Πολιτικός διάλογος χωρίς προοπτική και κοινωνία

Χρίστος Αλεξόπουλος 03 Οκτ 2026

Ο πολιτικός διάλογος τόσο στο Κοινοβούλιο όσο και στα διάφορα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης ουσιαστικά εξαντλείται είτε στην ηθικολογική αντιπαράθεση με τους αντιπάλους είτε στην εξιδανίκευση των συνθηκών στο μέλλον με τις προτάσεις, που κατατίθενται, οι οποίες δεν έχουν μακροπρόθεσμη στόχευση, που υπερβαίνει τα χρονικά όρια μιας ή δυο θητειών διακυβέρνησης το πολύ.

Αυτές οι διαπιστώσεις γίνονται πολύ εμφανείς, αν ληφθούν υπόψη οι «κοκορομαχίες» τόσο στο Κοινοβούλιο όσο και στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, οι οποίες ουσιαστικά οδηγούν τους πολίτες στην αποστασιοποίηση από την δημοκρατική λειτουργία (περίπου το 40% του εκλογικού σώματος συμμετείχε στις τελευταίες εθνικές εκλογές) και στην συρρίκνωση της εμπιστοσύνης στο πολιτικό σύστημα. Η εμπειρική προσέγγιση και ανάλυση της πραγματικότητας σε αυτά τα πεδία (ΜΜΕ και Κοινοβούλιο) είναι αποκαλυπτική ως προς την μη οικοδόμηση προοπτικής.

Στο Κοινοβούλιο ο «διάλογος» εξαντλείται σε «παράλληλους μονόλογους», οι οποίοι ουσιαστικά δεν ασχολούνται με τις προτάσεις, που κατατίθενται και την προοπτική, που ανοίγουν σε βάθος χρόνου, σε συνδυασμό με τις επιπτώσεις στην δυναμική της εξέλιξης και στους πολίτες σε όλους τους τομείς κοινωνικής δραστηριοποίησης, αλλά επενδύουν στην επίτευξη υλικής ευημερίας, η οποία τις περισσότερες φορές είναι πλασματική, διότι στον σχεδιασμό δεν συνυπολογίζονται όλες οι παράμετροι της βιωνόμενης πραγματικότητας στην δυναμική προβολή της στο μέλλον.

Πολύ χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η διαχείριση των ενεργειακών αναγκών των κοινωνιών. Ναι μεν προωθείται η «πράσινη μετάβαση», αλλά μέχρι να επιτευχθεί αυτό, συνεχίζεται πιο έντονα η εξόρυξη και χρήση ορυκτών καυσίμων. Ουσιαστικά υποσκάπτεται η «πράσινη μετάβαση», διότι θα ολοκληρωθεί σε μη λειτουργικό χρόνο. Ήδη λιώνουν οι παγετώνες λόγω της υπερθέρμανσης του πλανήτη και η κλιματική αλλαγή «τρέχει» με μεγάλη ταχύτητα. Οι επιπτώσεις της είναι πλέον ορατές, όπως ξηρασίες και πλημμύρες με πολύ αρνητικές παρενέργειες στον πρωτογενή τομέα, ενώ πλήττουν όχι μόνο τον άνθρωπο αλλά και το φυσικό περιβάλλον.

Διάλογος για αυτές τις ανισορροπίες δεν γίνεται και πολύ περισσότερο δεν αναζητούνται από τα κόμματα τρόποι αντιμετώπισης των γενεσιουργών αιτίων με συμπόρευση όλων των πολιτικών σχημάτων και των πολιτών. Δεν κατανοείται, ότι η ηθικολογική οπτική στο πλαίσιο της κριτικής των αντιπάλων κομμάτων και πολιτικών προσώπων δεν οδηγεί σε λύσεις. Το ίδιο ισχύει και στις κατηγορίες, ότι ο σχεδιασμός των αντιπάλων δεν είναι κοστολογημένος ή δίδονται ψευδή στοιχεία. Όλοι προσπαθούν να ενεργοποιήσουν φαντασιώσεις στους πολίτες σε σχέση με το μέλλον.

