Στο πλαίσιο της σύνθεσης ενός άρθρου που αναδύθηκε από σκέψεις που τα αποτελέσματα της (αξιολόγησης) PISA 2025γεννούν για το ελληνικό σχολείο, προέκυψε μια αντιπαραβολή των δεδομένων για μια σειρά από χώρες οι οποίες με κάποιο τρόπο συνδέονται (θετικά ή αρνητικά) με την Ελλάδα. Από αυτή τη σειρά των αντιπαραβολών, θεωρώ πως έχει κάποια σημασία αυτή μεταξύ της Ελλάδας και της Τουρκίας. Αυτήν θέλει να φωτίσει το σύντομο αυτό σημείωμα, το οποίο στέλνω προς κοινοποίηση επειδή δεν έχω διαβάσει κάποια ανάλογη συγκριτική παρουσίαση στα μέσα από τα οποία ενημερώνομαι. Δεν θα είχε καμία σημασία να επαναλάβω απόψεις για τους μαθητές που το ελληνικό φροσχολικό σύστημα διαμορφώνει και η PISA (και όχι μόνο) αποκαλύπτει, πρώτον επειδή τις έχω παρουσιάσει σε προηγούμενους χρόνους και δεν φαίνεται να αλλάζει τίποτε και δεύτερον επειδή κανείς δεν ενδιαφέρεται πραγματικά, παρόλο που κάνουν (ιδιαίτερα οι πολιτικοί διαχειριστές) ότι ξαφνιάζονται και με θλίψη περισσή κάνουν πως τάχα κλαίνε για την κατάσταση. Η σκέψη που οδήγησε στη σύνθεση αυτού του σύντομου σημειώματος είναι μία: Γνωρίζουμε που πάμε συντοπίτες;

Μερικά στοιχεία χωρίς να χαθούμε στις αναλύσεις:

Ξεπερνώντας τις διαχρονική πορεία των κατανομών των επιδόσεων, θα μείνουμε στην εικόνα που η PISA 2025 παρέχει. Για να μην απλωθούμε πολύ, πρώτα θα περιοριστούμε στις διαφορές των μέσων όρων, των επιδόσεων των 15-χρονων μαθητών και μαθητριών, από το μέσο όρο όλων των κρατών που συμμετείχαν. Φυσικά αναφερόμαστε στα τρία συν ένα γνωστικά αντικείμενα, στη γνώση των οποίων αξιολογήθηκε το δείγμα των μαθητών/τριών που συμμετείχε.

Ας το δούμε σε πίνακα:

Το μόνο σχόλιο είναι ότι στις Φυσικές Επιστήμες και στην κατανόηση Κειμένου για την Ελλάδα οι μέσοι όροι των επιδόσεων βρίσκεται κάτω από το μέσο όρο των χωρών που συμμετείχαν, ενώ για την Τουρκία βρίσκονται επάνω από το μέσο όρο των χωρών που συμμετείχαν. Στα Μαθηματικά, οι μέσοι όροι των επιδόσεων των μαθητών/τριών και για τις δύο χώρες είναι κάτω από το μέσο όρο των χωρών που συμμετείχαν στο αντίστοιχο γνωστικό αντικείμενο. Ενώ, τέλος, στην υπολογιστική Επίλυση Προβλήματος και οι δύο χώρες βρίσκονται στην περιοχή των αρνητικών προσήμων. Έτσι στη σύγκριση των δύο χωρών η Τουρκία βρίσκεται επάνω από την Ελλάδα σε όλα τα αντικείμενα, η γνώση των οποίων αξιολογήθηκε: προηγείται στις Φυσικές Επιστήμες 62 μονάδες, στην κατανόηση Κειμένου 54 μονάδες, στα Μαθηματικά 46 μονάδες και στην υπολογιστική επίλυση προβλήματος 21 μονάδες.

Ας δούμε έναν άλλο πίνακα, στον οποίο παρουσιάζονται τα ποσοστά των 15-χρονων μαθητών/τριών που βρίσκονται σε τρεις περιοχές της κλίμακας: στις χαμηλότερες, τις μέσες και τις υψηλότερες επιδόσεις. Οι χαμηλότερες αναφέρονται στα επίπεδα 1b, 1a, οι μέσες στα επίπεδα 2, 3 και 4, ενώ οι υψηλότερες επιδόσεις στα επίπεδα 5 και 6.

