Το άλυτο κυπριακό δεν μπαίνει στο ράφι. Όσοι νομίζουν ότι αφήνοντάς το να «αποκοιμηθεί», ίσως βοηθήσει να κινηθούν τα πράγματα σε ένα βελούδινο διαζύγιο, ζουν μέσα στην αυταπάτη. Οι μη συνομιλίες, οι εξελίξεις στην Τουρκία, η εύθραυστη στασιμότητα δημιουργούν νέες πολιτικές τάσεις στην κοινή γνώμη.

Η τ/κ εφημερίδα «Γενί Ντουζέν» μάς ενημερώνει επί αυτού του θέματος. Στις 23 Απριλίου 2018 γράφει ότι «σαράντα πέντε εκατομμύρια διελεύσεις σημειώθηκαν από το Δεκέμβριο του 2012 μέχρι το Μάρτιο 2018 μεταξύ των δύο πλευρών στην Κύπρο», υπενθυμίζοντας ότι «σαν σήμερα πριν από 15 χρόνια άνοιξε η δίοδος στο Λήδρα Πάλας».

Σύμφωνα με το δημοσίευμα «σε αυτό το χρονικό διάστημα έχουν καταγραφεί 22.631.784 διελεύσεις από το «βορρά» στο «νότο» και 22.648.613 προς το βορρά. Συνολικά, σημειώνει η εφημερίδα, σε αυτά τα 5 χρόνια έγιναν 45 εκ. διελεύσεις από και προς τις δύο πλευρές. Τα τελευταία 5 χρόνια οι Τ/κ έχουν πραγματοποιήσει 9,6 εκ. εξόδους από το «βορρά» και πέρασαν στο «νότο», ενώ οι Ε/κ έχουν κάνει 5,6 εκ. αντίστοιχες εξόδους προς το «βορρά». Το ίδιο χρονικό διάστημα περίπου 6,3 εκ. τουρίστες έχουν περάσει από το «νότο» στο «βορρά», με τη Γενί Ντουζέν να επισημαίνει ότι ο αριθμός αυτός είναι μεγαλύτερος από εκείνον των Ε/κ που πέρασαν στο «βορρά». Τα στατιστικά στοιχεία προέρχονται από το «υπουργείου τουρισμού», οι περισσότερες διελεύσεις έγιναν 2017 και οι λιγότερες το 2013. «Αναφέρεται επίσης ότι από τον Ιανουάριο μέχρι το Μάρτιο του 2018, δηλαδή το πρώτο τρίμηνο, έγιναν 1.900.368 διελεύσεις από το «βορρά» στο «νότο» και 1.010.358 από το «νότο» στο «βορρά» (ΚΥΠΕ, 23 Απριλίου 2018).

Η Cyprus Mail στις 25 Αυγούστου επικαλούμενη στοιχεία επίσης από τη «Γενί Ντουζέν» γράφει ότι «από τον Ιανουάριο μέχρι τον Ιούλιο εφέτος 11 χιλάδες περισσότερος κόσμος πέρασε στο «βορρά» σε σχέση με το «νότο». Στην ίδια περίοδο υπήρξαν 2,684,175 διελεύσεις προς το «βορρά» και 2,673,221 στο «νότο», ωστόσο, μεγάλος αριθμός από όσους πέρασαν στο «βορρά» ήταν ξένοι υπήκοοι».

Οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους. Μέχρι τώρα εμφανώς περισσότεροι τ/κ επισκέπτονταν τις περιοχές που ελέγχει η Κυπριακή Κυβέρνηση, παρά το γεγονός ότι ο τ/κ πληθυσμός είναι πολύ λιγότερος από τον ε/κ. Τώρα έχουμε εξελίξεις: σύμφωνα με τη «Γενί Ντουζέν», «το 2018, 11 χιλάδες περισσότερος κόσμος πέρασε στο «βορρά» σε σχέση με το «νότο».

Πώς εξηγείται αυτή η αλλαγή; Η πρώτη ανάγνωση θέλει την αύξηση αυτή να συνδέεται με την κατά 40% μείωση της αξίας της τουρκικής λίρας έναντι του δολαρίου. Είναι γεγονός πως μεγάλες ουρές από αυτοκίνητα σχηματίζονται στο σημείο διέλευσης στον Άγιο Δομέτιο, αυτή τη φορά με τα περισσότερα αυτοκίνητα να ανήκουν σε ε/κ. Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Ν. Στέλγια στην «Καθημερινή» στις 26 Αυγούστου «το ενδιαφέρον του μέσου ε/κ καταναλωτή προς την τ/κ αγορά δεν αφορά αποκλειστικά τους τομείς των φαρμάκων και των καυσίμων. Οι ε/κ δείχνουν αυξημένο ενδιαφέρον στα είδη ενδυμασίας (κυρίως σε προϊόντα της Τουρκίας τα οποία εξάγει στην ΕΕ), στα τρόφιμα, στα ποτά, στα τσιγάρα και τον καπνό». Στο ίδιο ρεπορτάζ τ/κ ιδιοκτήτης φαρμακείου λέει ότι «το φαρμακείο μου στέκεται στα πόδια του χάρις στην προτίμηση των ε/κ πελατών του, αλλιώς δεν θα μπορούσα να αντιμετωπίσω την μεγάλη οικονομική κρίση».