Μόνο που οι έρευνες και οι μελέτες για τις συνθήκες στην προοπτική του χρόνου τους διαψεύδουν. Ακόμη και η οικονομική ευημερία δεν συμβάλλει στην ποιότητα ζωής, αν οι συνθήκες, που διαμορφώνει η δυναμική της εξέλιξης, διαπερνώνται από υψηλό βαθμό διακινδύνευσης. Η πραγματικότητα είναι αποκαλυπτική.

Ερευνητές του Climate Impact Lab του πανεπιστημίου του Σικάγο στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής παρουσίασαν εκτιμήσεις, σύμφωνα με τις οποίες υπολογίζουν, ότι στο 6μηνο έως τον Φεβρουάριο του 2027 το φαινόμενο El Ninio θα προκαλέσει έως και 451.000 θανάτους παγκοσμίως λόγω της αύξησης της θερμοκρασίας.

Στην Ελλάδα σύμφωνα με τον πρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών καθηγητή Περιβαλλοντικής Μηχανικής Δημοσθένη Σαρηγιάννη «η κατάσταση στον Κηφισό είναι προβληματική. Σχεδόν σε όλες τις δειγματοληψίες εντοπίζονται παθογόνοι οργανισμοί, όπως εντερόκοκκος και σαλμονέλα. Μάλιστα η τελευταία εντοπίζεται στα μισά δείγματα». Ανάλογα δε με το σημείο, που λαμβάνεται το δείγμα, το ποσοστό ρύπανσης είναι από 200% έως 500% πάνω από τα όρια.

Πολύ μεγάλο κίνδυνο για τους ανήλικους αποτελούν και τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης. Το 64% των 12-13χρονων, το 83% των 14-15χρονων και το 90% των 16-17χρονων έχουν προφίλ στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης σύμφωνα με έρευνα της ιρλανδικής Ρυθμιστικής Αρχής Coimisium na Mean, που έγινε σε δείγμα 1.002 παιδιών ηλικίας 9-17 ετών και των γονέων ή κηδεμόνων τους, ενώ το 60% έχει λογαριασμούς στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης. Επίσης το 33% των παιδιών ανέφερε, ότι είχε αναστατωθεί από κάτι, που συνέβη στον ψηφιακό κόσμο. Πολύ χρήσιμο θα ήταν να γίνονται και από την ελληνική πολιτεία ανάλογες έρευνες.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και συνέντευξη του Bill Gates στο NBC, στην οποία «κρούει τον κώδωνα του κινδύνου» για την Τεχνητή Νοημοσύνη. Επισημαίνει, ότι «η Τεχνητή Νοημοσύνη είναι σίγουρα πολύ ισχυρή, ώστε να προκαλέσει γεγονότα, που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στον θάνατο ένα δισεκατομμύριο ανθρώπους». Προτείνει δε να συνεργασθούν οι κυβερνήσεις και τα πολιτικά κόμματα, ώστε να βρουν τρόπους για να αποτρέψουν την υπέρβαση του ελέγχου της ΤΝ από τον άνθρωπο.

Και ενώ αυτή είναι η πραγματικότητα, τα κόμματα και το πολιτικό προσωπικό εξαντλούν τον πολιτικό διάλογο στο Κοινοβούλιο σε «κοκορομαχίες» με ηθικολογικό και φαντασιακό φορτίο σε σχέση με το μέλλον. Με αυτά τα ποιοτικά χαρακτηριστικά ο πολιτικός διάλογος δεν συμβάλλει στην αναζήτηση λύσεων για την αντιμετώπιση και άρση των γενεσιουργών αιτίων των παραγόμενων ανισορροπιών.

