Εκτίμησή μας είναι το ότι, άν οι μυστικές μας υπηρεσίες είχαν αντιληφθεί τη σχεδιαζόμενη υπογραφή του τουρκολιβυκού μνημονίου και είχαν δοθεί οι σωστές πληροφορίες στον πρωθυπουργό, με την προϋπόθεση βέβαια ότι εκείνοςθα διέθετε την διορατικότητα αλλά και το ανάλογο διεθνές κύρος, θα μπορούσε με τις σωστές του κινήσεις να είχε αποτρέψει την παράνομη αυτή διακήρυξη.Το χρονικόΣτις 27 Νοεμβρίου του 2019 υπογράφηκε στην Κωνσταντινούπολη, ανάμεσα στην Τουρκία και την διεθνώς αναγνωρίσημη κυβέρνηση της Λιβύης , το λεγόμενο τουρκολιβυκό μνημόνιο, με ακριβές αντικείμενο τον καθορισμό της ΑΟΖ ( Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη), ανάμεσα στις δύο χώρες. Με βάση αυτό, οι δύο χώρες αναγνωρίζουν ότι έχουν θαλάσσια σύνορα νότια και δυτικά της Καρπάθου και της Κάσσου και επίσης ανατολικά και νότια της Κρήτηςπράγμα το οποίο ουδέποτε στην παλαιότερη ή νεότερη ιστορία είχε ποτέ διατυπωθεί.
Το παράλογο και παράνομο εγχείρημα
Από την πλευρά της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει καταστεί ευθύς εξ αρχής σαφές, ότι το «τουρκολιβυκό μνημόνιο» με τα ανωτέρω δεδομένα, είναι νομικώς ανυπόστατο και δεν παράγει έννομα αποτελέσματα. Άκρως χαρακτηριστικά και αντιπροσωπευτικά προς αυτή την κατεύθυνση είναι τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 12ης Δεκεμβρίου 2019, σύμφωνα με τα οποία το «τουρκολιβυκό μνημόνιο» πάσχει από βαρύτατες νομικές πλημμέλειες, αφού παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων Κρατών, δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να παραγάγει έννομα αποτελέσματα. Εν τέλει, το μνημόνιο οριοθέτησης θαλασσίων ζωνών πρωτοκολλήθηκε και δημοσιεύθηκε στον ΟΗΕ την 1η Οκτωβρίου 2020, περίπου 10 μήνες μετά την κατάθεσή του από την Τουρκία και την Κυβέρνηση της Τρίπολης,τον Δεκέμβριο του 2019.
Τι σημαίνει η πρωτοκόλλησηεγγράφου στον ΟΗΕ
Σύμφωνα με τις τότε ανακοινώσεις των Ελληνικών διπλωματικών υπηρεσιών, αλλά και τις δηλώσεις Ελλήνων διεθνολόγων, η πρωτοκόλληση από τη Γραμματεία του ΟΗΕ (βάσει του Άρθρου 102 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών) αποτελεί μια τυπική διοικητική πράξη γραμματειακής φύσης και δεν σημαίνει ότι ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών αναγνωρίζει ή νομιμοποιεί τη συμφωνία. Ο ΟΗΕ παραλαμβάνει και καταχωρεί τις συμφωνίες που του καταθέτουν τα κράτη-μέλη ανεξάρτητα αν αναγνωρίζει ή όχι τη νομιμότητά τους. Με άλλα λόγια, καταλαβαίνουμε ότι στις υποχρεώσεις των διοικητικών υπηρεσιών του ΟΗΕ, συμπεριλαμβάνεται και η πρωτοκόλληση εγγράφων τύπου συμφωνιών τα οποία κατατίθενται από κράτη μέλη ή ομάδες κρατών μελών. Αυτά όμως τα έγγραφα για να αποκτήσουν νομική υπόσταση, θα πρέπει να επικυρωθούν από τις ανάλογες επιτροπές του οργανισμού. Αυτό όμως για το συγκεκριμένο σύμφωνο δεν έχει γίνει και σίγουρα δεν θα μπορέσει ποτά να γίνει!