Η πιο πάνω εικόνα θα ήταν ανεξήγητη μέχρι πριν λίγο καιρό. Ωστόσο, νέα δεδομένα επί του εδάφους έχουν οδηγήσει μια μερίδα ε/κ να σκέφτεται με άλλα κριτήρια. Θα επιχειρήσω να τα εξηγήσω:

Το παρατεταμένο αδιέξοδο στο κυπριακό και η μείωση της ελπίδας για συνολική επίλυση οδηγούν ε/κ σε επιλογές που δεν θα έκαναν αν έβλεπαν ότι «κάτι μπορεί να γίνει».

Η πίστη πολλών ότι κάθε γεωγραφική περιοχή ή κάθε κοινωνικό στρώμα σκέφτεται το ειδικότερο συμφέρον του και ελάχιστο ενδιαφέρον επιδεικνύεται  για τα προβλήματα των εκτοπισμένων.

Η διαπίστωση ότι ομάδες συμφερόντων (κυρίως ξενοδόχοι και developers)  παρεμποδίζουν την επίλυση για να κρατούν στα ύψη τις τιμές των ξενοδοχείων και των ακινήτων σε πολύ συγκεκριμένες περιοχές της νήσου. Αυτό κατέστη ακόμα πιο διάσημο με τις πρωτοβουλίες ομάδας συμφερόντων για να μην ανοίξει το σημείο διέλευσης στη  Δερύνεια.

Η πεποίθηση πολλών ε/κ ότι το κράτος έχει διαβρωθεί σε κρίσιμους τομείς της δράσης του (λ.χ. τράπεζες, τ/κ περιουσίες, σκάνδαλα εφ’όλης της ύλης), γεγονός που εξασθενεί την πίστη ότι «αυτό νοιάζεται και για μένα».

Το λόμπι των εταιρειών καυσίμων και φαρμάκων κρατά τις τιμές πολύ πάνω, γεγονός που οδηγεί αριθμό από ε/κ στις δύο και τρεις φορές πιο φθηνές τιμές στην τ/κ αγορά.

Η ασθενής ε/κ παράδοση στη συλλογική δράση, αυτή που εξ αντικειμένου αντικαθίσταται από τις ατομικές διευθετήσεις-«αν ο καθένας κάνει ότι νομίζει, τώρα είναι η σειρά μου».

Αυτές οι διαπιστώσεις δείχνουν μια τάση «ανυπακοής» προς την κυριάρχη ε/κ εξήγηση των γεγονότων και ασφαλώς δεν στερούνται πολιτικού νοήματος: ολοένα και περισσότεροι ε/κ έρχονται σε επαφή με τ/κ. Ολοένα και περισσότεροι ε/κ εκφράζουν απόψεις, έστω με έναν αντιφατικό τρόπο, ζητώντας μια διαφορετική κατάσταση πραγμάτων. Δεν πάει κάποιος στην κατεχόμενη Κύπρο γιατί τον ευχαριστεί να δείχνει την ταυτότητά του ή να περιμένει στο σημείο ελέγχου για μιαν ώρα! Κάθε μετάβαση συνιστά ένα μήνυμα ότι «αν εμείς μπορούμε με τους τ/κ, αν εμείς θέλουμε τις επαφές, η πολιτική ηγεσία ας αναλάβει το βάρος της ευθύνης που της αναλογεί για να μπει η συνολική επίλυση πάνω στις ράγιες».

Λοιπόν, όσο το κυπριακό παραμένει άλυτο πολλά πράγματα θα είναι ασυνήθιστα, αντιφατικά και παράξενα. Αυτή όμως είναι η πραγματικότητα στη σημερινή Κύπρο και όλοι έχουμε μιαν ευθύνη να αλλάξουμε το δρομολόγιο. Γι’ αυτό η ηγεσία έχει το πρώτο καθήκον να αναλύσει αυτά τα σκόρπια σημεία του σημερινού παζλ και να τα «συναρμολογήσει» σε μια πολιτική επίλυσης. Αυτός ο Σεπτέμβρης μάς προσφέρει ακόμα μιαν ισχυρή δυνατότητα, ένα δικό μας στοίχημα για την κανονική Κύπρο.