Παρατήρηση πρώτη: Αν προσέξει κάποιος τα δυο άκρα της κατανομής, αντιλαμβάνεται την ισορροπία που εμφανίζει η κατανομή των επιδόσεων των μαθητών/τριών της Τουρκίας και αντιστοίχως η ανισορροπία των επιδόσεων των Ελλήνων μαθητών/τριών. Αυτή η ανισορροπία εμφανίζεται και σε άλλες περιπτώσεις, όπως στις κατανομές των Πανελληνίων Εξετάσεων, αλλά όπως φαίνεται αυτό δεν απασχολεί κανέναν “υπεύθυνο”.

Παρατήρηση δεύτερη: Το ποσοστό των μαθητών/τριών της Τουρκίας που βρίσκονται στα επίπεδα των υψηλών επιδόσεων είναι κατά πολύ μεγαλύτερο από το αντίστοιχο ποσοστό των Ελλήνων μαθητών/τριών. Στις μέσες επιδόσεις το ποσοστό των μαθητών/τριών της Τουρκίας είναι υψηλότερο (δεν ελέγχθηκε αν είναι στατιστικά σημαντικό) από αυτό των μαθητών/τριών της Ελλάδας. Ενώ στις χαμηλότερες επιδόσεις προκαλεί εντύπωση το διπλάσιο ποσοστό των Ελλήνων μαθητών/τριών, σε σχέση με το αντίστοιχο των Τούρκων.

Οπότε προχωράμε στα ερωτήματα:

Στην αρχή ας αναφερθεί ότι οι μαθητές/ήτριες στις υψηλές επιδόσεις εμφανίζουν υψηλό επίπεδο επιδόσεων και στα τρία αντικείμενα που αποδεικνύεται από την ικανότητα να οικοδομούν εξηγήσεις, κριτικές μεθόδους και αποδείξεις, να χειρίζονται περίπλοκες πληροφορίες και να αιτιολογούν αποφάσεις σε αβέβαια ή μη οικεία πλαίσια.

Αν κάποια επιχείρηση αποφάσιζε να επενδύσει τα χρήματα της σε ποια από τις δύο χώρες θα ήταν πιο αποδοτικό να το κάνει αυτό;

Ποια χώρα δείχνει να έχει περισσότερο δυναμικό ικανό να προχωρήσει σε καινοτόμες παραγωγές στην επόμενη χρονική περίοδο, που θα ενισχύσουν την κατάσταση της χώρας τους;

Η Ελλάδα προσπαθεί να αντιπαλέψει την αναθεωρητική πολιτική της Τουρκίας, ενισχύοντας τις ένοπλες δυνάμεις της με υπερσύγχρονα οπλικά συστήματα. Αυτά σίγουρα απαιτούν χειριστές με ικανότητες και ειδικές γνώσεις. Πόσες πιθανότητες υπάρχουν να βρεθούν αυτοί από το δυναμικό που βρίσκεται στην Ελλάδα;

Ποια από τις δύο χώρες έχει μεγαλύτερες πιθανότητες να βελτιώσει στο μέλλον τις δυνατότητες της στον τομέα των εξοπλισμών (τουλάχιστον), αξιοποιώντας τις σύγχρονες τεχνολογίες και την Τεχνητή Νοημοσύνη;

Ποια χώρα, από τις δύο, φαίνεται να έχει τις μεγαλύτερες πιθανότητες για να προχωρήσει μόνη της, στηριγμένη στις δικές της δυνάμεις, στο δικό της ανθρώπινο δυναμικό, βελτιώνοντας την κατάσταση της;

Κάτι ακόμη:

Η μέση βαθμολογία της Ελλάδας δεν διαφέρει στατιστικά από τη βαθμολογία των χωρών Ισραήλ, Μπρουνέι, Μαυρίκιος, Ουζμπεκιστάν, Μαυροβούνιο, Αλβανία, Κατάρ, Ταϊλάνδη, Σερβία και Ρουμανία. Από την άλλη μεριά η μέση βαθμολογία της Τουρκίας δεν διαφέρει στατιστικά από τη βαθμολογία των χωρών (και οικονομιών) ΗΠΑ, Ιρλανδία, Αυστρία, Hong Kong, Πολωνία, Τσεχία και Βέλγιο.

Αυτά είναι μερικά στοιχεία που η PISA μας αποκαλύπτει και το πιο πιθανό είναι ότι ελάχιστοι/ες στην Ελλάδα θα δούνε.