εκλογική του ήττα, να αποστασιοποιείται πλήρως από τη θλιβερή εικόνα του χώρου (για την οποία έφερε και ο ίδιος σημαντικό μερίδιο ευθύνης) και σε λιγότερο από ένα χρόνο (Μάρτης 2024) να σχεδιάζει την πολιτική του αναβάπτιση μελετώντας εμβριθώς το πόνημα «Rebranding Alexis Tsipras”. Αυτό κι αν είναι καινοφανές: πολιτικός να αυτοπροβάλλεται ως προϊόν. Εκ του αποτελέσματος, μπορούμε βάσιμα να υποθέσουμε ότι αξιοποιήθηκαν οι πιο σύγχρονες τεχνικές μάρκετιγκ: φρεσκάρισμα μηνύματος (message refresh), αναβάθμιση συσκευασίας (packaging update), εκκαθάριση περιεχομένου (content pruning) , περικοπή κοινού (audience trimming).

Παρόμοια φαινόμενα δεν είχαν καταγραφεί ούτε στα πιο αρχηγικά κόμματα μέχρι σήμερα και δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται με ανοχή, αδιαφορία ή πλάκα. Γιατί δεν αφορούν μόνο εκείνους που συμμετείχαν στο εγχείρημα «Πρώτη Φορά Αριστερά» και χειροκρότησαν ή έκαναν γαργάρα τους εναγκαλισμούς με Καμμένο, τους πειραματισμούς με Βαρουφάκη, κλπ. Αλλά και όσους αυτοπροσδιορίσθηκαν κάποτε ως αριστεροί, Λαμπράκηδες, Ρηγάδες και άλλοι, επηρεάστηκε η σκέψη τους από τον Ηλιού, τον Κύρκο, τον Παπαγιαννάκη και στην πορεία αυτή διαμορφώθηκαν οι αξίες και η στάση ζωής τους. Και ίσως γι’ αυτό απομακρύνθηκαν σταδιακά, όταν οι αξίες αυτές φάνηκε ότι δεν χωρούσαν στον ΣΥΡΙΖΑ. Τους πονάει όμως ο σημερινός εξευτελισμός.

Όσο εξακολουθεί να μας απασχολεί «ποιοι έφυγαν, ποιοι θα περάσουν το face control, ποιοί θα μείνουν στα αζήτητα», τόσο η λογική MΑGA θα θριαμβεύει και θα διαβρώνει ολόκληρο το πολιτικό σύστημα. Τόσο το πολιτικό ήθος στη χώρα θα υποχωρεί.