Οι Ελληνικές Ευρωπαϊκές και Αιγυπτιακές αντιδράσεις
Ήδη από την κατάθεση αυτού του συμφώνου, η Ελληνική πλευρά αντέδρασε άμεσα με την κατάθεση των σχετικών ενστάσεών της προς τον ΟΗΕ.Η νομιμότητα και οι νομικές συνέπειες της συμφωνίας αμφισβητήθηκαν και από άλλα κράτη της περιοχής, καθώς και από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Επίσης τόσο η Κύπρος όσο και η Αίγυπτος απέρριψαν τη συμφωνία ως παράνομη.Ωστόσο από τότε η Ελλάδα έχει επιδοθεί σε ένα αγώνα δρόμου επαφών και διαπραγματεύσεων ώστε να εξασφαλίσει συμμαχικές δυνάμεις για αυτό το θέμα. Τόσο ο υπουργός των Εξωτερικών όσο και της Άμυνας με πολλαπλές επισκέψεις τους τόσο στην Αίγυπτο όσο και σε άλλες αραβικές χώρες, αλλά ακόμη και στην ίδια την Λιβύη προσπαθούν να εξασφαίσουν συμμάχους ή τουλάχιστον να τύχουν της ανάλογης κατανόησης. Τον Μάϊο του 2025η Λιβύη κατέθεσε έγγραφο στον ΟΗΕ με το οποίο καθόριζε μονομερώς την ΑΟΖ της σε σχέση με την Ελλάδα και την Αίγυπτο με βάση το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Η Ελλάδα κατέθεσε επιστολή και η οποία δημοσιεύθηκε στον ΟΗΕ, με την οποία η Αθήνα απαντά στη αντίστοιχη Λιβυκή με την οποία η Λιβυκή ΑΟΖ επικαλύπτει μεγάλο μέρος της Ελληνικής και χαρακτηριστικά σημειώνει, ότι έτσι «αγνοείται η ύπαρξη και τα δικαιώματα των Ελληνικών νησιών». Επίσης με ρηματική διακοίνωση στα Ηνωμένα Έθνη στις 8 Σεπτεμβρίου του 2025, η Αίγυπτος κατήγγελλε στον ΟΗΕ το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο, απορρίπτοντας ρητώς τα όρια της Λιβυκής υφαλοκρηπίδας όπως αυτά αποτυπώνονται στους σχετικούς χάρτες, και αρνείται να αναγνωρίσει κάθε διεκδίκηση επί της ΑΟΖ και της υφαλοκρηπίδας της.
Το ‘’φημολογούμενο κεκτημένο’’
Πράγματι, από την πλευρά του, ο ΟΗΕ, δεν έχει προχωρήσεισε εξέταση επί της ουσίας του εγγράφου αυτού της υποτιθέμενης τουρκολιβυκής συμφωνίας. Εκτίμησή μας είναι, ότι η υπηρεσία του ΟΗΕ,η οποία σχετίζεται με την διευθέτηση των ΑΟΖ μεταξύ των χωρών που συνορεύουν μεταξύ τους, δύναται να εξετάσει την ουσία της συμφωνίας και να ακολουθηθεί η οριστικοποίηση ή η απόρριψη της . Η εξέταση αυτή βρίσκεται ακόμη σε εκκρεμότητα ίσως λόγω του ότι ο ΟΗΕ εκτιμά ότι δεν υπάρχει ωριμότητα για την σχετική διευθέτηση. Σίγουρα ένας λόγος της κατάστασης μη ωριμότητας του θέματος είναι και το ότι η Λιβύη βρίσκεται σε πολιτική και γεωγραφική διχοτόμηση.