Οι εξελίξεις γύρω από το κυπριακό απέκτησαν μια απροσδόκητη κινητικότητα, παρά το γεγονός ότι οι διακοινοτικές συνομιλίες δεν υφίστανται. Ωστόσο, έχουμε πλήθος από δηλώσεις, και παρεμβάσεις. Σχόλια επί της ουσίας των πιο πάνω δηλώσεων:
Α. Ο τ/κ ηγέτης Μ. Ακιντζί δήλωσε ότι «αν η ε/κ πλευρά είναι έτοιμη να αποδεχτεί το πλαίσιο Γκουτέρες με την μορφή που μας έχει υποβληθεί χωρίς να το αλλοιώνει, χωρίς να το παραποιεί με τις ερμηνείες της, να το ανακοινώσουμε ως στρατηγική συμφωνία- πακέτο». Κρίνω την παρέμβαση αυτή ως μια σημαντική δήλωση προθέσεων τόσο επί της ουσίας (πλαίσιο Γκουτέρες), όσο και επί της διαδικασίας (συνομιλίες με ανώτατο απεσταλμένο του ΟΗΕ).
Β. Ο πρόεδρος Αναστασιάδης δήλωσε ότι «εάν ο κ. Ακιντζί αποδέχεται το πλαίσιο Γκουτέρες όπως αυτό διαμορφώθηκε οριστικά στις 4 Ιουλίου 2017, αυτό αποτελεί θετική εξέλιξη». Σε κατά καιρούς δημόσιες δηλώσεις του ο Πρόεδρος Αναστασιάδης δήλωνε την ετοιμότητά του για αποδοχή του πλαισίου Γκουτέρες η οποία εκφράστηκε, και με σχετική επιστολή, που απέστειλε στον ΓΓ του ΟΗΕ.
Υπενθυμίζω ότι επί του «Πλαισίου Γκουτέρες» τόσο ο πρόεδρος του ΔΗΣΥ Α. Νεοφύτου όσο και ο ΓΓ του ΑΚΕΛ Α. Κυπριανού έχουν κάνει αρκετές φορές θετικές αναφορές για το συνολικό περιεχόμενό του.
Ο Α. Νεοφύτου δήλωσε θεωρεί ότι «το Πλαίσιο Γκουτέρες είναι μια μεγάλη επιτυχία της δικής μας πλευράς και την πιστώνεται ο ίδιος ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας αλλά και ο υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας που έθεσαν το θέμα της ασφάλειας, στον πυρήνα της συζήτησης. Θέλω να είμαστε ειλικρινείς. Ουδέποτε στο παρελθόν υπήρχε στην ατζέντα του κυπριακού το θέμα της ασφάλειας», (εφ/δα «ο Φιλελεύθερος», 10/9/2017)
Το ΑΚΕΛ την 1η Μαίου κάλεσε «τον πρόεδρο Αναστασιάδη να αξιοποιήσει δημιουργικά την πρόταση Ακιντζί», σημειώνοντας ότι «είναι ξεκάθαρο ότι με το πλαίσιο Γκουτέρες καταργείται η Συνθήκη Εγγυήσεως, τερματίζονται τα παρεμβατικά δικαιώματα και επιστρέφεται η Μόρφου υπό ελληνοκυπριακή διοίκηση. Ο ίδιος ο Γενικός Γραμματέας… θέτει το πλαίσιο στη βάση του οποίου καλούνται να διαπραγματευτούν οι δύο ηγέτες».
Γ. Στις 3 Μαίου ο εκπρόσωπος του τουρκικού Υπουργείου Εξωτερικών Χαμί Ακσόι δήλωσε ότι «εμείς σε αυτή τη διαδικασία προσπαθήσαμε πάντοτε να είμαστε εποικοδομητικοί, να είμαστε ένα βήμα μπροστά αλλά δυστυχώς δεν υπήρξε αποτέλεσμα. Είναι καθαρό πως αυτό οφείλεται στη νοοτροπία της ε/κ πλευράς. Ενόσω δεν υπάρχει αλλαγή νοοτροπίας στην ε/κ πλευρά, εμείς δεν έχουμε πρόθεση να παίξουμε το ίδιο παιχνίδι. Με τη νοοτροπία των Ε/κ δεν μπορεί να επιτευχθεί λύση ομοσπονδίας. Πλέον εμείς πιστεύουμε ότι πρέπει να δοκιμαστεί ένας νέος δρόμος» (ΚΥΠΕ, Α. Ανδρέου, 3 Μαίου).
