Στα μακρά διαδρομή του κυπριακού όταν περίσσευαν οι λέξεις, λιγόστευε η σοβαρότητα. Αίφνης στις 8 Οκτωβρίου προέκυψε η ορολογία «αποκεντρωμένη ομοσπονδία»! Σύφωνα με όλα τα σχετικά δημοσιεύματα ο πρόεδρος Αναστασιάδης έκανε νέα ανάγνωση του κυπριακού στο Εθνικό Συμβούλιο θεωρώντας ότι μια «αποκεντρωμένη ομοσπονδία» είναι η καλύτερη δυνατή λύση υπό τις σημερινές περιστάσεις. Είναι αυτό το ζήτημα; Έτσι έχουν τα πράγματα; Εκτιμώ τις εξελίξεις ως εξής:

1. Όλα τα σχέδια λύσης που διαμόρφωσε και υπέβαλε ο ΟΗΕ μέσω των ΓΓ του -μετά την εισβολή- περιελάμβαναν εκτεταμένες εξουσίες στις δύο πολιτείες- πλαίσιο Γκουτέρες, σχέδια Ανάν, Ιδέες Γκάλι, Δείκτες Γκουεγιάρ, Προτάσεις Βάλτχαιμ. Οι πάντες γνώριζαν ότι αυτή η ρύθμιση ήταν και είναι η μόνη λειτουργική εξέλιξη των πραγμάτων καθώς λαμβανόταν σοβαρά υπόψη η διαδρομή των σχέσεων ανάμεσα στις δύο κοινότητες-για τους τ/κ οι διακοινοτικές συγκρούσεις το 1964, για τους ε/κ η τουρκική εισβολή το 1974.

2. Το ίδιο συμβαίνει τώρα με το πλαίσιο Γκουτέρες. Έχουν καταγραφεί και έχουν συμφωνηθεί οι αρμοδιότητες της κεντρικής κυβέρνησης και όλες οι άλλες θα ασκούνται από τις κυβερνήσεις που θα έχουν οι δύο ομόσπονδες πολιτείες. Το σχήμα είναι ρεαλιστικό και αναποκρίνεται στις ανάγκες της σημερινής Κύπρου: η κεντρική κυβέρνηση να έχει τόσες εξουσίες για να έχουμε ένα κράτος και οι δύο πολιτείες να είναι αποκεντρωμένες, όλες οι υπόλοιπες σε αυτές. Αυτό οδηγεί σε μια ανθεκτική, βιώσιμη λύση, η οποία θα έχει τη δυνατότητα να βελτιώνει πράγματα και ρυθμίσεις υπό το φως της εμπειρίας και της ωριμότητας των πολιτών της.

3. Η τ/κ πλευρά ζήτησε σε μια σειρά από θεσμούς του ομόσπονδου κράτους να υπάρχει μια τ/κ ψήφος για να τίθεται σε εφαρμογή μια απόφαση. Ο ΓΓ του ΟΗΕ έλυσε το γόρδιο δεσμό στο Κρανς Μοντάνα: καθόρισε μικρό αριθμό σωμάτων σε ομοσπονδιακό επίπεδο τα οποία έχουν σημαντικό ενδιαφέρον για την τ/κ κοινότητα στα οποία θα απαιτείται η μια τ/κ ψήφος και όλα τα άλλα θα λειτουργούν με απλή πλειοψηφία. Μια πολύ καλή ρύθμιση από την πλευρά του ΓΓ η οποία έγινε δεκτή από τους δύο ηγέτες. Προσθέτω ότι η ε/κ πλευρά αν ήθελε να αξιοποιήσει την ευρωπαϊκή εμπειρία θα μπορούσε να προτείνει καθορισμένο χρονικό πλαίσιο για την εφαρμογή της πρακτικής της μιας τ/κ ψήφου (λ.χ. 10 χρόνια) και στη συνέχεια την κατάργησή της.