Στο δυτικό τμήμα της χώρας κυβερνά η αναγνωρίσημη διεθνώς κυβέρνηση, ενώ στο ανατολικό τμήμα διοικούν οι στρατιωτικές δυνάμεις υπό τον στρατηγό Χαλίφα Χαφτάρ. Στο ανατολικό μέρος εδρέυει και η εκλεγμένη βουλή των αντιπροσώπων. Τόσο ο στρατηγόςΧαφτάρ όσο και η Λιβυκή βουλή δεν έχουν επικυρώσει το μνημόνιο.Η Ελλάδα βεβαίως έχει έρθει σε στενότερες διαπραγματεύσεις τόσο με τον Χαφτάρ, όσο και με τον ΑκίλαΣαλεχ , τον πρόεδρο της Λιβυκής βουλής και οι οποίοι διαβεβαίωσαν την Ελληνική αντιπροσωπεία ότι και εκείνοι θεωρούν άκυρο το υπογραφέν μνημόνιο. Και οι δύο τους βέβαι επισκέφτηκαν τη χώρα μας μετά το γεγονός της υπογραφής του μνημονίου. Ωστόσο σίγουρα το μνημόνιο αυτό όσο παράνομο και αν είναι, από τη στιγμή που έχει κατατεθεί σε ένα διεθνή οργανισμό, δεν παύει να δημιουργεί και κάποια σύγχυση για την περιοχή αυτή της Μεσογείου. Για παράδειγμα αναφέρουμε ότι κάποια Γαλλική υπηρεσία και μάλιστα του πολεμικού ναυτικού, παρουσίασε κάποια στιγμή ένα χάρτη όπου φαινόταν η διευθέτηση της ΑΟΖ Λιβύης - Τουρκίας, όπως αποτυπωνόταν στο μνημόνιο.Ήταν ο Γαλλικός Γεωπολιτικός Άτλαντας Θαλασσίων Περιοχών (AtlasGeopolitique des EspacesMaritimes), και μάλιστα το γαλλικό Πολεμικό Ναυτικό φέρεται να αναδημοσίευσε τον χάρτη αυτό και στα δίκτυα κοινωνικής δικτύωσης. Σημειώνεται βέβαια ότι επισήμως το Παρίσι έχει χαρακτηρίσει, στο υψηλότερο πολιτικό επίπεδο, ως άκυρο το τουρκολιβυκόμνημόνιο. Όμως η αστοχία αυτή, όλο και κάποιο αντίκτυπο θα είχε. Παρατηρούμε λοιπόν ότι, το γεγονός της υπογραφής αυτού του μνημονίου, έχει δημιουργήσει μία έστω και πλαστή πληροφορία ή και φήμη,η οποία βέβαια παράγει και ένα , όπως θα το ονομάζαμε,‘’φημολογούμενο κεκτημένο’’,το οποίο ναι μεν δεν είναι αληθινό, αλλά και σε καμία περίπτωση δεν είναι προς το συμφέρον της Ελλάδας. Αυτό δημιουργεί την αναγκαιότητα, για τις Ελληνικές σχετιζόμενεςυπηρεσίες όπως του Υπουργείου των εξωτερικών όσο και της Άμυνας να βρίσκονται σε μια συνεχή εγρήγορση για να απαντούν με κατάλληλους χειρισμούς σε κάθε εκδήλωση κάποιας τέτοιας ενέργειας, όπως και των Γάλλων, οι οποίες μπορούν να προκύπτουν είτε εσκεμμένα είτε από παρεξήγηση, λόγω ανεπαρκούς πληροφόρησης .
Ο ‘’ύπνος του δικαίου’’των Ελληνικών μυστικών υπηρεσιώναλλά και της Ελληνικής διπλωματίας!