Η παρέμβαση του Υπουργείου Εξωτερικών της Τουρκίας αποτελεί συνέχεια της τοποθέτησης Τσαβούσογλου σε σύσκεψη στα κατεχόμενα με την τ/κ πολιτική ηγεσία στις 20 Απριλίου. Είναι προφανές ότι ο Μ. Ακιντζί δείχνει τη θέλησή του να διευκολύνει την έξοδο από τη σημερινή στασιμότητα, και, εξ αυτού δέχεται τα πυρά των οπαδών της σχολής Ντενκτάς (Έρογλου, Ερτογρούλογλου) και βέλη με βλέμμα στο 2020 από τον Κ. Οζερσάυ. Η Άγκυρα διαμήνυσε στην ίδια σύγκεψη «όχι εκπλήξεις» από την Κύπρο στη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου στην Τουρκία, γι’ αυτό και θεώρησε αδόκιμη τη βασική δήλωση Ακιντζί.
Δ. Οι κατευθύνσεις για τα επόμενα βήματα έχουν τεθεί από τον ίδιο τον ΓΓ του ΟΗΕ Α. Γκουτέρες, ο οποίος έγραψε τα εξής στην Έκθεση του προς το ΣΑ του ΟΗΕ με ημερομηνία 28 Σεπτεμβρίου 2017.
«Πιστεύω ακράδαντα ότι για να επιτύχει μια διαδικασία τόσο περίπλοκη και πολιτικά ευαίσθητη, θα πρέπει να ακολουθηθεί μια προσέγγιση πακετοποίησης για συγκεκριμένα βασικά ζητήματα, όπως αυτή που καθοδήγησε τις συζητήσεις κατά τη διάρκεια των συναντήσεων στο Κραν Μοντανά. Στο μέλλον, θα πρέπει να αναζητηθεί συμφωνία σε στρατηγικό επίπεδο για τα βασικά εκκρεμή ζητήματα τα οποία θα αποτελέσουν τη βάση για τη συνολική διευθέτηση και ότι, μετά τη σύναψη μιας στρατηγικής συμφωνίας, θα πρέπει να εκπονηθούν λεπτομέρειες σε τεχνικό επίπεδο».
Από την πλευρά του ΓΓ του ΟΗΕ χρειάζεται να ληφθούν ορισμένες αποφάσεις οι οποίες θα διευκολύνουν την επανεκκίνηση της διαπραγματευτικής διαδικασίας. Πρώτο, να δώσει στη δημοσιότητα το «Πλαίσιο Γκουτέρες» ώστε οι πολίτες να γνωρίζουν στο σύνολό του το ντοκουμέντο, Δεύτερο, θεωρήσει ότι οι δύο ηγέτες έχουν περάσει τη σχετική περίοδο περισυλλογής που τους ζήτησε μετά το αδιέξοδο στο Κρανς Μοντάνα. Τρίτο, ότι η αναγκαία προετοιμασία ταυτίζεται με την ανοικτή υποστήριξή τους στο πλαίσιό του για να καταστεί αυτό «στρατηγική συμφωνία». Τέταρτο, να δώσει τις κατευθύνσεις στη νέα απεσταλμένη του στο κυπριακό Τζέιν Χόλ Λούτεν ώστε να αρχίσει κύκλος επαφών στη Λευκωσία.
Ε. Θεωρώ ότι ο ΟΗΕ χρειάζεται να πάρει πρωτοβουλίες για ανασυγκρότηση της διαπραγματευτικής διαδικασίας όπως διαμορφώνεται σε αυτή τη συγκυρία. Ο Α. Γκουτέρες γνωρίζει από πρώτο χέρι τις δυσκολίες και τις προκλήσεις στο κυπριακό, συνεπώς μπορεί ο ίδιος να καλέσει τους δύο ηγέτες να κλειδώσουν το «πλαίσιο» που φέρει το όνομά του ως «στρατηγική συμφωνία» και έτσι ανοίξει ο δρόμος για να συζητήσουν όσα αποτελούν διαφορετικές προσεγγίσεις με στόχο τη συνολική συμφωνία. Κρίνω ότι έφτασε η ώρα ο ΓΓ του ΟΗΕ να αναλάβει πιο ηγετικό ρόλο στα πράγματα, να συμβάλει πιο ενεργητικά στην ολοκλήρωση αυτού του κύκλου των διαπραγμάτευσεων ώστε να φτάσουμε σε λύση και, αν όχι, να μιλήσει με σαφήνεια για τα αίτια που οδηγούν σε αλλεπάλληλα αδιέξοδα.