Σε ανάλογο «μήκος κύματος» κινείται και ο «διάλογος» των κομμάτων με τους πολίτες στο πλαίσιο της ενημερωτικής λειτουργίας, στην οποία το πολιτικό σύστημα συμπορεύεται με την οπτική της κοινωνίας του θεάματος και δεν ενεργοποιεί την ορθολογική κριτική σκέψη στους πολίτες, αλλά στοχεύει στην διαμόρφωση μιας εικονικής πραγματικότητας σε σχέση με τον υλικό ευδαιμονισμό στο μέλλον, ακόμη και αν αυτό δεν έχει μακροπρόθεσμη προοπτική.

Μετράει μόνο το εκλογικό όφελος. Για αυτό δεν προωθούν την διαμόρφωση γνώμης και πολιτικής στάσης με ρεαλιστικά στοιχεία. Απλά κάνουν γενικόλογες προσεγγίσεις χωρίς ενασχόληση με την προβολή της πραγματικότητας στο μέλλον και την υποβολή προτάσεων για την ριζική αντιμετώπιση των ανισορροπιών. Έτσι και αλλιώς δεν γίνεται μακροπρόθεσμος πολιτικός σχεδιασμός, ο οποίος υπερβαίνει τα χρονικά όρια μιας ή δυο θητειών διακυβέρνησης και στηρίζεται στην πολυδιάστατη ανάλυση των διαφόρων κοινωνικών συστημάτων στην δυναμική προβολή τους στο μέλλον, ώστε να αποφεύγεται η παραγωγή επικίνδυνων ανισορροπιών.

Σε αυτή την επικοινωνιακή οπτική του πολιτικού συστήματος με σημείο αναφοράς την κοινωνία του θεάματος συμβάλλει και η δημοσιογραφική λειτουργία, η οποία σε μεγάλο βαθμό συμπορεύεται με το πολιτικό σύστημα ως προς τα ποιοτικά χαρακτηριστικά του διαλόγου και την μη ενεργοποίηση του ορθολογισμού στους πολίτες-τηλεθεατές. Για αυτό πολύ συχνά στον διάλογο των πολιτικών στα εικονικά Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης ο ένας πολιτικός μιλάει «πάνω στον άλλον» για να μην ακούγεται. Έτσι και αλλιώς δεν γίνεται ουσιαστικός διάλογος για το περιεχόμενο των «πολιτικών» προτάσεων, αλλά εκφράζονται γενικόλογες, με φαντασιακό φορτίο επαγγελίες χωρίς προοπτική, οι οποίες στοχεύουν κυρίως στην ενεργοποίηση του συναισθήματος στους πολίτες.

Παράλληλα ακόμη και στην ενημέρωση, που παρέχουν τα ΜΜΕ δεν γίνεται ανάλυση των συνθηκών στα διάφορα κοινωνικά συστήματα (π.χ. οικονομικό, εργασιακό, υγείας κ.λ.π.) τόσο σε εθνικό όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο με την συνδρομή και της επιστημονικής κοινότητας και γνώσης σε επαρκή βαθμό, ώστε να γνωρίζουν οι πολίτες τις συνθήκες της πραγματικότητας και τον υψηλό βαθμό αλληλεπίδρασης των κοινωνιών αλλά και την προοπτική, που «ανοίγουν» οι επιλογές τους στο πολιτικό επίπεδο. Βασική προτεραιότητα είναι ο εντυπωσιασμός τους.

Με αυτά τα δεδομένα ο πολιτικός διάλογος τόσο στο Κοινοβούλιο όσο και στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης δεν δρομολογεί προοπτική, ενώ παράλληλα δεν συμβάλλει στην ουσιαστικοποίηση της δημοκρατικής λειτουργίας, ούτε προωθεί την ενεργοποίηση των πολιτών, ώστε να εκφράζεται στο Κοινοβούλιο και στην κυβέρνηση η κοινωνική πλειοψηφία. Μόνο η «εκλογική πλειοψηφία» είναι ορατή, η οποία είναι πιο χαμηλή από το 50% του εκλογικού σώματος. Είναι ζωτικής σημασίας ανάγκη η «αλλαγή πλεύσης» σε λειτουργικό χρόνο. Τόσο το πολιτικό σύστημα όσο και η κοινωνία πολιτών πρέπει να αναλάβουν τις ευθύνες τους.