Κατά την εκτίμησή μας λοιπόν, η όλη υπόθεση αυτή αποτέλεσε μια μεγάλη ήττα των διπλωματικών κινήσεων της χώρας μας! Και αντιστρόφως αποτέλεσε ένα μεγάλο κατόρθωμα των υπηρεσιών κυρίως της Τουρκίας γιατί κατά τη γνώμη μας εκείνοι ήταν αυτοί που εμπνεύστηκαν και προώθησαν το όντως σατανικό αυτό σχέδιο.Η αλήθεια είναι ότι η Ελλάδα ‘’κατελήφθη εξ απήνης’’ τον Δεκέμβριο του 2019, με την ανακοίνωση της υπογραφής του μνημονίου στην Κωνσταντινούπολη. Οι Έλληνες πολίτες ποτέ δεν πληροφορήθηκαν πότε ακριβώς οι Ελληνικές μυστικές υπηρεσίες , δηλαδή η Ε.Υ.Π. αντιλήφθηκε ότι επέκειντο η υπογραφή του μνημονίου και αν τελικά το είχε αντιληφθεί πριν την υπογραφή. Ακόμη όμως και εντελώς πρόσφατα οι μυστικές μας υπηρεσίες ‘’κατέγραψαν δήθεν επιτυχίες’’ παρακολουθώντας Έλληνες αξιωματούχους της αντιπολίτευσης αλλά και της κυβέρνησης. Πραγματικά αναρωτιώμαστε! Η ΕΥΠ θεωρεί ότι από αυτούς απειλείται η χώρα; Μήπως λοιπόν κάτι δεν πάει καλά με το πνεύμα και τη δράση της,τον τελευταίο καιρό ;
Οι βαρύτατες πολιτικές ευθύνες
Πέραν όμως της μεγάλης αποτυχίας των μυστικών μας υπηρεσιών, διαγιγνώσκουμε ότι υπάρχουν και βαρύτατες πολιτικές ευθύνες και οι οποίες μάλιστα δεν έχουν αποδοθεί ποτέ έως σήμερα. Τις πολιτικές ευθύνες φέρουν οι δύο κυβερνήσεις που υπήρξαν πριν και κατά την ανακοίνωση του μνημονίου και επομένως ειλικρινές είναι να καταλογιστούν ευθύνες και στις δύο αυτές πολιτικές δυνάμεις. Καταρχήν λοιπόν κατά της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας γιατί επί των ημερών της έγινε το εν λόγω συμβάν και βέβαια και κατά του Σύριζα και του τότε πρωθυπουργού κου Τσίπρα. Θεωρούμε βέβαια ότι η Ν.Δ. φέρει την λιγότερη ευθύνη, καθότι είχε αναλάβει την κυβέρνηση μόλις 4 μήνες πριν, μετά τις εκλογές του Ιουνίου του 2019. Όμως την μεγαλύτερη ευθύνη την φέρνει η κυβέρνηση του κου Τσίπρα καθότι εκτιμούμε ότι ένα τέτοιο περίπλοκο και ευφάνταστο σχέδιο χρειάστηκε πολλούς-πολλούς μήνες μέχρι να σχεδιαστεί στην ολότητά του και να προγραμματιστεί η εφαρμογή του. Την περίοδο αυτή στην κυβέρνηση ήταν ο ΣΥΡΙΖΑ και ο κος Τσίπρας. Όλο αυτό λοιπόν το μεγάλο κατά γνώμη μας εφεύρημα στον σχεδιασμό του οποίου ενεπλάκησαν πλήθος από πολιτικούς πολιτειολόγουςδιεθνοΗλόγους και νομικούς και από τις δύο πλευρές, έγινε ‘’κάτω από τη μύτη’’ των Ελλήνων πρακτόρων εθνικής ασφαλείας και εκείνοι δεν πήραν χαμπάρι! Επίσης εκτιμούμε ότι και οι δύο υπερδυνάμεις ήταν ενήμερες, τόσο λοιπόν οι ΗΠΑ, αλλά και η Ρωσία η οποία διατηρεί στενές σχέσεις με το καθεστώς της Λιβύης και επίσης έχει στενά οικονομικά συμφέροντα στην περιοχή της.