4. Θεωρώ ότι αν πράγματι αυτό είχαμε κατά νουν, (κάτι περισσότερο αποκεντρωμένο) πολύ εύκολα θα γίνονταν ρυθμίσεις για να φτάσουμε στο «επιδιωκόμενο», στο ζήτημα δηλαδή της κατανομής της εξουσίας μεταξύ κέντρου και περιφέρειας. Αλλά δεν πρόκειται περί αυτού. Δεν είναι ζήτημα μιας έκλαμψης που έτυχε να έρθει τώρα. Είναι ζήτημα οργανωμένης επιδίωξης ενός φαύλου τρόπου σκέψης που υπηρετεί το στόχο του εκτροχιασμού των συνομιλιών και έτσι τη συνέχιση ενός διεφθαρμένου συστήματος εξουσίας που, κάτω από το κέλυφος της Κυπριακής Δημοκρατίας εξυπηρετεί το ε/κ βαθύ κράτος: τη διαπλοκή πολιτικού και τραπεζικού συστήματος, το ξέπλυμα βρώμικου χρήματος, την διαφθορά, την πώληση διαβατηρίων, τη ρωσική επιρροή στο νησί, τη λεηλασία των τ/κ περιουσιών, την υπερανάπτυξη της γης με τις τιμές στα ύψη. Κατά κανόνα κάθε διεθνής μαφιόζικη πρακτική έχει πλοκάμια σε κάποια κυπριακή τράπεζα ή κάποια υπεράκτια εταιρεία εγγεγραμένη στο νησί. Ακόμα και ο πολύς Μάνανφορτ «πέρασε» από την Κύπρο. Ο πρώην πρόεδρος του Eurogroup Γερούν Ντάισελμπλουμ μάς είδε αλλιώς: «κανείς δεν ήθελε να χαλάσει το πάρτι». Ή μήπως και τώρα δεν θέλει;

5. Η αλλαγή της ατζέντας όπως την προωθεί ο πρόεδρος Αναστασιάδης θα οδηγήσει σε νέα οπισθοδρόμηση της διαδικασίας. Πρώτο, θα επιτρέψει στην Τουρκία να αποδεσμευτεί από όσα συμφώνησε με τον ΓΓ του ΟΗΕ στο Κρανς Μοντάνα- αποχώρηση του τουρκικού στρατού σε 2 χρόνια, άμεση κατάργηση των επεμβατικών δικαιωμάτων, παραμονή Ελδυκ και Τουρδυκ σε συζητήσιμο χρονοδιάγραμα. Δεύτερο, ο πρόεδρος Αναστασιάδης μίλησε υπέρ του «πλαισίου Γκουτέρες» στη ΓΣ του ΟΗΕ και την ίδια νύχτα στη συνάντηση με τον Μ. Τσαβούσουλγου είπε τα αντίθετα! Τρίτο, οι χειρισμοί αυτοί καθιστούν το ενδεχόμενο ενός θερμού επεισοδίου στις κυπριακές θάλασσες ολοένα και πιο πιθανό. Τέταρτο, στο διεθνές πεδίο δεν θα ασχοληθεί κανείς ξανά με το κυπριακό, κανένας δεν θέλει να χάνει το χρόνο του σε ακατανόητες περιστροφές πέριξ της σκιάς μας. Πέμπτο, η αναξιοπιστία της ε/κ πλευράς πλησιάζει το ρεκόρ Γκίνες, αν μαζί με τους χειρισμούς Αναστασιάδη προσθέσουμε και τους χειρισμούς Τ. Παπαδόπουλου το 2004.

6. Κρίνω ότι δεν υπάρχει κάτι επεξεργασμένο, κάτι ως εναλλακτικό σχέδιο υπέρ της «αποκεντρωμένης ομοσπονδίας». Η ανάδειξη του ζητήματος τώρα έχει ορισμένους στόχους: Πρώτο, μια ύστατη προσπάθεια για να μην φύγει η ΟΥΝΦΙΚΥΠ με το σκεπτικό ότι «κάτι» κινείται στο κυπριακό. Δεύτερο, με το ροκάνισμα του χρόνου να αποδυναμωθεί ο Μ. Ακιντζί στη δική του κοινή γνώμη. Τρίτο, στην ώθηση της ε/κ κοινής γνώμης στην ένταση εν μέσω «θυέλλης». Τέταρτο, στον παραμερισμό του «Πλαισίου Γκουτέρες» με διολίσθηση στα «δύο κράτη» υπό το κάλυμα μιας δήθεν «αποκεντρωμένης ομοσπονδίας».
7. Η συζήτηση περί της «αποκεντρωμένης ομοσπονδίας» συνιστά την πλήρη σύγκρουση με τη στρατηγική που βασιζόταν στη φράση «η ΕΕ να γίνει ο καταλύτης της λύσης». Ο Γιάννος Κρανιδιώτης ως ο αρχιτέκτονάς της την εκφράζει: «Η ευρωπαϊκή επιλογή στοχεύει κυρίως για να διευκολύνει την πολιτική λύση του κυπριακού. Η ΕΕ θα λειτουργήσει υπέρ των δύο κοινοτήτων- και της τ/κ και της ε/κ- και θα αποτελέσει εγγύηση και ασφάλεια για τη συμβίωση μεταξύ τους». Ο Χ. Μίσσιος την σχολίασε: «καλά, εσύ, (Γιάννο), σκοτώθηκες νωρίς».