Για την ορθή πολιτική δικαίωση
Ευθύνες όμως για τις επιπτώσεις της τρομερής αυτής αστοχίας και για την περίοδο μετά το συμβάν τελικά απέκτησε και η Ελληνική αντιπολίτευση των υπόλοιπων δυνάμεων, πλήν του ΣΥΡΙΖΑ και της ΝΔ, του λεγόμενου συνταγματικού τόξου καθότι δεν καταδίκασε τις δύο πολιτικές δυνάμεις που ευθύνονται για το ναυάγιο των μυστικών μας υπηρεσιών. Δεν γνωρίζουμε βέβαια αν αυτή η στάση της ανοχής και της σιωπής, επιλέχθηκε λόγω του ιδιαίτερα ευαίσθητου, για την εθνική μας ασφάλεια, θέματος με την έννοια ότι θα βρισκόμασταν εκτεθειμένοι έναντι τηςγείτονοςχώρας όταν οι μυστικές μας υπηρεσίες θα κατακρίνονταν εκ των έσω για την αναποτελεσματικότητά τους. Όμως τουλάχιστον μια κεκλισμένων των θυρών συζήτηση των πολιτικών αρχηγών των κομμάτων της βουλής υπό τον πρόεδρο της Δημοκρατίας θα έπρεπε να είχε γίνει.Αυτή η πολιτική κίνηση θα αποτελούσε δικαίωση του ορθού πολιτικού λόγου και των ορθών πολιτικών πρακτικών που πρέπει να τηρούνται να ελέγχονται και να αναδεικνύονται σε μια ειλικρινή Δημοκρατία.
Θα μπορούσε να αποτραπεί το ψευδο-μνημόνιο;
Συνοψίζοντας, εκτίμησή μας είναι το αν οι μυστικές μας υπηρεσίες το είχαν αντιληφθεί, και είχαν δοθεί οι σωστές πληροφορίες στον πρωθυπουργό και βέβαια δεχόμενοι ότι ο πρωθυπουργός διέθετε την διορατικότητα αλλά και το ανάλογο διεθνές κύρος θα μπορούσε με τις σωστές κινήσεις να είχε ακυρωθεί η παράνομη αυτή διακήρυξη. Πέραν των διεθνών επαφών και τα αιτήματα στήριξης τα οποία θα επιχειρούσε ο πρωθυπουργός, καθοριστική συμβολή στην ακύρωση της διακήρυξης θα είχε και η κινητοποίηση του Ελληνικού λαού. Με μερικά εκατομμύρια Έλληνες διαδηλωτές στους δρόμους, η διεθνής απήχηση της κοινής γνώμης θα δημιουργούσε ένα τεράστιο εμπόδιο στα σχέδια των κυβερνήσεων της Τουρκίας και της Λιβύης. Εδώ αξίζει να αναφέρουμε το κατά πόσον βοήθησαν την Ελληνική κυβέρνηση και τον τότε πρωθυπουργό, τον Ανδρέα Παπανδρέου, να αποκηρύξει την συμφωνία για τις Αμερικανικές βάσεις που υπήρχαν στη χώρα μας, οι κινητοποιήσεις των Ελλήνων πολιτών και τις οποίες ο ίδιος ο Ανδρέας Παπανδρέου και το ΠΑΣΟΚ, υποκινούσε αρκετά χρόνια και πριν να αποκτήσει την κυβέρνηση.Τώρα πια !Ακόμη όμως και τώρα, υπάρχει το χρονικό περιθώριο για την τιμή της Δημοκρατίας μας, να υπάρξει μια συνταγματική διαδικασία απόδοσης εκείνων των ευθυνών. Προϋπόθεση βέβαια για μια τέτοια πολιτική πράξη θα είναι το να υπάρξει μια κυβέρνηση που να μην εξαρτάται από αυτές τις δύο πολιτικές δυνάμεις που φέρνουν την ευθύνη. Διαφορετικά ποιος από τους δύο αυτούς πολιτικούς σχηματισμούς θα άντεχε μια τόσο ειλικρινή κριτική και εν τέλει να αποδεχτεί την καταδίκη των αστοχιών του